الفبای قبطی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
الفبای قبطی
نوعالفبا
زبان‌هازبان قبطی
دورهٔ زمانی۲۰۰ ق. م تاکنون
سامانهٔ مادر
سامانهٔ فرزندنوبی کهن
ISO 15924Copt, 204
جهتچپ به راست
مخفف یونیکدCoptic
دامنه یونیکد

الفبای قبطی خطی است که برای نوشتن زبان قبطی کاربرد دارد. گلیف‌های این الفبا براساس الفبای یونانی هستند که توسط حروف الفبای مصری دموتی تکمیل شده‌اند. این خط نخستین خط برای نگارش زبان‌های مصری بود. در حال حاضر چندین الفبای قبطی وجود دارد، زیرا سیستم نوشتاری قبطی ممکن است در بین لهجه‌ها و زیرشاخه‌های مختلف زبان قبطی تفاوت زیادی داشته باشد.

حروف[ویرایش]

حرف بزرگ حرف کوچک یونیکد بزرگ یونیکد کوچک ارزش عددی نام حرف برابر یونانی برابر لاتین تلفظ صعیدی تلفظ بحیری تلفظ قبطی اخیر[۱] تلفظ یونانی-بحیری[۲]
Coptic Alpha-maj.svg Coptic Alpha-min.svg ۱ alpha Α, α a [a] [a] [æ, ɑ] [ɐ]
Coptic Beta-maj.svg Coptic Beta-min.svg ۲ wêta, wida Β, β b [β] [β]
(final [b])
[w]
(final [b])
[b, v]
Coptic Gamma-maj.svg Coptic Gamma-min.svg ۳ gamma Γ, γ g [k]
(واژگان یونانی نشانه‌دار)
, g, ŋ](فقط در وام‌واژه‌های یونانی) , g, ŋ]
Coptic Dalda-maj.svg Coptic Dalda-min.svg ۴ dalda Δ, δ d [t]
(واژگان یونانی نشانه‌دار)
[d]

(فقط در وام‌واژه‌های یونانی)

, d]
Coptic Ei-maj.svg Coptic Ei-min.svg ۵ aia Ε, ε ə [ɛ, ə]
(ei = [iː, j])
[ɛ, ə] [æ, ɑ] [e̞]
Coptic Sou.svg Coptic Sou.svg ۶ (soou '6') استیگما
Ϛ, ϛاستیگما
s͡t
Coptic Zeta-maj.svg Coptic Zeta-min.svg ۷ zêta, zita Ζ, ζ z [s]
(واژگان یونانی نشانه‌دار)
[z]

(فقط در وام‌واژه‌های یونانی)

[z]
Coptic Eta-maj.svg Coptic Eta-min.svg ۸ ê(i)ta, hada Η, η aa, ê [eː] [e] [æ, ɑ, ɪ] [iː]
Coptic Theta-maj.svg Coptic Theta-min.svg ۹ tida Θ, θ th [t.h] [tʰ] [t] [θ]
Coptic Iota-maj.svg Coptic Iota-min.svg ۱۰ iôta, iauda Ι, ι i [iː, j] [i, j, ə] [ɪ, j] [i,j,ɪ]
Coptic Kappa-maj.svg Coptic Kappa-min.svg ۲۰ kab(b)a Κ, κ k [k] [kʼ, k] [k] [k]
Coptic Laula-maj.svg Coptic Laula-min.svg ۳۰ lauda, laula Λ, λ l [l] [l] [l] [l]
Coptic Me-maj.svg Coptic Me-min.svg ۴۰ mê, me, mi Μ, μ m [m] [m] [m] [m]
Coptic Ne-maj.svg Coptic Ne-min.svg ۵۰ ne, ni, nnê Ν, ν n [n] [n] [n] [n]
Coptic Kxi-maj.svg Coptic Kxi-min.svg ۶۰ ksi Ξ, ξ ks [ks]

(فقط در وام‌واژه‌های یونانی)

[ks, e̞ks]
Coptic Ou-maj.svg Coptic Ou-min.svg ۷۰ ou, o Ο, ο o [ɔ] [ɔ] [ɔ] [o̞, u]
Coptic Pi-maj.svg Coptic Pi-min.svg ۸۰ bi Π, π p [p] [p] [b] [p]
Coptic Fai-maj.svg Coptic Fai-min.svg Ϥ ϥ ۹۰ fai, fêei, fei قوپا
(ارزش عددی)
f [f] [f] [f] [f]
Coptic Ro-maj.svg Coptic Ro-min.svg ۱۰۰ ro, hro, rô Ρ, ρ r [ɾ~r] [ɾ~r] [ɾ~r] [ɾ~r]
Coptic Semma-maj.svg Coptic Semma-min.svg ۲۰۰ sima, summa, sêma Σ, σ, ς s [s] [s] [s] [s]
Coptic Tau-maj.svg Coptic Tau-min.svg ۳۰۰ dau Τ, τ t [t] [tʼ, t] [d]
(final [t])
[t]
Coptic He-maj.svg Coptic He-min.svg ۴۰۰ he, ue Υ, υ u [w] (ou = [uː, w]) [ɪ, w] (ou = [u, w]) [i, w, v, u]
Coptic Phi-maj.svg Coptic Phi-min.svg ۵۰۰ phi Φ, φ ph [p.h] [pʰ] [b~f] [f]
Coptic Khi-maj.svg Coptic Khi-min.svg ۶۰۰ khi Χ, χ kh [k.h] [kʰ] [k]
[k, x, ç]
Coptic Pxi-maj.svg Coptic Pxi-min.svg ۷۰۰ psi Ψ, ψ ps [bs]

(فقط در وام‌واژه‌های یونانی)

[ps, e̞ps]
Coptic O-maj.svg Coptic O-min.svg ۸۰۰ ô, au Ω, ω ô [oː] [o] [u] [o̞ː]
Coptic Sampi.svg Coptic Sampi.svg ۹۰۰ sampi سمپی
(ارزش عددی)
Coptic Sai-maj.svg Coptic Sai-min.svg Ϣ ϣ šai, šei (ندارد) š [ʃ] [ʃ] [ʃ] [ʃ]
Coptic Hai-maj.svg Coptic Hai-min.svg Ϧ (Ⳉ) ϧ (ⳉ) xai, xei (ندارد) x NA [x] [x] [x]
Coptic Hori-maj.svg Coptic Hori-min.svg Ϩ ϩ hori, hôrei (ندارد) h [h] [h] [h] [h]
Coptic Dandia-maj.svg Coptic Dandia-min.svg Ϫ ϫ janjia (ندارد) j [t͡ʃ] [t͡ʃʼ, t͡ʃ] [ɟ] [g, dʒ]
Coptic Cima-maj.svg Coptic Cima-min.svg Ϭ ϭ cima (ندارد) c [kʲ] [t͡ʃʰ] [ʃ] [tʃ, e̞tʃ]
Coptic Ti-maj.svg Coptic Ti-min.svg Ϯ ϯ di, †ei (ندارد) ti [tiː] [tʼi, ti, tə] [di] [ti]

حروف برگرفته از دموتی[ویرایش]

در قطبی کهن، دربرگیرنده تعداد زیادی نشانهٔ دموتی از جمله تعدادی واژه‌نگاشت بود. کمی بعد آن‌ها به نصف کاهش یافتند چرا که الفبای یونانی بعضی از صداها را پوشش نمی‌داد. حروف باقیمانده شامل موارد زیر هستند:

هیروگلیف دموتی قبطی برابر لاتین
SA
Demotique sh.png Ϣ š
f
Demotique f.png Ϥ f
M12
Demotique kh.png Ϧ x
F18
Y1
Demotique h.png Ϩ h
U29
Demotique j.png Ϫ j
k
Demotique tsh.png Ϭ c
D37
t
Demotique ti.png Ϯ di

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Before the Greco-Bohairic reforms of the mid 19th century.
  2. "The Coptic Language" (PDF). Coptic Orthodox Diocese of the Southern United States.