لاریجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کوه دماوند کوهی در شمال ایران است که به عنوان بلندترین کوه این کشور و بلندترین آتشفشان خاورمیانه، و بلندترین قلهٔ آتشفشانی خاموش در آسیا شناخته می‌شود. این کوه در قسمت مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد.

لاریجان یکی از بخش‌های شهرستان آمل است [۱]. این بخش جنوبی ترین ناحیه استان مازندران است و در دامنه‌های شمالی رشته کوه البرز قرار گرفته‌است. کوه دماوند در لاریجان قرار داشته و راه‌های صعود به آن در لاریجان جای دارد.لاریجان یکی از شهرها و منطقه‌های تاریخی و باستانی ایران است که جاذبه‌های طبیعی تاریخی زیادی در خود جای داده است. این منطقه دارای روستاهای کوهستانی، دشت‌ها و مراتع زیادی می‌باشد. در حال حاضر بدلیل وجود رودخانه هراز که از قله دماوند سرچشمه می‌گیرد بهترین و باکیفیت ترین ماهی قزل الا خاورمیانه در این منطقه پرورش داده می‌شود. این منطقه یکی از مناطق اسطوره ی ایران نیز می باشد.


تقسیمات کشوری[ویرایش]

بخش لاریجان دارای دو شهر رینه، گزنک و 73روستا و آبادی است و از دو دهستان بالا لاریجان و پایین لاریجان تشکیل شده‌است.

  • بخش لاریجان:
    • دهستان بالا لاریجان: شامل وانا، بایجان، آبگرم، گرنا، نوا، گیلاس، نیاک، اسک، ایرا و امیری{پلور}
    • دهستان لاریجان سفلی: پنجاب دلارستاق و نمارستاق شامل هفده روستامی باشد که به هفده بلوک معرف است و به دو قسمت شمالی وجنوبی تقسیم گردید . قسمت شمالی شامل روستاهای، سوآ، امره اطاق سرا، شیخ محله، پلریه، کلری، کفا، نمار و دیوران منطقه خوش منظره دریوک قسمت جنوبی نمارستاق شامل نسل--دره کنار--نیزه(علی آباد )--حسن آباد-امامزاده عبدالمناف- کردچالک-- روستای خوش منظره فیس (ارتفاع با سطح دریا 2350متر می باشد )

شهر: رینه، گزنک

کوه دماوند، بلندترین قله ایران، در لاریجان قرارداد. دشت لار، دریاچه لار، رودخانه لار، رودخانه دیو آسیاب و غار گل زرد از دیگر نواحی لاریجان است که در دامنه کوه دماوند جای دارد.

وجه تسمیه[ویرایش]

کلمه لار و لَر که در سر آغاز برخی اسامی اماکن فلات ایران دیده می‌شود غالباً به معنی جوی و نهر است. چنانکه در دریاچه لار و رودخانه لار در لاریجان نیز واژه (لار) وجود دارد. در مجموع یعنی لاریجان در اصل لاری گان یعنی جایگاه منسوب به نهر است. ریشه کلمه علی القاعده همان زار (جریان یافتن آب است، طبق قاعده تبدیل ز، ذ به ل از پهلوی به فارسی): مصرع مثالی از دهخدا:بهشت و جوی شیرش آب لار است.

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش لاریجان شهرستان آمل در سال ۱۳۸۵ برابر با ۸۷۲۱ نفر بوده است [۲].

منابع آب[ویرایش]

تقریبا در همه نقاط لاریجان چشمه و رودخانه های فراوانی وجود در نواحی کوهستانی در فصل زمستان واوایل بهار پر آب و در تابستان کم آب و گاهی خشک است. از دیگر منابع آب این منطقه دریاچه‌های کوچک محلی است که به هنگام طغیان رودها در قسمت‌هایی که سطح آب‌های زیرزمینی بالا است به وجود می‌آید و برای کشاورزی، صید و شکار مورد استفادع قرار می‌گیرد. رودی که از جنوب به شمال در جریان است رود هراز، که به دریای مازندران می‌ریزد.نوع دیگر ذخایر آبی که در آن ماهی پرورش می‌یابد. و از جاذبه‌های گردشگری استان است. در لاریجان چشمه‌های آب معدنی فراوانی یافت می‌شود که خاصیت درمانی دارد و در معالجه امراض پوستی، مفصلی، عصبی، و گوارشی موثرند، چشمه‌های (آب اسک) (آبگرم لاریجان) و (استراباکو) حمام‌های آب معدنی (گوگردی) از آن جمله‌اند.چشمه‌هاي آبگرم در سراسر ايران و به ويژه در دامنة كوههای البرز و زاگرس پراكنده‌اند و بسياري از آباديها به علت داشتن اين‌گونه چشمه‌ها، شهرت و اهميت يافته و آبگرم نام گرفته‌اند.برخي از اين آبها به علت در بر داشتن پاره‌ای مواد شيميايی، داراي رنگ، بو يا مزه خاصي مي‌شوند. برخي تركيبات گوگرد)سولفور و سولفات) به آب رنگ شيري يا آبی مي‌دهند، و آبي كه ئيدروژن سولفوره داشته باشد، بوي تخم‌مرغ فاسد دارد. آبگرمهاي داراي تركيبات آهن، رنگ سرخ يا اُخرايی و مزة گس دارند. نمكهاي ديگر، مانند كلرور سديم (نمك طعام) و يدور سديم، آب را شور يا تلخ می ‌سازند.

جاذبه ها دیدنی و گردشگری[ویرایش]

طبیعی و تحقیقاتی[ویرایش]

روستا های نوسر ، پردمه ، بایجان ، بوالقلم ، هفت تن ،آب اسک، خشواش، نمارستاق، شاهاندشت، هاره، لاسم، نیاک، نوا، ناندل، آب گرم، گزانه، کهرود و پلور از روستا ها مناطق ییلاقی و قشلاقی و دیدنی این بخش هستند.

جاذبه های تاریخی و باستانی[ویرایش]

محصولات[ویرایش]

زردآلو در روستا ایرا، لاریجان

لاریجان از نظر محصولات کوهستانی و درختی غنی می‌باشد که مهمترین محصولات آن عبارت‌اند از: گیلاس، گردو، هلو، زردآلو، ولیگ، تمشک، آلبالو، انجیل، به و گلابی می‌باشد.

لاریجانی ها[ویرایش]

  • استاد علامه حسن حسن زاده آملی (روستای ایرا لاریجان)
  • جواد لاریجانی (ریاضی‌دان، سیاست‌مدار، دبیرِ ستادِ حقوقِ بشرِ قوّه‌ قضائیه و مدیرِ پژوهشگاهِ دانش‌های بنیادی)
  • علی لاریجانی (سیاست‌مدار و رئیسِ مجلسِ شورای اسلامی و نماینده مردم قم)
  • صادق لاریجانی (مدرّسِ فقه و فلسفه، رئیسِ قوّه‌ی قضائیه، عضوِ فقیهِ شورای نگهبان و از اعضای مجلس خبرگانِ رهبری)
  • فاضل لاریجانی (رایزن فرهنگی ایران در کانادا و رئیس دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات آیت الله آملی)
  • باقر لاریجانی (پزشک، رئیسِ دانشگاهِ علوم‌ پزشکیِ تهران)
  • عبداللطیف لاریجانی (از خوشنویسان و منشیان دیوان در دوره فتح‌علی شاه قاجار)
  • اسماعیل منصوری لاریجانی (عارف، محقق اسلامی و نویسنده)
  • سید رضی لاریجانی (مجتهد،عالم،بزرگ علوم عرفانی،و پایه گذار مکتب تهران)
  • لطف‌الله حسنی لاریجانی (از خوشنویسان و نستعلیق‌نویسان)
  • حسن شمسی لاریجانی (نویسنده و محقق)
  • نعمت الله فکرت لاریجانی (شاعر و استاد دربار)
  • میرزا سید محمد شمسی لاریجانی (نویسنده، عارف، محقق)
  • ابراهیم سعید العلما لاریجانی (نویسنده، مدیر، عالم)
  • امیر مکرم لاریجانی (سردار جنگ، نظامی)
  • محمد شمسی لاریجانی (فیلسوف، محقق علوم انسانی)

منابع[ویرایش]

  1. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  2. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲. 

جستارهای وابسته[ویرایش]