ملا پریشان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ملا ابولقاسم
زادروز قرن هشتم هجری
دینور
محل زندگی دینور کرماشان
ملیت ایرانی
پیشه شاعر
لقب ملا پریشان
مکتب حروفیه
آثار پریشان نامه

ملا پریشان [۱] یا ملاپریشان کرد[۲] شاعر مردم کورد [۳][۴] سده چهارده و پانزده میلادی‌ است[۵] (مصادف با نیم دوم قرن هشتم هجری[۶]) که در دلفان و یا دینور می‌زیسته و اشعار وی به زبان کوردی گویش گورانی [۷][۸] تا حدودی شبیه اشعار شاعران یارسان دارد. او یکی از مشاهیر کورددر حوزه ادب عرفانی محسوب می‌شود.[۹] اشعار وی به گویش کوردی گورانی دارای وزن هجایی هستند. سید خلیل عالی‌نژاد و گروه مستور از جمله کسانی هستند که اشعار وی را در موسیقی خود به کار برده‌اند. دیوان او در سال ۱۹۱۶ برای اولین بار در کرمانشاه چاپ شده است.[۱۰]

تبار قومی[ویرایش]

پاره‌ای از محققان موطن او را دینور و او را کرد دانسته‌اند. برخی دیگر او را از طایفه لر قیاسوند و اهل دلفان به شمار آورده‌اند، و بر لُر بودن او پای‌فشرده‌اند. با توجه به اینکه ملاپریشان اشعار خود را به زبان لری و گویش لکی ( ونه زبان کردی) سروده است، قول گروه دوم مبنی بر لُر بودن او صحیح‌تر است.[۱۱]

زندگی[ویرایش]

غنضفری امرایی محل تولد ملا پریشان را به سبب زبان اشعار وی دلفان می‌داند. وی برای سخن خود این سند را می‌آورد؛ که ملا پریشان در شعری بدین مضمون خود را لر و یا اهل لرستان معرفی می‌کند. همچنین وی گویش ملا پریشان گویش لکی اهالی سلسله و دلفان می‌داند.[۱۲]در دیوان شعر نورعلی بن علی مردان بیرانوند، نام ملا پریشان با پسوند حسنوند ذکر شده است.[۱۳]

ژ الوار کوه حق پیدا میو یا من فی‌الجبال، خزائنهُ

برخی نیز من جمله زیباجویی ملا پریشان را اهل دینور می‌دانند. اسفندیار غنضفری امرایی گردآورنده دیوان ملا پریشان بر طبق این شعر وی را هم دوره شیخ رجب برسی می‌داند؛ و می‌گوید با توجه به معاصر بودند وی با شیخ رجب برسی استنباط می‌شود وی در قرن هفتم و یا هشتم می‌زیسته است. ملا پریشان یکی از شاعران متعصب نهضت حروفیه است. عقاید حروفیه در اشعارش نمایان است.

وَ اَو گِشت قُرصی، شیخ رجب بُرسی لَه وحدت حرفی، اَو لَه مِن پرسی
پنجاه سال طریق خدمتم گذاشت غیر ژَ یَک رشته، جربزه نداشت
و ترسَ سِلمی و سِلمَ تِرسِی یَسَه ماهیت شیخ رجب بُرسی

نمونه شعر[ویرایش]

با رسم‌الخط لکی[ویرایش]

سآقی بآؤأرئ جآمێ پئ مأستی سۈدم نسییإ، زیآنم هأستی

با رسم‌الخط فارسی[ویرایش]

ساقی باوره، جامی پی مستی سودِم نیسیه؛ زیاِنم هستی
ساقی پُر بکه جام یک منی بلکه بگذرم ژ ما و منی
فدات بام ساقی تر زوانم که من درددارم ساقی، دوای گیانم که
ژو بادی بی غش خم خانهٔ دیرین شیرمرد افکن تلخ لب شیرین
بدر تا یکجا پاک ژه گناه بوم مستی باورون فنا فی الله بوم

با رسم‌الخط کردی[ویرایش]

ساقی باوه‌ره جامێ پهٔ مه‌ستی سوودم نیسییه، زیانم هه‌ستی
ساقی پڕ بکه جام یه‌ک مه‌نی بهڵکوو بوگزه‌رم ژ ما و مه‌نی
فه‌دات بام ساقی تهڕ زوانم که من ده‌رده‌دارم ده‌وای گیانم که
ژه‌و بادهٔ بێغه‌ش خومخانهٔ دیرین شێرمه‌رد ئه‌فکه‌ن تهڵخ له‌ب شیرین
بده‌ر تا یه‌کجا پاک ژه گوناه بۆم مه‌ستی باوه‌روون «فنا فی الله» بۆم


منابع[ویرایش]

  1. علی فتح‌اللهی و علی سپهوند. «خوانش عرفانی». مجله تخصصی نور. 
  2. عبدالمحمد روحبخشان. «ملاپریشان کرد». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
  3. علی نوری و احسان حیدری جمشیدی. «بررسی شعر عاشورایی فارسی در لرستان». مجله تخصصی نور. 
  4. علی فتح‌اللهی و علی سپهوند. «خوانش عرفانی». مجله تخصصی نور. 
  5. ایسنا: ملا پریشان کسیت؟
  6. علی فتح‌اللهی و علی سپهوند. «خوانش عرفانی». مجله تخصصی نور. 
  7. بۆره‌که‌ای-سه‌فی زداه, سدیق. مێژووی وێژهٔ کوردی. ده‌زگای ئاراس، هه‌ولێر، ٢٠٠٨. 
  8. علی نوری و احسان حیدری جمشیدی. «بررسی شعر عاشورایی فارسی در لرستان». مجله تخصصی نور. 
  9. ایرج کاظمی دلفانی. «عرفان در قلمرو مشاهیر ادب لر». مجله تخصصی نور، اردیبهشت ۱۳۷۳. 
  10. "Mela Perîşan (1356-1431)". Kulturname-Ensîklopedya. 
  11. عبدالمحمد روحبخشان. «ملاپریشان لُر». دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. 
  12. عرفان در قلمرو مشاهیر لر،کیهان فرهنگی
  13. دیوان شعر،سازمان اسناد کشور