اهلی کردن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک نقاشی قدیمی مصری از اولین مراحل اهلی‌کردن گاو
سگ و گوسفند از نخستین حیوانات اهلی‌شده
نقاشی از حیوانات وحشی (بالا) و اهلی (پایین)

اهلی کردن فرآیندی است که در آن گروهی از جانوران یا گیاهان به زندگی زیر نظر و تحت حمایت انسان‌ها خو می‌گیرند. انسان‌ها به دلایل مختلف بسیاری از حیوانات را در طول تاریخ اهلی کرده‌اند. مهمترین این دلایل شامل؛ تهیهٔ مواد غذایی و کالاهای ارزشمند دیگر (مانند پشم، پنبه و ابریشم)، کمک در انجام برخی فعالیت‌ها (مانند حمل و نقل، شخم زدن زمین و شکار)، محافظت از خود و دام، لذت و تفریح به عنوان حیوان مونس یا گیاه تزئینی و برای تحقیقات علمی مانند یافتن درمان بیماری‌ها می‌شوند.

فهرست حیوانات اهلی[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست حیوانات اهلی

در این فهرست زمان تقریبی و محل اولین اهلی‌سازی برای حیوانات واقعاً اهلی‌شده ذکر شده‌است.

گونه (نام علمی) زمان محل
سگ (Canis lupus familiaris) ۱۵۰۰۰ پیش از میلاد شرق آسیا و آفریقا
گوسفند (Ovis orientalis aries) بین ۹ تا ۱۱۰۰۰ پ.م[۱][۲] جنوب غربی آسیا
بز (Capra aegagrus hircus) ۱۰۰۰۰ پ.م [۳] ایران
خوک (Sus scrofa domestica) ۹۰۰۰ پ.م[۴] خاورمیانه، چین
گاو (Bos primigenius taurus) ۸۰۰۰ پ.م[۵][۶] هند، خاورمیانه و آفریقای جنوب صحرا
گربه (Felis catus) ۷۵۰۰ پ.م[۷] قبرس و خاورمیانه
مرغ (Gallus gallus domesticus) ۶۰۰۰ پ.م[۸] هند و جنوب شرقی آسیا
خوکچه هندی (Cavia porcellus) ۵۰۰۰ پ.م[۹] پرو
خر (Equus africanus asinus) ۵۰۰۰ پ.م[۱۰][۱۱] مصر
اردک (Anas platyrhynchos domesticus) ۴۰۰۰ پ.م چین
گاومیش (Bubalus bubalis) ۴۰۰۰ پ.م هند، چین
اسب (Equus ferus caballus) ۴۰۰۰ پ.م[۱۲] دشت‌های اورآسیا
شتر (Camelus dromedarius) ۴۰۰۰ پ.م عربستان
لاما (Lama glama) ۳۵۰۰ پ.م پرو
کرم ابریشم (Bombyx mori) ۳۰۰۰ پ.م چین
گوزن شمالی (Rangifer tarandus) ۳۰۰۰ پ.م[۱۳] روسیه
کبوتر چاهی (Columba livia) ۳۰۰۰ پ.م سواحل مدیترانه
غاز (Anser anser domesticus) ۳۰۰۰ پ.م[۱۴] مصر
شتر دوکوهانه (Camelus bactrianus) ۲۵۰۰ پ.م آسیای میانه
غژگاو (Bos grunniens) ۲۵۰۰ پ.م تبت
بانتنگ (Bos javanicus) نامعلوم جنوب شرق آسیا، جزیره جاوه
گایال (Bos gaurus frontalis) نامعلوم جنوب شرق آسیا
الپاکا (Vicugna pacos) ۱۵۰۰ پ.م پرو
راسو (Mustela putorius furo) ۱۵۰۰ پ.م اروپا
اردک مسکووی (Cairina momelanotus) نامعلوم آمریکای جنوبی
مرغ شاخ‌دار نامعلوم آفریقا
کپور نامعلوم شرق آسیا
بوقلمون ۵۰۰ پ.م مکزیک
ماهی قرمز نامعلوم چین
خرگوش اروپایی ۱۶۰۰ پ.م اروپا

پانویس[ویرایش]

  1. Krebs, Robert E. & Carolyn A. (2003). Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions & Discoveries of the Ancient World. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-31342-3. 
  2. Simmons, Paula; Carol Ekarius (2001). Storey's Guide to Raising Sheep. North Adams, MA: Storey Publishing LLC. ISBN 978-1-58017-262-2. 
  3. Melinda A. Zeder, Goat busters track domestication (Physiologic changes and evolution of goats into a domesticated animal), April 2000
  4. Giuffra E, Kijas JM, Amarger V, Carlborg O, Jeon JT, Andersson L. The origin of the domestic pig: independent domestication and subsequent introgression., April 2000
  5. Late Neolithic megalithic structures at Nabta Playa (Sahara), southwestern Egypt.
  6. [http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France]
  7. domestication of the cat on Cyprus, National Geographic
  8. West B. and Zhou, B-X., Did chickens go north? New evidence for domestication, World’s Poultry Science Journal, 45, 205-218, 1989, quotation 8 p.
  9. History of the Guinea Pig (Cavia porcellus) in South America, a summary of the current state of knowledge
  10. Beja-Pereira, Albano et al., African Origins of the Domestic Donkey, Science 304:1781, 18 June 2004, cited in New Scientist
  11. Roger Blench, The history and spread of donkeys in Africa
  12. The Domestication of the Horse
  13. Domestication of Reindeer
  14. Geese: the underestimated species

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اهلی کردن موجود است.