نوا (آمل)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نوا
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان مازندران
شهرستان آمل
بخش لاریجان
دهستان بالا لاریجان
نام محلی نوا
نام‌های دیگر نوای
۳۵°۵۱′۱۴″ شمالی ۵۲°۱۲′۳۲″ شرقی / ۳۵.۸۵۴° شمالی ۵۲.۲۰۹° شرقی / 35.854; 52.209
مردم
جمعیت ۱۸۵نفر
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا تقریباً 2300 متر از سطح دریای آزاد
اطلاعات روستایی
پیش‌شمارهٔ تلفن ۰۱۲۲

نوا روستایی است مرتفع از توابع بخش لاریجان شهرستان آمل. این روستا در دهستان بالا لاریجان قرار داشته و براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران که در سال ۱۳۸۵ صورت گرفته، جمعیت آن ۱۸۵ نفر (۴۸ خانوار) بوده‌است.[۱]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

نوا از شمال به کوه خرتاب(خردکوه) از جنوب به کوه مجیله دوش و در پشت آن دوبرار واز غرب به کوه یا تپه زراینجک و در پشت آن روستای ایرا و از شمال به روستاهای نیاک و کنارانجام و{گلاز} و کندلو و دره هراز و کوه دماوند در وراء آن، از شرق به مراتع زیبای آزو (آزاب) و کوه بلند ابرت با قله معروف پاشوره منتهی می‌شود. همچنین از جنوب غربی بوسیله یک راه مال‌رو بعد از عبور از اسپه خاک (خاک سفید) و [سنگین او(سنگ نو) به روستای لاسم ختم می‌شود. اسپه خاک در محدوده نوا قرار داشته و دارای چشمه‌ای می‌باشد که در سالیان قبل روزها اهالی نوا و شب‌ها اهالی ایرا از آب آن استفاده می‌نمودند.[نیازمند منبع]

وجه تسمیه[ویرایش]

معروف است که چون در این روستا نسبت به روستاهای اطراف بادهای شدید نمی‌وزد نوا نامگذاری شد .
نوا = نه + وا ( وا در زبان مازندرانی به معنی باد است)[نیازمند منبع]

بناهای تاریخی[ویرایش]

امامزاده یحیی ابن موسی ابن جعفر[ویرایش]

اعتماد السلطنه در باره امامزاده‌ای در نوا چنین نوشته‌است:

در نوا امامزاده‌ای وجود دارد که اصل مزار روی تخت سنگ بزرگی است و گنبدی به شکل لوزی روی آن است. توسط چهار پله در مسجدی که ستون سنگی دارد وارد حرم امامزاده می‌شوند. این مسجد به سمت مغرب است و از سمت مشرق ایوانی است که با یک در وارد حرم مشوند. اسم این امامزاده یحیی است.}}

کوه های نوا[ویرایش]

آزو،سلک،زرینجک،رئیس کوه،پلوَر،دوبرارک

سپس عباراتی را که بر در حرم حک شده اینگونه نقل می‌کند:

نمای خارج بنا هشت ترک است به صورت کلاه درویشی و از داخل مدور است. صندوقی چوبین در میان بنا است که پایه‌ای از سنگ و گچ دارد. درازای صندوق ۱۷۵ و عرض آن ۷۵ و ارتفاع آن ۸۰ می‌باشد و بر بدنه غربی آن این عبارت به خط نسخ متوسط حک شده‌است:{هذا العماره به فرمودهٔ رئیس صالح حسین حعاله، به عمل استاد محمود نجار در تاریخ سنهٔ تسع عشر و تسعمایه}بر بده جنوبی صندوق با نوعی کنده کاری نوشته شده:{بنا کننده این عمارت بایزید ابن حاجی جواد}صندوق از چوب گردو استو سراسر قسمت‌های آن با قاب و زبانه و نگاره‌های فراوان ترکیب شده. مسجدی متصل به این بنا می‌باشد که با زبان (گلکی آملی)رو در ورودی آن نوشته شده:{این در مِبارک بوشهِ سرکار مرحومه گلابی خانم، صبیهٔ آصفجاهی میرزا رضاقلی}به عمل استاد آقا بابا در سنهٔ ۱۲۱۷

در نوا امامزاده‌های دیگری نیز هست به نامهای امامزاده ذکریا، امامزاده اهل-علی، امامزاده عبدالله که بنای ناچیز دارند.

تکیه و مسجد نوا[ویرایش]

در دهکده نوا تکیه و مسجدی بزرگ و قدیمی است، بر جرزهای دو طرف طاق‌نماها گچبری‌ها نسبتاً ظریف است. بر یکی از جرزها کلمات زیر خوانده شده:{عمل کمترین قرباعلی جغتایی-کتبه مشهدی حسین روضه خوان}

قلاپیش و قلا میرک[ویرایش]

نام اصلی قلاپیش(قلعه ی شروین)بوده‌است که در غرب نوا ساخته بودند زمینهایی به نام قلا میرک تا به امروز معروف و مشهور است، تا چندی پیش برج و باروی قلعه برقرار بود اما امروز نشانی از آن نیست.

عزاداری نخل گردانی[ویرایش]

شاید مهم ترین دلیل برای نخل گردانی به عنوان تابوت امام حسین (ع) روایتی است که گفته می شود پیکر پاک و مطهر امام حسین (ع) را روی شاخه های درخت خرما گذاشته و به محل دفنش بردند.

نخل در لغت به معنی خرما است و در اصطلاح حجله مانندی که از چوب می سازند و با انواع شال های ابریشمین رنگارنگ ، پارچه های قیمتی و آینه و چراغ و غیره آرایش می دهند و به گل و سبزه می آرایند و در روز عاشورا آن را به محلی که مراسم روضه خوانی برپاست ، می برند و به عنوان تابوت امام حسین (ع) حرکت می دهند.

قدمت نخل در ایران گویی به حدود یکهزار سال قبل از اسلام و زمانی باز می گردد که ایرانیان برای دفن مردگان از تابوت استفاده می کردند.

از سیزده طایفه ای که در شهرستان آمل ساکن هستند ، نوایی ها تنها طایفه ای هستند که در شهر آمل تکیه یا حسینه ای برای اجرای مراسم آئینی و مذهبی خود ندارند و تمامی نوایی های شهرنشین بر اساس اعتقاد و عشق و علاقه ای که به امام حسین (ع) دارند ، ایام سوگواری سالار شهیدان به روستای زادگاه خود می روند تا در آئین باشکوه نخل گردانی شرکت کنند.

نخل نوا ، همانند نخل های دیگر یک نفر بابا یا متولی دارد که همه ساله مسئولیت و مدیریت تدارک و بسیج مالی و انسانی را برای انجام مراسم مختلف برعهده می گیرد.

نخل روستای نوا از نظر آذین بندی پوششی سیاه دارد و در تمام سال در جا و مکان خود از احترام و توجه خاصی برخوردار است و اغلب نیازمندان برای گرفتن حاجت از صاحب نخل ، دخیل می بندند.

دخیل ، پارچه ، قفل و یا سوزنی است که برای اجابت دعا به بدنه نخل می بندند.

نخل نوا از جمله نخل هایی است که مورد احترام و اعتماد مردم بوده و اغلب حاجتمندان برای رفع نیاز خود ، آن را واسطه قرار می دهند.

برخی از مردم در یکی دو روز قبل از ماه محرم در استقبال از این ماه در خانه خود مراسم روضه خوانی برپا می کنند و اطعام می دهند.

از روز اول تا هفتم محرم ، مردم به عزاداری می پردازند و سعی می کنند در این روزها کلیه نذورات خود را ادا کنند و برای مراسم نخل گردانی آماده شوند.

مردم روستای نوا و بسیاری از اهالی اطراف در روز هفتم ماه محرم به کنار نخلی می روند و به آن سلام می کنند.

روز هشتم محرم نخل را بیرون می آورند و در محله ها می گردانند. مردم نیز به همراه نخل می روند.

در روز هشتم ، نهم و دهم ، همراه نخل گردانی ، نذوراتی مانند ' شیر ' بین مردم توریع می شود.

نخل را به در هر خانه که می برند ، صاحب خانه نذر خود مانند شربت ، خرما ، شیر ، دود کردن اسپند را به جای می آورد و اگر نذر قربانی کردن گوسفند باشد قربانی می کند.

در شامگاه عاشورا، که شام غریبان است، نخل را دور محل می گردانند و همه مردم پابرهنه و شمع به دست همراه نخل به امامزاده محل می روند و تا صبح به سینه زنی و عزاداری می پردازند

محلات نوا[ویرایش]

نوا به 13 محله مختلف تقسیم میشد که به مرور زمان این محلات از بین رفته و به 13 طایفه تبدیل گردید و از این طایفه ها نیز به مرور زمان تعداد 6 طایفه دیگر نیز از تاریخ پاک شدند.

منابع[ویرایش]

http://jamejamonline.ir/pics.aspx?newsnum=100861371259