عبدالله پشیو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالله پَشیو
زمینهٔ کاری شاعر
زادروز 1946
اربیل، کردستان عراق
ملیت  کردستان
محل زندگی فنلاند - هلسینکی
نام(های)
دیگر
عبداللە عمر
سبک نوشتاری شعر نو
دیوان سروده‌ها فرمێسك و زام، بتی شكاو، شەو نییە خەونتان پێوە نەبینم، دیوانی براكوژی، پریاسكەی عاشقێكی زگماك، برووسكە چاندن، بەرەو زەردەپەڕ
مدرک تحصیلی دکترای زبان و ادبیات كردی
دانشگاه دانشگاە مسكو
وب‌گاه رسمی http://www.pashew.com/

عبدالله پَشیو (به کردی: عه‌بدوڵڵا په‌شێو Abdulla Pashew) از بلندآوازه ترین شاعران معاصر کرد است. وی شاعری عاصی و مبارز است. انتقادهای شدیدش به شیوه ی حکومت مداری سران اقلیم کردستان عراق وی را به شاعری سیاسی بدل کرده است. اشعار وی به زبان کُردی و سبک شعر نو می باشد.

زندگی[ویرایش]

پشیو سال 1946 در روستای بیرکوت (Berkot) زاده شد. تحصیلاتش را در اربیل آغاز کرد. سال 1963 به فعالیت های حزبی روی آورده و در همان سال نخستین شعرش را منتشر کرد. سال 1966 وارد دانشگاه تربیت معلم شد. اولین مجموعه شعرش را به نام «اشک و زخم» در سال1967 منتشر ساخت. سال 1968 دومین دفتر شعرش را منتشر می کند؛ «بت شکسته» و در آن سال فعالیت های سیاسی را رها کرده و بعدها در مقامِ منتقدی ای عصیانگر به سرانِ حکومت اقلیم کردستان عراق می تازد. سالهای 1970 تا 1973 را در حومه اربیل به شغل معلّمی می پردازد. سال 1973 برای ادامه تحصیل راهیِ شوروی می شود. سال 1979 از آکادمی «موریس توریز» مسکو در رشته مترجمی زبان انگلیسی ـ روسی فارغ التحصیل می شود. در همان اوان دیوان شعر «درس های دوازده گانه برای کودکان» را منتشر می کند، که خود از آن به عنوان نقطه عطفی در زندگی ادبی اش یاد می کند. سال 1983 از بخش خاورشناسیِ دانشگاه مسکو ، دانشنامه ی دکترای زبان و ادبیات کردی را دریافت می کند. از سال 1885 تا 1990 در دانشگاه الفاتح کشور لیبی به عنوان استاد ادبیات تطبیقی به تدریس می پردازد. وی از سال 1995 در کشور فنلاند ، شهر هلسینکی ساکن است.[۱]

پشیو عشق به انسان و عشق به خاک (موطن) را در دو کفه ی ترازو نهاده و هر دو را در اوجِ کلام و احساسِ شعرش برجسته کرده کرده است.[۲] وی شاعری صادق متعهّد به ملّت است و به مخاطبینش بسیار ارج می نهد. او همیشه در جنگ با وضعیّت موجود بوده تا آن را بهبود بخشد.[۳] پشیو نگاههای رُمانتیکی، تشریح سایکولوژی، مشکلات روحی، عشق و مبارزه را در هم تنیده و مایه ی اشعارش را از آن گرفته است.[۴]

مانیفست کوبانی

وی پس از آزادسازی شهر کوبانی توسط رزمندگان کُرد از دست داعش یادداشتی تحت عنوان «مانیفست کوبانی» منتشر کرد: http://www.pashew.com/web_documents/kobane_pdf.pdf

نمونه شعر

(شرط)

من دشمنِ رهبرانِ دیکتاتورِ زمان

ـ سایه های خدا بر زمین ـ

نیستم؛

به آن شرط امّا

که کودکان

دیکتاتور باشند!

(سرباز گمنام)

وقتی هیأتی به کشوری می رود

برای مزارِ سرباز گمنام

تاجِ گُلی می برد؛

فردا اگر هیأتی

به میهنِ من آید و

از مزارِ سریبازِ گمنامم بپرسد...

می گویَمَش:

سرورم!

بر لب هر جویباری

بر سکوی هر مسجدی

بر آستانِ هر خانه ای...

هر کلیسا و کُنشتی

هر غار و هر اَشکفتی

بر صخره ی هر کوهساری

بر درختِ هر بیشه زاری

روی وجب وجبِ این خاک

زیرِ جای جایِ این آسمان...

اندیشه مدار!

اندی سر فرو دار و

تاجِ گُل را

فرو بگذار![۵]

آثار[ویرایش]

آثار عبدالله پشیو به ترتیب اولین چاپ:

• فرمێسك و زام 1967 ـ (به فارسی: اشک و زخم) ـ کرکوک

• بتی شكاو 1968 ـ (به فارسی: بت شکسته) ـ کرکوک

• شەونامەی شاعیرێكی تینوو 1972ـ (به فارسی: شب نامه ی شاعری تشنه) ـ بغداد

• دوازدە وانە بۆ مناڵان و چەند شێعرێكی قەدەغە 1979 ـ (به فارسی: درس های دوازده گانه برای کودکان) ـ برلین

• شەو نیە خەونتان پێوە نەبینم 1980 ـ (به فارسی: شبی نیست خوابتان را نبینم) ـ بغداد

• دیوانی براكوژی 1994 ـ (به فارسی: دیوان برادرکُشی) ـ اربیل

• برووسكە چاندن 2000 ـ (به فارسی: کاشتنِ آذرخش) ـ سوئد

• بەرەو زەردەپەڕ 2001 ـ (به فارسی: در آستانِ شامگاه) ـ سوئد

• پرێسكەی عاشقێكی زگماك 2006 ـ (به فارسی: کوله بار یک عاشق مادرزاد) ـ کردستان عراق

• پشت لە نەوا و روو لە كڕێوە 2006 ـ (به فارسی: پشت به آرامش، رو به کولاک ـ مجموعه اشعارِ 1965 تا 1979) ـ اربیل

• هەسپم هەورە و ركێفم چیا 2006 ـ (به فارسی: اسبم ابر است و رکابم چَکاد ـ مجموعه اشعارِ 1980 تا 2005) ـ اربیل

• پووشكین، ژیان و بەرهەمی شاكاری 1983 ـ س.م. پێتڕۆف ـ وەرگێڕان: محەممەدی مەلاكەریم و عەبدوڵڵا پەشێو (به فارسی: زندگی و اشعارِ ناب پوشکین ـ س.م.پتروف ـ ترجمه: محمد ملاکریم و عبدالله پشیو (بخش اشعار)) ـ بغداد

او همچنین به ترجمه از آثار والت ویتمن نیز پرداخته است.

در مورد پشیو[ویرایش]

• عەبدوڵڵا پەشێو شاعیرێك لە ڕەگەزی سەربزێوی ـ كۆكردنەوەی: زیاد نادر عاللایی ـ خانەی ئەربیل، 2013 (به فارسی: عبدالله پشیو شاعری از نژاد عصیان ـ گردآوری: زیاد نادر عاللایی ـ انتشارات خانه ی اربیل، 2013 ـ مجموعه مقالات نگاشته شده در مورد عبدالله پشیو)

ترجمه آثار به زبان فارسی[ویرایش]

• مقدمه کوله بارِ یک عاشق مادرزاد؛ گزیده اشعار عبدالله په شیو، ترجمه: رضا کریم مجاور، انتشارات مروارید 1387

• زمانی گڕ (زبان شعله)؛ شعر دو زبانه عبداله پشیو، ترجمه: رضا کریم مجاور، انتشارات اتحادیه نویسندگان کُرد، 2013

پایگاه اینترنتی شاعر[ویرایش]

http://www.pashew.com/

منابع[ویرایش]

  1. رضا کریم مجاور ـ مقدمه کوله بارِ یک عاشق مادرزاد ؛ گزیده اشعار عبدالله په شیو، انتشارات مروارید 1387
  2. پەشێو لە نێوان عەشق و نیشتماندا ـ كامەران جەوهەری (هەڵوەدا) ـ گۆڤاری مەهاباد ـ ژمارە 131-132ـ ساڵی 2012
  3. ناسر باباخانی ـ حەوتەنامەی پەیامی كوردستان ـ ژمارە29 ـ 13 جۆزەردانی 1385
  4. دوكتور مارف خەزنەدار ـ بتی شكاو ـ كەركووك 1968 ـ پێشەكی چاپی یەكەم
  5. کوله بارِ یک عاشق مادرزاد؛ گزیده اشعار عبدالله په شیو، ترجمه: رضا کریم مجاور، انتشارات مروارید 1387