یاسه چا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۲°۳۷′۳۲″ شمالی ۵۰°۵۰′۵۸″ شرقی / ۳۲.۶۲۵۵۶° شمالی ۵۰.۸۴۹۴۴° شرقی / 32.62556; 50.84944

یاسوچای
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان چهارمحال
شهرستان سامان
بخش زاینده‌رود
دهستان هوره
نام‌های دیگر یاسه‌چای ، یاسی‌چای
نام‌های قدیمی یاسوچای
یاسوچای بر ایران واقع شده‌است
یاسوچای
۳۲° شمالی ۵۰° شرقی / ۳۲° شمالی ۵۰° شرقی / 32; 50
مردم
جمعیت ۷۰۲ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۹۰۹
اطلاعات روستایی
کد آماری ۴۴۰۵۱۳
ره‌آورد گردو ، بادام ، هلو ، زردآلو ، آلبالو ، گیلاس ، آلوچه ، انگور ، فندوق ، گلابی ، سیب‌درختی و...
پیش‌شمارهٔ تلفن ۰۳۸۲

یاسوچای ، یاسه‌چای یا یاسی‌چای واژه‌ای تُرکی و دوبخشی است که به معنای رودخانهٔ پهن می‌باشد. واژهٔ یاسو ، یاسه و یاسی به معنای پهن یا عریض و واژهٔ چای به معنای رود یا رودخانه است. در فرهنگ واژگان دهخدا نیز یاسه‌چای به معنای محلی است که پهنای رودخانه زیاد می‌شود که دلیل نام‌گذاری یاسوچای نیز به دلیل پهن بودن این ناحیه از زاینده‌رود بوده است. یاسوچای در سال‌های اخیر به اشتباه با نام یاسه‌چاه عنوان می‌گردد ، هم‌چنین با لهجه‌ها و گویش‌های دیگر تُرکی یاسه‌چای و یاسی‌چای از دیگر عناوین این روستا می‌باشد. به این ترتیب نام اصلی این روستا یاسوچای به معنی رودخانهٔ پهن می‌باشد. این روستا از توابع شهرستان سامان در استان چهارمحال ایران است.

تاریخچه[ویرایش]

پیش از این که یاسوچای تبدیل به روستا گردد مزرعهٔ ییلاغی گله‌داران بهارلوی شهرستان داراب بوده‌است. مردم در فصول گوناگون به دلیل عدم وجود پل از درون رودخانهٔ زاینده‌رود عبور می‌کرده‌اند پس ناگزیر به عبور از نقطه و محلی بوده‌اند که آب عمق کم‌تری نسبت به نواحی دیگر داشته باشد تا خود و محصولات و نیز دام‌هایشان آسیب کم‌تری ببینند. روبروی این مزرعه چنین موقعیت مناسبی وجود است.

مردم[ویرایش]

برگزاری مراسم عروسی مردم روستای یاسوچای با نغمه‌ها و ترانه‌های زیبای تُرکی قشقائی هم‌راه است که از موسیقی محلی استفاده می‌شود. موسیقی در میان مردم این روستا جایگاه ویژه‌ای دارد و مهم‌ترین آلات موسیقی روستائیان شامل کرنا ، سرنا ، ساز ، دهل و کمان‌چه و... می‌باشد. قالی‌های خوش‌طرح و نقش و رنگ مهم‌ترین محصول صنایع دستی روستای یاسوچای به حساب می‌آید. آش‌دوغ ، بیریش‌توروک ، آش‌رشته و کاچی از خوراک‌های خوش‌طعم و لذیذ روستای یاسوچای می‌باشند.

جمعیت[ویرایش]

روستای یاسوچای براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵ ، جمعیت آن ۷۰۲ نفر (۲۲۲خانوار) بوده‌است.

اشتغال[ویرایش]

پیشهٔ اهالی روستای یاسوچای کشاورزی و باغ‌داری و بعضاً دام‌داری می‌باشد که با شروع بهار تلاش آنها برای رسیدگی به زمین‌ها و درختان آغاز می‌شود. بانوان این روستا علاوه بر کارهای روزمره منزل هم‌راه و پا به پای مردان به فعالیت‌های زراعی و دام‌داری و هم‌چنین به بافت قالی مشغول هستند که جلوه‌ای از تلاش خستگی‌ناپذیر مردمان این دیار محسوب می شود.

محصولات[ویرایش]

معروف‌ترین سوغات روستای یاسوچای را خشک‌بار و انواع میوه‌جات تَر و خشک تشکیل می‌دهند. از اصلی‌ترین محصولات روستا می‌توان به گردو ، بادام و هلو اشاره کرد که جزو محصولات با کیفیت و صادراتی کشور می‌باشد. از دیگر محصولات روستا به زردآلو ، آلبالو ، گیلاس ، آلوچه ، انگور ، فندوق ، گلابی ، سیب درختی ، گندم ، جو ، بنشن و... از محصولات باغی روستای یاسوچای به شمار می‌رود.

 جغرافیا[ویرایش]

روستای تاریخی یاسوچای در مختصات جغرافیائی ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول‌شرقی و ۳۲ درجه و ۳۷ دقیقه عرض‌شمالی در ۲۲ کیلومتری شمال‌غربی بخش سامان در محدودهٔ میان‌کوهی شمال شهرستان شهرکرد می‌باشد که در بخش زاینده‌رود و ۵۲ کیلومتری شهر شهرکرد مرکز چهارمحال استقرار یافته و بافت مسکونی متراکمی دارد. ارتفاع این روستا از سطح دریا ۱۹۰۹ متر است که در تابستان دارای آب و هوای ملایم و معتدل و مطبوع و زمستان های بسیار سرد و سخت و پربارش است. رودخانه پرآب زاینده رود در شرق ، شمال‌شرق و جنوب‌شرق روستا جریان دارد. تنوع گل‌ها و گیاهان خودرو هم‌راه با گونه‌های متنوع جانوری از قبیل گراز ، شغال ، گرگ ، روباه ، خرگوش ، قرقی ، کبک و... جلوه جالب توجهی به محیط روستا بخشیده است. این روستا سابق بر این بر اساس تقسیمات کشوری جزو استان اصفهان (که خود ماجرائی مفصل و شنیدنی دارد) و شهرستان فریدن بوده اما از سال ۱۳۷۰ به استان چهارمحال ملحق گشته است.

 بافت[ویرایش]

بافت اصلی روستای تاریخی یاسوچای از خشت و گل بوده که بقایای حصار قدیمی پیرامون روستا و خرابه‌های گرمابهٔ قدیمی و هم‌چنین جوی قدیمی روستا قدمت و سکونت دورهٔ ابتدائی این روستا را به بیش از ۵۰۰ سال پیش و به دورهٔ صفوی مربوط می‌سازد اما دورهٔ دوم مسکونی شدن این روستا به چیزی حدود ۲۰۰ سال پیش باز می‌گردد یعنی دقیقاً زمانی که چندین خانوار از گله‌داران تُرکان بهارلوی استان فارس و مشخصاً شهرستان داراب که یاسوچای کنونی ییلاغ آنان محسوب می‌گردید به سرکردگی حاج مولا پدر حاج امین و پدربزرگ حاج هادی به دلایل مفصل و تا حدی پیچیده ناگزیر به سکونت در این مزرعه می‌گردند. بافت تاریخی روستای یاسوچای به عنوان نخستین بافت تاریخی روستائی کشور در فهرست آثار ملی پذرفته و ثبت گردیده است. محدودهٔ تاریخی روستا به وسعت ۳/۵ هکتار با گونهٔ مسکونی و معابر سرپوشیده خشتی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است. هم اکنون نزدیک به ۱۰۰ منزل مسکونی در این روستا دارای شناسنامهٔ ملی شده و در این شناسنامه‌ها تعداد فضاها روابط و نحوهٔ دسترسی به خانه‌های تاریخی و وضعیت همسایگی آن‌ها بررسی و ثبت شده است. خانه‌های روستائیان از دو بخش تاریخی و جدید تشکیل شده که بافت قدیمی با سقف‌های مسطح و یک‌پارچه که همه خانه‌ها را به یک پشت‌بام واحد مبدل نموده و بافت جدید در شیب دامنه کوه و در کنار هم و به صورت پلکانی ساخته شده‌اند. مصالح به کار رفته در خانه‌های قدیمی خشت ، گل ، چوب و سنگ می‌باشد اما در ساخت خانه‌های جدید از آهن ، سیمان ، آجر ، سنگ و گچ نیز استفاده می‌شود. از پشت‌بام خانه‌ها برای خشك كردن محصولات باغی استفاده می‌گردد. بستر طبیعی این روستا سنگ‌لاخی است. اهالی روستا در گذشته برای امنیت روستا و هم‌چنین کمبود زمین مناسب جهت مسکن و با توجه به اقلیم سرد کوهستانی کوچه‌ها را سر پوشیده و به صورت دالان‌هایی ساخته‌اند که این دالان‌های خشت و گلی هم‌چنان پا بر جا و دیدنی است. روستا هیچ کوچه‌ای ندارد و مردم روستا از طریق دالان‌های سر پوشیده به طول تقریبی ۵۰۰ متر که درب همهٔ خانه‌ها رو به داخل باز می‌شود و شمال به جنوب روستا را به هم مرتبط می‌سازد رفت و آمد می‌نمایند. آسوده‌خاطر تردد نمودن در این دالان‌ها در روزهای بارانی و برفی و ایمن بودن از گرمای تابستان از دیگر مزایای این دالان‌ها می‌باشد. در گذشته كه مناطق روستائی از امنیت کم‌تری برخوردار بود احداث این دالان از یك ابتكار امنیتی ممتاز برخوردار بوده است. ساخته شدن خانه‌ها به صورت فشرده پشت به پشت و پشت‌بام‌های به هم پیوسته و وجود دو دروازه اصلی که در ادوار گذشته در زمان حمله بیگانگان بسته می‌شده و از دیگر ویژگی‌های روستا بوده و امروزه مانعی فیزیکی برای گذر سواره محسوب می‌گردد. طاق‌های ضربی و چشمه‌ای دالان‌های تاریک اصلی و فرعی فضاهای کالبدی و معماری خاص منازل به عنوان نقطهٔ عطف روستا شناخته می‌شود. اهالی روستا با اشاره به ويژگی تُرکان در خلق و ایجاد بافت‌های معماري بديع به ويژه در روستاها منطقه مسکونی امنیتی خاصی را بنا نهاده‌اند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پاکنویس توسط محمد علامی