اخلاق کانتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

اخلاق کانتی یک نظریه‌ی اخلاقی وظیفه‌گرا است که اولین بار ایمانوئل کانت آن را تدوین و معرفی کرد. بر مبنای این نظریه که در نتیجهٔ عقل‌گرایی عصر روشنگری پدید آمد، اراده نیک تنها پدیدهٔ ذاتاً خوب است و یک عمل تنها هنگامی می‌توان خوب تلقی می‌شود که برآمده از احساس وظیفه نسبت به قانون اخلاقی باشد. محور دیدگاه کانت دربارهٔ قانون اخلاقی، امر مطلق است که دربارهٔ همهٔ افراد، صرفنظر از منافع و خواست‌هایشان صدق می‌کند. کانت امر مطلق را به شکل‌های مختلف صورت‌بندی کرد. اصل جهان‌شمول‌بودن از دیدگاه کانت چنین اقتضاء می‌کند که یک عمل برای آنکه مجاز باشد، باید بتوان آن را بدون اینکه تناقضی پیش آید، دربارهٔ همهٔ افراد به کار برد. صورت‌بندی او از انسانیت به عنوان یک هدفِ فی‌نفسه مستلزم آن است که هیچ‌گاه با انسان‌ها به عنوان وسیله‌ای برای رسیدن به یک هدف رفتار نشود، بلکه خودشان همیشه هدف باشند. از چارچوب خودمختاری چنین برمی‌آید که عاملان صاحب‌عقل بر پایهٔ ارادهٔ خودشان به قانون اخلاقی پایبند هستند، در عین حال لازمهٔ مفهوم «ملکوت هدف‌ها» آن است که افراد به گونه‌ای عمل کنند که گویی اصول اعمال‌شان قانونی برای یک ملکوت فرضی است. کانت همچنین میان وظایف کامل و ناکامل تمایز قائل می‌شود. وظیفهٔ کامل، مثل وظیفهٔ دروغ نگفتن، همواره صادق است؛ وظیفهٔ ناکامل مثل وظیفهٔ کار خیریه می‌تواند انعطاف‌پذیر و منحصر به زمان و مکان خاص باشد.[۱][۲][۳][۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]