چیق
چیق، چیغ، چیت یا نی چی پوشش دیوارۀ چادر عشایر منطقۀ زاگرس در ایران است.[۱] چیقبافی یکی از شاخههای صنایع دستی حصیربافی به شمار میآید و در استانهای کرمانشاه، آذربایجان غربی، ایلام، کردستان، فارس و بخشهایی از لرستان رواج دارد. چیقبافی در سال ١٣٨٩ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ملی ایران به ثبت رسیده است.[۲]
چیق از نی که به صورت خودرو در محل زندگی عشایر میروید و از موی بز بافته میشود و از ورود گرما، سرما، باد، باران و خاک به درون چادر پیشگیری میکند.[۱]
از آنجا که نیها توخالی هستند عایق حرارتی محسوب میشوند. هنگام باران نیز به دلیل بالا رفتن رطوبت هوا نیها منبسط میشوند و به هم میچسبند؛ به این ترتیب در برابر ورود آب به داخل مقاومت میکنند. همچنین، موی بز به دلیل داشتن لایه چربی مانع نفوذ آب میشود. هنگام گرما و خشکی هوا نیها منقبض میشوند و هوا میتواند وارد و خارج شود و تهویه ملایمی در چادر به وجود میآید. همچنین، تحقیقات نشان دادهاست که مار و جانوران دیگر نمیتوانند از موی بز عبور کنند و وارد چادر شوند.[۱]
نقشهای روی چیق
[ویرایش]بافت چیق غالباْ توسط زنان انجام میشود. چیقبافان معمولاً بهصورت بداهه و بدون طرح از پیش تعیینشده و بر اساس تجربه و سلیقۀ خود با استفاده از نخهای پشمی و کامواهای رنگی روی سطح چیق، طرحها و نقشهایی هندسی و ذهنی میبافند. نقشهای روی چیق از لوزیها و مثلثهای رنگی تا خطوط متقاطع و نمادهای برگرفته از طبیعت به چیق چهرهای زنده و شخصی میبخشد.[۲][۱]