پل زمان‌خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پل زمانخان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پل زمان‌خان
Polezamankhaan (1).JPG
نامپل زمان‌خان
کشور ایران
استاناستان چهار محال و بختیاری
شهرستانشهرستان سامان
اطلاعات اثر
سال‌های مرمتآخرین بار ۱۳۲۱
کاربریپل، آسیاب
کاربری کنونیپل، آسیاب،
تفریحی و گردشگری
دیرینگیصفویان
دورهٔ ساخت اثرصفویان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۷۴۴
پل زمان خان

پل تاریخی زمانخان ساخته شده توسط یکی از سرداران ایل افشاز قزلباش بود ومتحد یعقوب خان ایل ذوالقدر قزلباش بود که با شروع جنگ شاه عباس ویعقوب خان ذوالقدر ندای شاهسونی داد وموسس ایل نفر است (زمانخان) بر روی زاینده رود و واقع در شهرستان سامان در باغات روستای ایل بیگی استان چهارمحال و بختیاری

ویژگی‌ها[ویرایش]

پل زمان خان یکی از بناهای با ارزش و قدیمی شهرستان سامان و روستای ایل بیگی است که دارای دو دهانه، ۳۰ متر طول و ارتفاع ۱۲ متر است. پل زمانخان بر روی رودخانه زاینده رود بر روی سه‌پایه سنگی طبیعی بنا شده و در ۲۲ کیلومتری شمال شهرکرد قرار دارد. این پل همه ساله گردشگران زیادی از اقصا نقاط جهان از آن بازدید می‌کنند. ورودی پل از سمت روستای ایلبیگی می‌باشد که در این مسیر به دهکده سیاحتی زاگرس قرار دارد.

کاربرد[ویرایش]

در ادوار گذشته ایلات و عشایر قشقایی از روی آن آمد و شد می‌کردند. در حال حاضر این پل بیشتر جنبه گردشگری دارد. قرار گرفتن پل زمانخان بر روی آب‌های زاینده رود و وجود مناظر طبیعی چشمگیر اطراف در کنار اقدامات عمرانی انجام شده، این منطقه را به یکی از قطب‌های گردشگری استان چهارمحال و بختیاری تبدیل کرده‌است. اطراف پل مملو از باغ‌های فراوان با درختان گوناگون میوه می‌باشد که مناظر زیبایی را به وجود می‌آورند. منطقه‌ای که پل زمانخان در آن قرار دارد دارای آب و هوای معتدل و بسیار پاکیزه است و در روزهای تعطیل پذیرای سیل گردشگران می‌باشد.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

بنای اولیه پل زمانخان به همین سبک و با معماری پیش از اسلام مربوط به دوره ساسانی بوده که همچون سایر آثار این دوران متاثر از معماری رومی است. پل زمانخان به لحاظ تاریخی قدیمی‌ترین پل زاینده رود بوده و هیچ شباهتی به پل‌هایی که در شهر اصفهان بر روی زاینده رود احداث شده ندارد. ساختن این پل به دستور زمان‌خان رئیس طایفه نفر از خاندان ایل بیگی ایلات ترک قزلباشها وقشقایی ها استان فارس و از سرداران معروف شاهان صفوی که زمانی دامنه کوچ آن‌ها تا منطقه سامان می‌رسید و در روستای ایلبیگی سکنی می‌کنند. بر روی رودخانه زاینده‌رود احداث گردید. لازم است ذکر شود که عشایر ترک زبان جنوب را بیش تر به نام ایل بزرگ ترکان قزلباش وقشقای می‌شناسند و «زمان خان نفر» یکی از سرداران افشارطایفه زمانخانلو ایل نفر هست جزئی از مردان این ایل بزرگ به‌شمار می‌رفت. طایفه نفر امروزه در شهرستان مرودشت واقع در استان فارس در محله نفر زندگی می‌کنند. زمان خان بدست سردار خراسانی بنام مصطفی داورزنی به اسارت گرفته شد

خاندان زمان خان نفر ایل بیگی[ویرایش]

در فارسنامه ناصری به صراحت ذکر شده‌است که سلسله خوانین طایفه نفر از تیره «زمان خان لو» می‌باشند و در کتاب فارسنامه ناصری دربارهٔ نوادگان زمان خان نفر آمده است که «حاج حسین خان نفر در زمان دولت نادرشاهی و سلطنت کریم خان اعتباری تمام در مملکت فارس داشت، راتق و فاتق امور دیوانی بود و حکومت طایفه بهارلو و نفر در کف کفایتش به اقتدار می‌گذشت و بعد از وفات او خلف الصدقش محمد تقی خان نفر به جای پدر برقرار گردید و بعد از وفات او خلف الصدقش علی اکبر خان نفر شاعر «انجم» تخلص بعد از وفات پدر به حکومت بهارلو و نفر برقرار گردید»

مرمت و بازسازی[ویرایش]

پل زمان خان سه بار یکی در سال ۱۲۰۲ توسط کارگزاران حکومت صفوی، بار دوم توسط خوانین روستای ایلبیگی در سال ۱۳۲۹ هجری قمری و بار سوم در سال ۱۳۲۱ شمسی به وسیله [ رئیسعلی رئیسیان ] از خوانین قریه ایل بیگی به‌طور کامل تعمیر و مرمت شد. استحکام این پل با احداث دیوار سنگی در طرفین آن، دو چندان شد.

پل زمان خان - تابستان ۱۳۹۲
نمای سر پایین از روی پل به خروجی آب از پل تابستان ۱۳۹۲
نمای روبرویی از پل زمان خان تابستان ۱۳۹۲

منابع[ویرایش]

  • حمید امینی، ۱۳۸۱، راهنمای جهانگردی استان چهارمحال و بختیاری، ص ۴۲، سازمان ایرانگردی و جهانگردی.
  • فارسنامه ناصری: جلد دوم صفحه‌های ۱۵۸۳–۱۵۸۴–۱۵۸۵
  • هفته‌نامه عصرمرودشت شماره ۱۱۴ - فروردین ۱۳۹۱
  • چهارمحال و بختیاری، آخوندی سورکی، ۱۳۸۵