وزارت امور خارجه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
وزارت امور خارجهٔ ایران
Ministry of Foreign Affairs building in Tehran.jpg
ساختمان شمارهٔ ۹ وزارت امور خارجه (کاخ شهربانی پیشین)
MFA of Iran logo.png
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۱۸۲۱
حوزهٔ قدرت ایران
ستاد میدان مشق، تهران
وزیر مسئول محمدجواد ظریف
وبگاه
Official Website

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۵.۲۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۲.۲۶″ شرقی / ۳۵.۶۸۷۵۶۱۱°شمالی ۵۱.۴۱۷۲۹۴۴°شرقی / 35.6875611; 51.4172944

این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


وزارت امور خارجه یکی از ۱۸ وزارتخانهٔ دولت ایران است و در کنار شورای عالی امنیت ملی وظیفهٔ رسیدگی به امور بین‌المللی کشور را به عهده دارد. در حال حاضر دکتر محمدجواد ظریف سکان‌دار این وزارتخانه است.

تاریخچه[ویرایش]

وزارت امورخارجه، اولین وزارتخانه تاسیس‌شده در ایران است که در زمان آقامحمدخان قاجار و به منظور برقراری روابط سیاسی با سایر دولت‌ها، تأسیس شد. در ابتدا، آن را سازمان امور خارجی یا دفترخانه غُربا می‌نامیدند. نخستین فردی که برای تصدی این وزارتخانه، گماشته شد، رضاقلی‌خان منشی‌الممالک بود که پیشتر، زمامدار وزارت امور داخله بود و به مدت ۱۲ سال، سرپرست سازمان امور خارجی شد و بعد از آن، نوبت به معتمدالدوله نشاط رسید. نخستین نظامنامه این وزارتخانه، توسط مؤتمن الملک، تنظیم شد و در سال ۱۲۹۹ هجری قمری، به تصویب شاه وقت رسید. دومین نظامنامه این وزارتخانه، به همت نصرالله مشیرالدوله تدوین شد و در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، به امضای مظفرالدین‌شاه رسید.[۱]

نخستین سفارتخانه‌های خارجی دایر شده در ایران، عبارتند از: سفارت روسیه در سال ۱۸۱۴ برابر با ۱۱۹۲ تأسیس شد. سفارت انگلستان در سال ۱۸۰۰ (میلادی) برابر با ۱۱۷۹ تأسیس شد و امور هلند را نیز تصدی می‌کرد. سفارت آلمان درسال ۱۸۵۹ (میلادی) برابر با ۱۲۳۸ دائر شد. سفارت اتریش و هنگری در سال ۱۸۷۳ (میلادی) برابر با ۱۲۵۲ تأسیس شد. سفارت اتازونی در سال ۱۸۸۳ (میلادی) برابر با ۱۲۶۱ تأسیس شد. سفارت ایتالیا در سال ۱۸۸۶ (میلادی) برابر با ۱۲۶۴ تأسیس شد. سفارت بلژیک در سال ۱۸۹۰ (میلادی) برابر با ۱۲۶۹ تأسیس شد.

معاونان و مشاوران کنونی[ویرایش]

وزارت امور خارجه دارای یک قائم‌مقام، شش معاونت، یک سخنگو و یک مرکز آموزشی و پژوهشی است. در حال حاضر (مهر ۱۳۹۲) افراد ذیل در این پست‌ها شاغل هستند:[۲][۳]

مقام نام آغاز تصدی پایان تصدی
وزارت امور خارجه ایران
وزیر محمدجواد ظریف ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ در حال تصدی
قائم‌مقام وزیر مرتضی سرمدی ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ در حال تصدی
سخنگو
(رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای)
مرضیه افخم ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ ۱۷ آبان ۱۳۹۴
حسین جابری انصاری ۱۷ آبان ۱۳۹۴ ۳۰ خرداد ۱۳۹۵
بهرام قاسمی ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ در حال تصدی
معاون امور حقوقی و بین‌المللی سید عباس عراقچی ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ در حال تصدی
معاون اروپا و آمریکا مجید تخت‌روانچی ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ در حال تصدی
معاون آسیا، اقیانوسیه و مشترک‌المنافع ابراهیم رحیم‌پور ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ در حال تصدی
معاون عربی و آفریقایی حسین امیرعبداللهیان تیر ۱۳۹۰ ۳۰ خرداد ۱۳۹۵
حسین جابری انصاری ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ در حال تصدی
معاون کنسولی، مجلس و امور ایرانیان حسن قشقاوی مهر ۱۳۸۸ در حال تصدی
معاون اداری و مالی مهدی دانش‌یزدی ۱۶ شهریور ۱۳۹۲ در حال تصدی
رئیس مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی هادی سلیمان‌پور ۱۳۹۰ ۳۰ خرداد ۱۳۹۵
سید محمدکاظم سجادپور ۳۰ خرداد ۱۳۹۵ در حال تصدی


خیابان ملل متحد با نمایی از سر در باغ ملی
ساختمان شماره ۹ وزارت امور خارجه
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تصویری از ساختمان وزارت امور خارجه در میدان مشق
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تالار آیینه وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه

وزیران امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران[ویرایش]

نام نگاره تولد-مرگ دولت حزب سیاسی
کریم سنجابی ۱۳۷۵–۱۲۸۳ دولت موقت جبهه ملی ایران
ابراهیم یزدی EB-Yazdi.JPG ۱۳۹۶–۱۳۱۰ دولت موقت نهضت آزادی ایران
ابوالحسن بنی‌صدر Abulhassan Banisadr edited version.jpg ۱۳۱۲ دوره شورای انقلاب مستقل
صادق قطب‌زاده Sadegh Ghotbzadeh.jpg ۱۳۶۱–۱۳۱۵ دوره شورای انقلاب مستقل
محمدعلی رجایی Rjaee.jpg ۱۳۶۰–۱۳۱۲ دولت محمدعلی رجایی حزب جمهوری اسلامی
میرحسین موسوی خامنه ۱۳۲۰ دولت‌های محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی حزب جمهوری اسلامی
علی‌اکبر ولایتی Aliakbar Velayati by khamenei.ir 03.jpg ۱۳۲۴ دولت‌های هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی حزب جمهوری اسلامی
سید کمال خرازی Kamal Kharazi 2015.jpg ۱۳۲۳ دولت محمد خاتمی اصلاح‌طلب
منوچهر متکی Munich Security Conference 2010 - dett mottakki 0025.jpg ۱۳۳۲ دولت محمود احمدی‌نژاد اصول‌گرا
علی‌اکبر صالحی Ali Akbar Salehi in Sharif University.jpg ۱۳۳۸ دولت محمود احمدی‌نژاد مستقل
محمدجواد ظریف Mohammad Javad Zarif by Nasimonline.jpg ۱۳۳۸ دولت حسن روحانی اعتدال‌گرا

سخنگویان پیشین وزارت خارجه[ویرایش]

سخنگویان وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران پیش از صادق‌حسین جابری انصاری به ترتیب به شرح زیر می‌باشد:[۴][۵]

نمایندگان ایران در مجامع بین‌المللی[ویرایش]

سفیران[ویرایش]

کارمندان[ویرایش]

کارمندان وزارت خارجه بر اساس اساسنامه مصوب ۱۳۴۷ بر دو گروه تقسیم می‌شوند: ۱- اداری (خدمات و پشتیبانی) ۲- سیاسی

شرایط ورود به رسته سیاسی: بر اساس ماده سه مقررات استخدامی وزارت خارجه، کلیه کارمندان وزارت خارجه به دو رسته سیاسی و اداری تقسیم می‌شوند. ورود به رسته اداری شرایط خاصی ندارد ولی بر اساس ماده پنج اساسنامه، شرط ورود به رسته سیاسی؛ داشتن لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته‌های علوم سیاسی و بین‌المللی، حقوق بین‌الملل و اقتصاد بین‌الملل، نداشتن تابعیت غیراکتسابی ایران؛ نداشتن همسر خارجی یا همسری که دارای تابعیت اکتسابی باشد، و علاوه بر اینها شرکت در امتحان کتبی و کسب بهترین معدل و انجام مصاحبه جهت آزمون فن بیان و وضع ظاهر و شخصیت. (۲) شرایط مدیریت در وزارت خارجه: بر اساس مفاد ماده ۲۲ اساسنامه وزارت خارجه، مدیران کل و روسای ادارات از بین کارمندان رسته سیاسی که به مقام سفارت رسیده باشند؛ انتخاب می‌شوند و سرپرستان ادارات باید حداقل مقام رایزن دوم باشند. میزان سوابق مورد نیاز برای تغییر مقام‌های سیاسی در وزارت خارجه به این شرح است: وابستگی به دبیر سومی دو سال دبیر سومی به دبیر دومی سه سال دبیر دومی به دبیر اولی سه سال دبیر اولی به رایزن سومی سه سال رایزن سومی به رایزن دومی سه سال رایزن دومی به رایزن یکمی سه سال برای عبور از رایزن یکمی به درجه سفیر سه سال و با تصویب شورای معاونین و موافقت وزیر. برای ورود به هر یک از مدارج فوق نیاز به آزمون و بررسی سوابق و صلاحیت‌ها است.[۶]

اساسنامهٔ وزارت امور خارجهٔ ایران[ویرایش]

اساسنامه وزارت خارجه از دوره قاجار تا اواخر دوره محمدرضا پهلوی سه بار تجدید و اصلاح شده اما از آن زمان تا کنون هیچگونه تغیری نکرده‌است و اساسنامه و عملکرد فعلی بر پایه همان اساسنامه دوره پهلوی است.[۷]

رویدادهای مهم تاریخی[ویرایش]

  • وزیر خارجه زمان قاجار:
  • وزیر خارجه محمد مصدق
  • وزیر خارجه دکتر فاطمی
  • چاقو خوردن دکتر فاطمی:

ناگهان شعبان بی مخ و یارانش با چاقوهای برهنه به دکتر فاطمی حمله‌ور شده و ضرباتی چند وارد کردند. خانمی که بعداً فهمیدم خانم سلطنت فاطمی خواهر دکتر فاطمی است و از طریق خبر رادیو مطلع شده بود که برادرش را دستگیر کرده و به محل دفتر فرمانداری نظامی تهران که آن موقع در داخل کاخ شهربانی (ساختمان شماره ۹ فعلی وزارت امور خارجه) بود، آورده‌اند خود را به آن محل رسانده که مصادف با حمله چاقوکشان به دکتر فاطمی شده و خود را سپر بلا کرد. حمله کنندگان شش ضربه به دکتر فاطمی و ۱۱، ۱۰ ضربه به خانم سلطنت فاطمی وارد کردند. دکتر فاطمی را درحالی که روی زمین افتاده بود و خون از بدنش جاری بود با همان جیپی که آورده بودند از محل دور کردند در آن تاریخ رئیس کل شهربانی سپهبد مهدیقلی علوی مقدم، فرماندار نظامی تهران سرتیپ تیمور بختیار و فرمانده گارد شاهنشاهی سرتیپ نعمت‌الله نصیری (ارتشبد بعدی معدوم) بودند.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس و منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]