لاریجان

کوه دماوند کوهی در شمال ایران است که به عنوان بلندترین کوه این کشور و بلندترین آتشفشان خاورمیانه، و بلندترین قلهٔ آتشفشانی خاموش در آسیا شناخته می‌شود. این کوه در قسمت مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد.

لاریجان یکی از بخش‌های شهرستان آمل است . این بخش جنوبی ترین ناحیه استان مازندران است و در دامنه‌های شمالی رشته کوه البرز قرار گرفته‌است. کوه دماوند در لاریجان قرار داشته و راه‌های صعود به آن در لاریجان جای دارد.لاریجان یکی از شهرها و منطقه‌های تاریخی و باستانی ایران است که جاذبه‌های طبیعی تاریخی زیادی در خود جای داده است. این منطقه دارای روستاهای کوهستانی، دشت‌ها و مراتع زیادی می‌باشد. در حال حاضر بدلیل وجود رودخانه هراز که از قله دماوند سرچشمه می‌گیرد بهترین و باکیفیت ترین ماهی قزل الا خاورمیانه در این منطقه پرورش داده می‌شود. این منطقه یکی از مناطق اسطوره ی ایران نیز می باشد.

دریای خزر محمودآباد نور بابلسر بابل تهران تهران دابودشت مرکزی لاریجان دماوند آمل رینه

تقسیمات کشوری

بخش لاریجان دارای سه شهر رینه، گزنک و پلور است و از دو دهستان بالا لاریجان و پایین لاریجان تشکیل شده‌است.

• بخش لاریجان:
  • دهستان بالا لاریجان: شامل وانا، بایجان، آبگرم، گزنا، لهر، ناندل، نوا، گیلاس، نیاک، اسک، ایرا و دینان
  • دهستان لاریجان سفلی: پنجابمنطقه نمارستاق شاملهفده روستامی باشد که به هفده بلوک معرف است وبه دو قسمت شمالی وجنوبی تقسیم گردید . قسمت شمالی شامل روستاهای، سوآ، امره اطاق سرا، شیخ محله، پلریه، کلری، کفا، نمار و دیوران منطقه خوش منظره دریوک

قسمت جنوبی نمارستاق شامل نسل--دره کنار--نیزه(علی آباد )--حسن آباد-امامزاده عبدالمناف- کردچالک-- روستای خوش منظره فیس (ارتفاع با سطح دریا 2350متر می باشد ) شهر: رینه، گزنک و پلور.

کوه دماوند، بلندترین قله ایران، در لاریجان قرارداد. دشت لار، دریاچه لار، رودخانه لار، رودخانه دیو آسیاب و غار گل زرد از دیگر نواحی لاریجان است که در دامنه کوه دماوند جای دارد.

وجه تسمیه

کلمه لار و لَر که در سر آغاز برخی اسامی اماکن فلات ایران دیده می‌شود غالباً به معنی جوی و نهر است. چنانکه در دریاچه لار و رودخانه لار در لاریجان نیز واژه (لار) وجود دارد. در مجموع یعنی لاریجان در اصل لاری گان یعنی جایگاه منسوب به نهر است. ریشه کلمه علی القاعده همان زار (جریان یافتن آب است، طبق قاعده تبدیل ز، ذ به ل از پهلوی به فارسی): مصرع مثالی از دهخدا:بهشت و جوی شیرش آب لار است.

جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش لاریجان شهرستان آمل در سال ۱۳۸۵ برابر با ۸۷۲۱ نفر بوده است .

منابع آب

تقریبا در همه نقاط لاریجان چشمه و رودخانه های فراوانی وجود در نواحی کوهستانی در فصل زمستان واوایل بهار پر آب و در تابستان کم آب و گاهی خشک است. از دیگر منابع آب این منطقه دریاچه‌های کوچک محلی است که به هنگام طغیان رودها در قسمت‌هایی که سطح آب‌های زیرزمینی بالا است به وجود می‌آید و برای کشاورزی، صید و شکار مورد استفادع قرار می‌گیرد. رودی که از جنوب به شمال در جریان است رود هراز، که به دریای مازندران می‌ریزد.نوع دیگر ذخایر آبی که در آن ماهی پرورش می‌یابد. و از جاذبه‌های گردشگری استان است. در لاریجان چشمه‌های آب معدنی فراوانی یافت می‌شود که خاصیت درمانی دارد و در معالجه امراض پوستی، مفصلی، عصبی، و گوارشی موثرند، چشمه‌های (آب اسک) (آبگرم لاریجان) و (استراباکو) حمام‌های آب معدنی (گوگردی) از آن جمله‌اند.چشمه‌هاي آبگرم در سراسر ايران و به ويژه در دامنة كوههای البرز و زاگرس پراكنده‌اند و بسياري از آباديها به علت داشتن اين‌گونه چشمه‌ها، شهرت و اهميت يافته و آبگرم نام گرفته‌اند.برخي از اين آبها به علت در بر داشتن پاره‌ای مواد شيميايی، داراي رنگ، بو يا مزه خاصي مي‌شوند. برخي تركيبات گوگرد)سولفور و سولفات) به آب رنگ شيري يا آبی مي‌دهند، و آبي كه ئيدروژن سولفوره داشته باشد، بوي تخم‌مرغ فاسد دارد. آبگرمهاي داراي تركيبات آهن، رنگ سرخ يا اُخرايی و مزة گس دارند. نمكهاي ديگر، مانند كلرور سديم (نمك طعام) و يدور سديم، آب را شور يا تلخ می ‌سازند.

جاذبه ها دیدنی و گردشگری

طبیعی و تحقیقاتی

• قله دماوند
• رودخانه هراز
• پارک ملی لار
• سد لار
• آبشار شاهاندشت
• آبشار آب مراد
• دشت و آبشار دریوک
• دریاچه ساهون
• آب گرم لاریجان
• آبشار یخی
• آبشار لار
• آبشار قلعه دختر
• آبشار پرومد
• آبشار تماره یا تمیره
• دشت شقایق پلور به رینه
• غار گل زرد
• آبشار ناندل
• آبشار دو کوهک
• آب معدنی استراباکو
• غار آب اسک
• آبشار زیار (آب شیخ علی خان)
• آبشار پلاس
• منطقه حفاظت شده امیری
• منطقه حفاظت شده لاسم
• استله سر
• منظریه
• نقره سر
• آبشار دو کوهک
• آب های معدنی عمارت فرنگی
• کاعون
• پاشوره
• دو برار
• دریاچه امامزاده علی
• دره يخار
• دشت لرا
• کوه کرنا
• طرح آبریز هراز
• کوه گل اندام
• رود پنجاب
• گرمنون
• آبشار الآمل
• قله گل زرد
• رستم چال
• آبشار یخی نوا
• غار کبوتر کلی
• دشت سنگسری ها
• قبر ضحاک
• انر
• سه سنگ
• چشمه چم بن
• چشمه انگمار
• چشمه ها و مرتع متعدد دیگر

روستا های آب اسک، خشواش، نمارستاق، شاهاندشت، هاره، لاسم، نیاک، نوا، ناندل، آب گرم، گزانه، کهرود و پلور از روستا ها مناطق ییلاقی و قشلاقی و دیدنی این بخش هستند.

• 

  آبشار دریوک

• 

  چشمه ی آب معدنی در لار

• 

  آبشار قلعه دختر

• 

  رود هراز

• 

  سد لار

جاذبه های تاریخی و باستانی

• قلعه ملک بهمن
• شکل شاه
• آرامگاه محمد قریشی گزنک
• حمام شاه عباسی
• کاروانسرای کمبوج (گامبوش)
• تکیه شاهاندشت
• امامزاده روح الله
• تنگه بند بریده
• امامزاده جوانمرد حمزه
• امامزاده محمد طاهر
• دخمه سنگی کافر کلی
• امامزاده هاشم (هراز)
• برج سی شاهاندشت
• تخت فریدون
• پل سنگی
• پل شاه عباسی
• کلکچال
• قلعه کهرود
• قلعه دختر
• برج گبری
• امامزاده عبدالمناف
• دژمال امیری
• حمام های صفوی اسک و دینان
• غار الیاس تنگه
• کاروانسرا و تپه تنگ سفید آب
• مقبره مولانا سید حسن ولی
• غار و دیواره سنگی گرنا
• قلعه شیر
• قلعه آب اسک
• خراب های منطقه لار
• غار پردمه
• بقعه شهاب الدین حاجی دلا
• سه طاق
• غار کمربن و پرن
• غار دیو سفید
• غار سیاه پور امیری
• غار کبوتر کلی

• 

  شکل شاه

• 

  امامزاده هاشم

• 

  پل سنگی پلور

• 

  دخمه های سنگی کافر کلی

• 

  غار گل زرد

محصولات

زردآلو در روستا ایرا، لاریجان

لاریجان از نظر محصولات کوهستانی و درختی غنی می‌باشد که مهمترین محصولات آن عبارت‌اند از: گیلاس، گردو، هلو، زردآلو، ولیگ، تمشک، آلبالو، انجیل، به و گلابی می‌باشد.

لاریجانی ها

• جواد لاریجانی (ریاضی‌دان، سیاست‌مدار، دبیرِ ستادِ حقوقِ بشرِ قوّه‌ قضائیه و مدیرِ پژوهشگاهِ دانش‌های بنیادی)
• علی لاریجانی (سیاست‌مدار و رئیسِ مجلسِ شورای اسلامی و نماینده مردم قم)
• صادق لاریجانی (مدرّسِ فقه و فلسفه، رئیسِ قوّه‌ی قضائیه، عضوِ فقیهِ شورای نگهبان و از اعضای مجلس خبرگانِ رهبری)
• فاضل لاریجانی (رایزن فرهنگی ایران در کانادا و رئیس دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات آیت الله آملی)
• باقر لاریجانی (پزشک، رئیسِ دانشگاهِ علوم‌ پزشکیِ تهران)
• عبداللطیف لاریجانی (از خوشنویسان و منشیان دیوان در دوره فتح‌علی شاه قاجار)
• اسماعیل منصوری لاریجانی (عارف، محقق اسلامی و نویسنده)
• سید رضی لاریجانی (مجتهد،عالم،بزرگ علوم عرفانی،و پایه گذار مکتب تهران)
• لطف‌الله حسنی لاریجانی (از خوشنویسان و نستعلیق‌نویسان)
• حسن شمسی لاریجانی (نویسنده و محقق)
• نعمت الله فکرت لاریجانی (شاعر و استاد دربار)
• میرزا سید محمد شمسی لاریجانی (نویسنده، عارف، محقق)
• ابراهیم سعید العلما لاریجانی (نویسنده، مدیر، عالم)
• امیر مکرم لاریجانی (سردار جنگ، نظامی)
• محمد شمسی لاریجانی (فیلسوف، محقق علوم انسانی)

منابع

• [۱]
• [۲]

جستارهای وابسته

• فهرست بخش‌های ایران
• استان مازندران
• شهرستان آمل