اخلاق کانتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اخلاق کانتی یک نظریه‌ی اخلاقی وظیفه‌گرا است که اولین بار ایمانوئل کانت آن را تدوین و معرفی کرد. بر مبنای این نظریه که در نتیجهٔ عقل‌گرایی عصر روشنگری پدید آمد، ارادهٔ نیک تنها پدیدهٔ ذاتاً خوب است و یک عمل تنها هنگامی خوب تلقی می‌شود که برآمده از احساس وظیفه نسبت به قانون اخلاقی باشد. محورِ اصلیِ دیدگاه کانت دربارهٔ قانون اخلاقی، امر مطلق است که دربارهٔ همهٔ افراد، صرفنظر از منافع و خواست‌هایشان صدق می‌کند. کانت امر مطلق را به شکل‌های مختلف صورت‌بندی کرد. اصل جهان‌شمول‌بودن از نظر کانت چنین اقتضاء می‌کند که یک عمل برای آنکه مجاز باشد، باید بتوان آن را بدون اینکه تناقضی پیش آید، دربارهٔ همهٔ افراد به کار برد. چنانچه تناقضی پیش آید، آن عمل نقض‌کنندهٔ مفهوم ارسطویی «عدم تناقض» است که بیان می‌کند عملِ عادلانه نمی‌تواند منجر به تناقض شود.[۱] صورت‌بندی کانت از انسانیت در بخشِ دومِ امر مطلق، مبنی بر آن است که انسان‌ها به عنوان هدفِ فی‌نفسه هیچ‌گاه نباید با دیگران به‌عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به یک هدف رفتار کنند بلکه انسان‌ها خودشان همیشه باید هدف باشند.[۲] از چارچوب خودمختاری یا خودآیینی چنین برمی‌آید که عاملان صاحب‌عقل بر پایهٔ ارادهٔ خودشان به قانون اخلاقی پایبند هستند، در عین حال لازمهٔ مفهوم «ملکوت هدف‌ها» آن است که افراد به گونه‌ای عمل کنند که گویی اصولِ اعمالشان قانونی برای یک ملکوت فرضی است. کانت همچنین میان وظایف کامل و ناکامل تمایز قائل می‌شود. وظیفهٔ کامل، مثل وظیفهٔ دروغ نگفتن، همواره صادق است؛ وظیفهٔ ناکامل مثل وظیفهٔ کمک به خیریه می‌تواند انعطاف‌پذیر و منحصر به زمان و مکان خاص باشد.

طرح کلی[ویرایش]

هر چند کانت در همهٔ آثارش به تدوین نظریهٔ اخلاقی‌اش پرداخته‌است اما دیدگاه او راجع به اخلاق را مشخصاً در سه اثرِ بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق، نقد عقل عملی و مابعدالطبیعهٔ اخلاق می‌توان یافت. کانت نظریهٔ اخلاقی را بر مبنای این باور تدوین می‌کند که آنچه تعیین می‌کند افراد باید چگونه عمل کنند، عقل است. او سعی نمی‌کند عمل خاصی را تجویز کند، بلکه تأکید می‌کند که برای تعیین چگونگی رفتار باید بر عقل تکیه کرد.[۳]

ارادهٔ نیک و وظیفه[ویرایش]

کانت در آثارش مبنایی برای قانون اخلاقی بر اساس مفهومِ وظیفه پی می‌ریزد. مقدمهٔ نظریهٔ اخلاقی کانت آن است که تنها فضیلتی که بدون قید و شرط، خیر است، ارادهٔ نیک است. هیچ فضیلت دیگری این جایگاه را ندارد، زیرا هر فضیلت دیگری را می‌توان برای دستیابی به اهدافِ غیراخلاقی به کار برد (مثلاً اگر کسی به یک جنایتکار وفادار باشد، فضیلتِ وفاداری خیر نخواهد بود). ارادهٔ نیک جایگاهی منحصربه‌فرد دارد زیرا همواره خیر است و حتی وقتی نتواند به هدف خود برسد، ارزش اخلاقی‌اش را حفظ می‌کند. کانت ارادهٔ نیک را تنها اصلِ اخلاقی می‌داند که سایر فضیلت‌ها را آزادانه برای رسیدن به هدف‌های اخلاقی انتخاب می‌کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Gottlieb, Paula (6 April 2018). Zalta, Edward N., ed. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Metaphysics Research Lab, Stanford University. Retrieved 6 April 2018 – via Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  2. "SparkNotes: Grounding for the Metaphysics of Morals". www.sparknotes.com. Retrieved 6 April 2018.
  3. Singer 1983, pp. 42

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • Atwell, John (1986). Ends and principles in Kant's moral thought. Springer. ISBN 9789024731671.
  • Axinn, Sidney; Kneller, Jane (1998). Autonomy and Community: Readings in Contemporary Kantian Social Philosophy. SUNY Press. ISBN 9780791437438.
  • Baron, Marcia (1999). Kantian Ethics Almost Without Apology. Cornell University Press. ISBN 9780801486043.
  • Bergande, Wolfram (2017). Kant's apathology of compassion. Duesseldorf University Press. ISBN 978-3957580320. Retrieved 13 May 2017.
  • Benn, Piers (1998). Ethics. UCL Press. ISBN 1-85728-453-4.
  • Blackburn, Simon (2008). "Morality". Oxford Dictionary of Philosophy (Second edition revised ed.).
  • Brinton, Crane (1967). "Enlightenment". Encyclopedia of Philosophy. 2. Macmillan.
  • Brooks, Thom (2012). Hegel's Philosophy of Right. John Wiley & Sons. ISBN 9781405188135.
  • Brooks, Thom; Freyenhagen, Fabian (2005). The Legacy of John Rawls. Continuum International Publishing Group. ISBN 9780826478436.
  • Cohen, Carl (1986). "The Case For the Use of Animals in Biomedical Research". New England Journal of Medicine. 315 (14): 865–69. doi:10.1056/NEJM198610023151405.
  • Collin, Finn (2007). "Danish yearbook of philosophy". 42. Museum Tusculanum Press. ISSN 0070-2749.
  • Denis, Lara (April 1999). "Kant on the Wrongness of "Unnatural" Sex". History of Philosophy Quarterly. University of Illinois Press. 16 (2): 225–248.
  • Driver, Julia (2007). Ethics: The Fundamentals. Blackwell. ISBN 978-1-4051-1154-6.
  • Eaton, Margaret (2004). Ethics and the Business of Bioscience. Stanford University Press. ISBN 9780804742504.
  • Ellis, Ralph D. (1998). Just Results: Ethical Foundations for Policy Analysis. Georgetown University Press. ISBN 9780878406678.
  • Elshtain, Jean Bethke (2008). Sovereignty: God, State, and Self. Basic Books. ISBN 978-0465037599.
  • Engelhardt, Hugo Tristram (2011). Bioethics Critically Reconsidered: Having Second Thoughts. Springer. ISBN 9789400722446.
  • Guyer, Paul (2011). "Chapter 8: Kantian Perfectionism". In Jost, Lawrence; Wuerth, Julian. Perfecting Virtue: New Essays on Kantian Ethics and Virtue Ethics. Cambridge University Press. ISBN 9781139494359.
  • Hare, John (1997). The Moral Gap: Kantian Ethics, Human Limits, and God's Assistance. Oxford University Press. ISBN 9780198269571.
  • Harris, Dean (2011). Ethics in Health Services and Policy: A Global Approach. John Wiley & Sons. ISBN 9780470531068.
  • Hill, Thomas (2009). The Blackwell Guide to Kant's Ethics. John Wiley & Sons. ISBN 9781405125819.
  • Janaway, Christopher (2002). Schopenhauer: A Very Short Introduction. Oxford University Press. ISBN 0-19-280259-3.
  • Janaway, Christopher; Robertson, Simon (2013). Nietzsche, Naturalism, and Normativity. Oxford University Press. ISBN 9780199583676.
  • Johnson, Robert N. (2009). "1: Good Will and the Moral Worth of Acting from Duty". In Hill Jr, Thomas E. The Blackwell Guide to Kant's Ethics. Wiley-Blackwell. ISBN 9781405125826.
  • Kant, Immanuel (1785). Wikisource link to Groundwork of the Metaphysics of Morals. ویکی‌نبشته.
  • Kant, Immanuel (1788). Wikisource link to Critique of Practical Reason. ویکی‌نبشته.
  • Korsgaard, Christine (1996). Creating the Kingdom of Ends. Cambridge University Press. ISBN 978-0-52149-962-0.
  • Loewy, Erich (1989). Textbook of Medical Ethics. Springer. ISBN 9780306432804.
  • Louden, Robert B. (2011). Kant's Human Being:Essays on His Theory of Human Nature. Oxford University Press. ISBN 9780199911103.
  • MacIntyre, Alasdair (2013). After Virtue. A&C Black. ISBN 9781623565251.
  • Manninon, Gerard (2003). Schopenhauer, religion and morality: the humble path to ethics. Ashgate Publishing. ISBN 9780754608233.
  • Miller, Dale (2013). John Stuart Mill. John Wiley & Sons. ISBN 9780745673592.
  • Murdoch, Iris (1970). The Sovereignty of the Good. Routledge & Kegan Paul. ISBN 978-0415253994.
  • O'Neill, Onora (2000). Bounds of Justice. Cambridge University Press. ISBN 9780521447447.
  • Payrow Shabani, Omid (2003). Democracy, power and legitimacy: the critical theory of Jürgen Habermas. University of Toronto Press. ISBN 9780802087614.
  • Picnkaers, Servais (2003). Morality: The Catholic View. St. Augustine Press. ISBN 978-1587315152.
  • Pojman, Louis (2008). Ethics: Discovering Right and Wrong. Cengage Learning. ISBN 9780495502357.
  • Rachels, James (1999). The Elements of Moral Philosophy (Third ed.). McGraw-Hill. ISBN 0-07-116754-4.
  • Regan, Tom (2004). The case for animal rights. University of California Press. ISBN 978-0-52024-386-6.
  • Riedel, Manfred (1984). Between Tradition and Revolution: The Hegelian Transformation of Political Philosophy. Cambridge University Press. ISBN 9780521174886.
  • Singer, Peter (1983). Hegel: A Very Short Introduction. Oxford University Press. ISBN 9780191604416.
  • Soble, Alan (2006). Sex from Plato to Paglia: A Philosophical Encyclopedia. 1. Greenwood Publishing Group. ISBN 9780313334245.
  • Stocker, Michael (12 August 1976). "The Schizophrenia of Modern Ethical Theories". The Journal of Philosophy. Journal of Philosophy. 73 (14): 453–466. doi:10.2307/2025782. JSTOR 2025782.
  • Sugarman, Jeremy (2010). Methods in Medical Ethics. Georgetown University Press. ISBN 9781589017016.
  • Sullivan, Roger (1994). An Introduction to Kant's Ethics. Cambridge University Press. ISBN 9780521467698.
  • Sullivan, Roger (1989). Immanuel Kant's Moral Theory. Cambridge University Press. ISBN 9780521369084.
  • Taylor, Robert (2011). Reconstructing Rawls: the Kantian foundations of justice as fairness. Penn State Press. ISBN 9780271037714.
  • Wood, Allen (2008). Kantian Ethics. Cambridge University Press. ISBN 9780521671149.
  • Wood, Allen (1999). Kant's Ethical Thought. Cambridge University Press. ISBN 9780521648363.