پول‌شویی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پول‌شویی یعنی مشروع جلوه دادن پول‌هایی که از راه‌های غیرقانونی و نامشروع به‌دست می‌آیند با استفاده از روش‌هایی که باعث پنهان شدن منشأ غیرقانونی آن پول‌ها می‌شوند.

توضیحاتی در رابطه با پول شویی[ویرایش]

پول‌شویی یک جرم تبعی و فرعی است و همواره مسبوق بر جرم اصلی می‌باشد و درصورت فقدان جرم اصلی، جرم پول‌شویی هم موضوعاً منتفی است.

جرم پول‌شویی وابسته به جرم اصلی ازقبیل قاچاق مواد مخدر، اختلاس، ارتشاء و... است.

پول‌شویی موجب اختلال در نظام اقتصادی جامعه می‌شود که پیامدهای زیان‌بار فراوانی در جامعه به دنبال دارد.

از مهم‌ترین دلایل برای مبارزه با پول‌شویی، ایجاد فضای ناامن برای فعالیت مجرمان و کاهش رفتار تبهکارانه و کمک به مسئولان جهت کشف و ردیابی شبکه‌های فحشا و اختلاس است. لذا تدوین قانون مدون، لازم و ضروری به‌نظر می‌رسد.[۱]

پول‌شویی فعالیتی غیرقانونی است که در طی انجام آن، عواید و درآمدهای ناشی از اعمال خلاف قانون، مشروعیت می‌یابد. به عبارت دیگر پول‌های کثیف ناشی از اعمال خلاف به پول‌های به ظاهر تمیز تبدیل می‌شوند و در بدنه اقتصاد جایگزین می‌شود.

طبق ماده ۲ قانون مبارزه با پولشویی (ایران[۲] جرم پولشویی عبارت است از:

  1. تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت‌های غیرقانونی با علم به این که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجهٔ ارتکاب جرم به دست آمده باشد؛
  2. تبدیل، مبادله، یا انتقال عوایدی به منظور پنهان کردن منشاء غیرقانونی آن با علم به این که به طور مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از ارتکاب جرم بوده یا کمک به مرتکب به نحوی که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نگردد؛
  3. اخفاء یا پنهان یا کتمان کردن ماهیت واقعی، منشاء، منبع، محل، نقل و انتقال، جابه‌جایی، یا مالکیت عوایدی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم درنتیجهٔ جرم تحصیل شده باشد.

این عمل، یک روش معمول و منطقی برای به‌دست آوردن سود از فعالیت‌های غیرقانونی برای مجرمان است. خلافکاران از طیف وسیع اعمال غیراخلاقی و غیرقانونی مانند استفاده از رانت شرکت‌های دولتی در ایران و حذف منبع پول و هم‌چنین قاچاق مواد مخدر، تقلبات، ثروت‌های قابل مصادره، گروگان‌گیری، قمار و همچنین اهدای پول به سازمان‌های تروریستی و حتی تقلبات مالی در اینترنت یا دیگر ابزار اطلاع‌رسانی سودهای کلانی را به‌دست می‌آورند.[نیازمند منبع]

تاریخچه اصطلاح[ویرایش]

نخستین بار فردی به نام آل کاپون گروهی به نام آل‌کاپون‌ها تشکیل داد. این گروه به زور از مردم اخاذی می‌کردند. آنان برای پنهان‌سازی شیوه عمل خود، رخت‌شوی‌خانه‌ای تأسیس کردند و وانمود می‌کردند درآمد خود را از این راه به‌دست می‌آورند، نه از راه نامشروع. اصطلاح پول‌شویی این‌چنین شکل گرفت.
هم‌اکنون در ایران بزرگترین افرادی که به این اعمال مجرمانه اقدام می‌کنند، با استفاده از روش‌های متفاوت هم‌چون جعل اسناد و استفاده از افراد خاص در بدنهٔ ادارهٔ ثبت احوال کشور اقدام به ایجاد هویت‌های متفاوت می‌نمایند تا اعمال خلاف‌کارانهٔ خود را از دید مأموران دور نگه دارند تا بتوانند آزادانه مقدار حجم انبوه مالی را که از راه غیرقانونی به دست آورده‌اند موجه جلوه دهند.[نیازمند منبع]

روش‌های پول‌شویی[ویرایش]

قراردادن پول کثیف در یک شرکت خدماتی (placement)، جایی که در آنجا در لایه‌های درآمد مشروع قرار گیرد (layering)، و سپس در ظاهر مشروع جریان پول ادغام شود (integration)، یک شکل پولشویی است.

شیوه‌های پول‌شویی پیچیده و متنوع است.

این شیوه‌ها به عواملی چون نوع خلاف انجام‌شده، نوع نظام اقتصادی و قوانین و مقررات کشوری بستگی دارد که، در آن‌جا خلاف صورت گرفته‌است و نوع مقررات کشوری که درآن جا پول تطهیر می‌شود. از معمول‌ترین و مهم‌ترین روش‌های پول‌شویی این است که پول شویان اقدام به تأسیس شرکت‌های مختلف برای نقل‌وانتقال پول‌های کثیف و هم‌چنین اقدام به هزینه کردن این گونه پول‌ها در امور متنوع و گوناگون می‌کنند. شیوه‌های دیگر پول‌شویی سرمایه‌گذاری موقت در بنگاه‌های تولیدی - تجاری قانونی، سرمایه‌گذاری در بازار سهام و اوراق قرضه، ایجاد سازمان‌های خیریه قلابی، سرمایه‌گذاری در بازار طلا و الماس و دیگر فلزات گران‌بها یا جواهرآلات، شرکت در مزایده‌های آثار هنری و اجناس عتیقه، برگزاری کنسرت موسیقی و یا بازی‌های فوتبال[۳][۴] و انتقال پول به کشورهای دارای مقررات بانکی آزاد - مثل سوئیس - می‌باشد به صورتی که پول کثیف زمانی که در فعالیت‌های قانونی وارد و سرمایه‌گذاری می‌شود، در طول گردش و دست‌به‌دست شدن با پول‌های تمیز آمیخته می‌شود، تا جایی که شناسایی آن ناممکن می‌شود.

تأثیر پول‌شویی بر اقتصاد[ویرایش]

پول‌شویی به عنوان یک جرم مالی تأثیر منفی چشم‌گیری بر رشد و توسعه اقتصادی کشورها به جای می‌گذارد. در قطعنامه‌ای که در ژوئن ۱۹۹۸ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، برآورد شد سالانه دست‌کم ۲ میلیارد دلار پول تطهیر می‌شود. از جمله اثرات منفی پول‌شویی می‌توان موارد زیر را نام برد:

مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم در ایران[ویرایش]

لایحه مبارزه با تامین مالی تروریسم در سال ۱۳۸۹ تقدیم مجلس شورای اسلامی شد و در سال ۱۳۹۰ پس از تایید و ابراز نظر قوه مقننه، در صحن علنی مجلس به تصویب رسید.[۵] پس از برجام تحریم های بین المللی بانکی و مالی بر علیه ایران و پس از رفع ایرادهای شورای نگهبان در جلسه سیزدهم بهمن ماه ۱۳۹۴ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. این لایحه در نشست سیزدهم اسفندماه ۱۳۹۴ شورای نگهبان بررسی شد و با توجه به اصلاحات به عمل آمده، مغایر موازین شرع و قانون اساسی شناخته نشد.[۶] طی سالهای گذشته، ایران در کنار کره شمالی همواره جزء کشور های لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی بوده است.[۷]

طبق بررسی موسسه تحقیقات حکومت‌داری بازل هم که با بررسی مولفه‌های مختلف سیاسی و مالی در ۱۴۹ کشور جهان آنها را بر اساس شاخص ضدپولشویی رتبه‌بندی کرده است در جدول ایران، افغانستان و تاجیکستان به ترتیب در جایگاه‌های اول تا سوم پولشویی قرار گرفته‌اند.[۸]

منابع[ویرایش]