صادق زیباکلام

صادق زیباکلام

صادق زیباکلام مفرد (متولد ۱۳۲۷ ، تهران) مشهور به صادق زیباکلام، فعال، پژوهشگر و تحلیل‌گر سیاسی است. زیباکلام دارای مدرک دکترای علوم سیاسی از دانشگاه برادفورد انگلستان و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران است. زیباکلام از جمله تحلیل‌گران سیاسی است که همیشه بدون رودربایستی عقاید و نظرات خود را بیان می‌کند. برخی مانند بی‌بی‌سی فارسی معتقدند که او از حامیان اکبر هاشمی رفسنجانی شمرده می‌شود.

زندگی

صادق زیباکلام در سال ۱۳۲۷ در کوچه معروف به دعانویس‌ها در محلهٔ بازارچه آب منگول تهران در جنوب خیابان ری متولد شد. پدرش تاجر و دارای مغازه‌ای در خیابان قزوین تهران بود اما در فضای به شدت سیاسی دهه ۱۳۲۰ وارد فعالیت‌های سیاسی نیز شده بود. او از طرفداران مصدق بود اما از لحاظ تشکیلاتی در حزب زحمتکشان به رهبری دکتر مظفر بقایی فعالیت می‌کرد. او برادر سعید زیباکلام و فاطمه زیباکلام است.

دختر بزرگ او سارا، که «بسیار حزب‌الهی و بسیجی» بوده و زیباکلام او را «دقیقاً در نقطه مقابل خود» می داند، با پسر احمد توکلی ازدواج کرده‌است. او می‌گوید نه او و نه توکلی هیچ نقشی در این ازدواج نداشته‌اند و آن دو پس از آشنا شدن در روزنامه همشهری با هم ازدواج کردند. سارا هم اکنون سردبیر ماهنامه صبح دوکوهه به صاحب امتیازی و مدیرمسئولی مسعود ده نمکی است.

تحصیلات

صادق پنج سال نخست ابتدایی را به دبستان غزالی در خیابان سینا و سال آخر را به دبستان دکتر قاسم زاده در خیابان غفاری می‌رود. با نقل مکان خانواده به منزل بزرگی در نیاوران، صادق در دبیرستان رهنما در خیابان قیطریه ثبت نام می‌کند. او پس از اخذ دیپلم دبیرستان در سال ۱۳۴۵ در کنکور دانشگاه تهران پذیرفته می‌شود اما پدرش با تحصیل او در ایران مخالفت کرده او را روانه اتریش می‌کند تا او را از درگیری‌های سیاسی دانشگاه تهران به دور نگه دارد. در اتریش به شدت تحت تاثیر تفکرات مارکسیستی قرار می‌گیرد و تحصیل خود را در اتریش نیمه تمام گذاشته و به توصیهٔ پدر به انگلستان می‌رود (در خرداد ۱۳۴۶).

بعد از طی دورهٔ دوساله کالج او به پلی تکنیک شهر هدرزفیلد در شمال انگلستان می‌رود و وارد رشته مهندسی شیمی می‌شود. در این زمان برادر کوچک او سعید نیز به انگلستان می‌آید و در کالج ثبت نام می‌کند. او بعد از اتمام دوره کارشناسی در سال ۱۳۵۰ وارد دوره کارشناسی ارشد و سپس دکترای مهندسی شیمی در دانشگاه برادفورد می‌شود. در تابستان ۱۳۵۳ موقع آمدن به ایران توسط ساواک دستگیر و به اتهام خرابکاری علیه حکومت و تبلیغ برای مجاهدین خلق به ۳ سال زندان محکوم شد. اسناد آزادشده آرشیو ملی بریتانیا در سال ۲۰۰۶ نشان می‌دهد که محافل دانشگاهی، وزارت خارجه و دفتر نخست‌وزیر بریتانیا هارولد ویلسون، که در آن زمان ریاست دانشگاه برادفورد را برعهده داشت، تلاش زیادی را برای روشن‌شدن وضعیت زیباکلام و آزادی او انجام داده بودند که البته بی‌نتیجه مانده بود. او نهایتاً در شهریور ۱۳۵۵ پس از ۲ سال و ۱ ماه از زندان آزاد می‌شود. پس از آزادی، دستگاه امنیتی کشور مانع بازگشت او به انگلستان و ادامه دوره دکتری شده و او به ناچار در ایران مانده و بعنوان مربی در دانشکده فنی دانشگاه تهران استخدام می‌گردد.

پس از انقلاب سمت‌های متعددی را عهده‌دار می‌شود و در سال ۱۳۶۳ برای ادامه تحصیل به انگلستان بازمی گردد اما به جای ادامه تحصیل در رشته مهندسی شیمی به علوم انسانی روی می‌آورد. او در دانشکدهٔ صلح‌شناسی دانشگاه برادفورد فوق لیسانس و دکترای خود را می‌گیرد. موضوع تز دکترای او انقلاب اسلامی ایران بوده‌است. زیباکلام در سال ۱۳۶۹ به ایران بازگشته و پس از دو سال وارد گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران می‌شود.

دیدگاه‌ها

مناظره تلویزیونی در برنامه سیاست ایرانی شبکه چهار بر سر رضاخان

زیباکلام، مصدق را شریف‌ترین، ملی‌ترین و متدین ترین رجال سیاسی ۲۰۰ سال اخیر ایران برشمرد که این صحبت با واکنش مجری همراه شد که خطاب به وی اعلام کرد «شما در حالی از مصدق چنین تعریفی می‌کنید که قبلاً وی را به تعلل و کوتاهی و در شکست نهضت ملی نفت متهم کرده بودید.» زیباکلام با رد این موضوع گفت؛ «مصدق مرد خاص در تاریخ سیاسی ایران است» و در پاسخ، با متهم‌کردن سلیمی نمین به توهم توطئه و نگاه دایی جان ناپلئونی به مسائل تاریخی بیان داشت: «شما زمین و زمان را به هم می‌دوزید که رضاخان را خائن معرفی کنید.» او در رد ادعای سلیمی نمین مبنی بر خشم مردم از آمدن جنازه رضا شاه به تهران گفت: «وقتی جنازه رضاخان را به ایران آوردند هزاران نفر از جنازه وی استقبال کردند. فدائیان اسلام که می‌خواستند مراسم را به هم بزنند از مردم کتک خوردند چرا که مردم پی برده بودند که رضاخان خیلی هم آدم بدی نبود.»

در شبکه جام جم

صادق زیبا کلام در برنامه کنکاش در شبکه جهانی جام جم عنوان کرد که آتش زدن پرچم یک کشور خطای بزرگی است و این کار توهین به همه ی ملت آن کشور است و همچنین افزود که از روی پرچم امریکا که در ورودی دانشکده حقوق و علوم سیاسی تهران بود پریده است تا آن را لگد نکند. او همچنین اظهار کرد که در قبال یک حرکت ستایش آمیز که آقای احمدی نژاد در کنار پرچم آمریکا با کشتی گیران این کشور عکس گرفته است روزی هزار بار مرگ بر آمریکا گفته می شود و پرجم این کشور به اتش کشیده می شودو خطاب به دکتر حیدری مجری برنامه و دکتر فواد ایزدی کارشناس دیگر برنامه گفت که چرا مثل کبک سرتان را زیر برف فرو کرده و نمی خواهید خیلی از واقعیت ها را بپذیرید.^{[نیازمند منبع]}

کتاب‌ها

• ما چگونه، ما شدیم: ریشه‌یابی علل عقب ماندگی در ایران، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• هاشمی بدون روتوش: پنج سال گفتگو با هاشمی رفسنجانی، صادق زیبا کلام، فرشته سادات اتفاق فر، تهران: روزنه
• جامعه شناسی به زبان ساده، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• مقدمه‌ای بر انقلاب اسلامی، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• فرهنگ خاص علوم سیاسی (دربرگیرنده کلیه اصطلاحاتی که به "ایسم"ختم می‌شوند)، حسن علیزاده، صادق زیبا کلام (مقدمه)، تهران: روزنه
• سنت و مدرنیته: ریشه یابی علل ناکامی اصلاحات و نوسازی سیاسی در ایران عصر قاجار، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• از دموکراسی تا مردم سالاری دینی: نگرشی بر اندیشه سیاسی شریعتی و زمانه او، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• تحولات سیاسی و اجتماعی ایران ۱۳۲۰ - ۱۳۲۲، صادق زیبا کلام، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)
• قربانیان، وقایع نگاری فرازها و فرودهای جنبش نوخاسته اصلاحات، صادق زیبا کلام، امیرهوشنگ شهلا، تهران: قطره
• آذری غریب، صادق زیبا کلام، نصیر عبادپور (به اهتمام)، تهران: بیدگل
• نهادها و اندیشه‌های سیاسی در ایران و اسلام، حمید عنایت، صادق زیبا کلام (مصحح)، تهران: روزنه
• از هانتینگتون و خاتمی تا بن لادن: برخورد یا گفتگو میان تمدن ها؟، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه
• مبانی علم و سیاست، مرتضی صادقی، جواد شفیع پور، حسین عنایت مهدی، صادق زیبا کلام (زیرنظر)، تهران: رهپویان شریف
• افلاطون، توماس هابز، جان لاک، جان استوارت میل و کارل مارکس: پنج گفتار در باب حکومت، صادق زیباکلام، تهران: روزنه
• ایران در عصر نادر، مایکل اکسورتی، صادق زیباکلام (مترجم)، سیدامیر نیاکویی (مترجم)، تهران: روزنه
• گفتن یا نگفتن
• توهم توطئه
• هاشمی رفسنجانی و دوم خرداد
• عکسهای یادگاری با جامعه مدنی
• یادداشت‌های انقلاب

پیوند به بیرون

• وبگاه دکتر زیباکلام
• اتوبیوگرافی زیباکلام در وبگاه شخصیش
• معرفی کتاب یادداشت‌های انقلاب
• مصاحبه‌ای خودمانی وجالب بادکترزیباکلام درباره دکترچمران
• نظر صادق زیباکلام در مورد حضور یا عدم حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست‌ جمهوری