کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از علی اوجبی)
جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
کتاب سال
Islamic Republic of Iran Book of the Year Award Logo with Text.svg
نشان جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
اهداء برایکتاب‌های برگزیده به زبان فارسی
حامیمعاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مکانمجموعه سعدآباد، تهران
کشورایران
نخستین تقدیر۱۳۶۲
آخرین تقدیر۱۳۹۹
وبگاهketabsal.ir

کتاب سال جمهوری اسلامی ایران عنوان یک جایزه نیمه‌دولتی ایرانی است که هر ساله در بهمن ماه توسط خانه کتاب ایران و طی روزهای برگزاری آئین‌های بزرگداشت انقلاب سال ۱۳۵۷ در این کشور (دهه فجر)، با تأیید نهایی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به نویسندگان برگزیده و شایسته تقدیر در بخش‌های کلیات، فلسفه و روانشناسی، دین، علوم اجتماعی، زبان، علوم کاربردی، هنر، ادبیات و تاریخ و جغرافیا اعطا می‌شود.[۱][۲][۳][۴]

تاریخچه

جایزه کتاب سال در ایران، نخستین بار در سال ۱۳۳۴ با عنوان جایزه سلطنتی کتاب سال آغاز گردید و به پدیدآورندگان یازده کتاب برگزیده‌ اهدا شد که در سال ۱۳۳۲ منتشر شده بودند. روند اعطای این جایزه از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۲ به علت وقوع انقلاب متوقف شد.[۵][۶] در سال ۱۳۶۱ دوباره این موضوع در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح گردید و در سال ۱۳۶۲ آیین‌نامه نحوه انتخاب کتاب سال توسط سیدمحمد خاتمی، وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب شد. از آن به بعد هر سال در دهه فجر مراسم اهدای جایزهٔ کتاب سال برگزار می‌شود.[۷]

انتقادها

این جایزه را مؤسسه خانه کتاب ایران برگزار می‌کند و هزینه‌های آن از بودجه دولتی تأمین می‌شود. نیکنام حسینی‌پور، مدیر عامل خانه کتاب در سال ۱۳۹۸ دربارهٔ استقلال این جایزه گفت: «اعمال نظر و فشار دیدگاه برای داوری و انتخاب کتاب‌ها از سوی دولت وجود ندارد».[۸] بیژن عبدالکریمی معتقد است که جایزه کتاب سال «فاقد اهمیت» است، چون به‌طور کلی در ایران «دولت و نهادهای اجرایی کشور از صلاحیت و مرجعیت فرهنگی برخوردار نیستند».[۹] همچنین، مدیرعامل خانه کتاب گفته که عدم تأمین بودجه باعث شده تا «این رویداد بزرگ فرهنگی کشور مضمحل شده یا زیر سؤال برود».[۱۰]

دبیران

دوره دبیر
۱۳۶۸–۱۳۷۸ سید محمود یوسف ثانی
۱۳۷۹–۱۳۸۳ سید علی موسوی (سرپرست دبیرخانه)
۱۳۸۴–۱۳۸۵ علی اوجبی
۱۳۸۶ منوچهر اکبری
۱۳۸۷ محمدعلی رمضانی فرانی
۱۳۸۸ علی اوجبی
۱۳۸۹ محمدرضا سرشار
۱۳۹۰–۱۳۹۱ مجید حمیدزاده
۱۳۹۲ نجفقلی حبیبی
۱۳۹۳ تا کنون محمدعلی مهدوی راد

منابع

  1. «کتاب سال جمهوری اسلامی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اوت ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  2. «روند اجرایی کتاب سال». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ فوریه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  3. «بعضاً برخی کتاب‌سال را یک جایزه دولتی می‌دانند هرچند که هزینه‌های برگزاری این رویداد از سوی دولت تأمین می‌شود اما با قطعیت می‌گویم اعمال نظر و فشار دیدگاه برای داوری و انتخاب کتاب‌ها از سوی دولت وجود ندارد و جایزه کتاب‌سال یک رویداد نیمه‌دولتی است». روزنامه اطلاعات.
  4. «جایزه کتاب سال یک جایزه نیمه دولتی است». خانه کتاب. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۳ فوریه ۲۰۲۰.
  5. «تقویم اجرایی کتاب سال». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.
  6. «تاریخچه کتاب سال». دریافت‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۰۸.[پیوند مرده]
  7. «تاریخچه کتاب سال». کتاب سال.
  8. «نشست خبری جایزه کتاب سال». خانه کتاب. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۳ فوریه ۲۰۲۰.
  9. جایزه متأثر از قدرت سیاسی قابل اعتنا نیست (گفتگو با بیژن عبدالکریمی)، منتشرشده در روزنامه آسمان، شماره ۱، شنبه، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲
  10. «جایزه کتاب سال از سکه افتاده؛ انتظار دو ساله شایستگان تقدیر». همشهری آنلاین.