ملامحمد ربیعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد ربیعی
Ustadh Mamusta Muhammad Rabie.jpg
نگاره‌ای از محمد ربیعی در جوانی
زمینهٔ کاری شعر و ادب کردی، اسلامی، موسیقی اسلامی، کردی
زادروز ۱۳۱۱ شمسی
دراسپ، دیواندره، ایران
پدر و مادر عبدالحکیم ربیعی (پدر)
مرگ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ شمسی
۲ دسامبر ۱۹۹۶ میلادی
کرمانشاه، ایران
ملیت ایرانی، کرد
علت مرگ ایست قلبی
جایگاه خاکسپاری کرمانشاه
در زمان حکومت پهلوی، جمهوری اسلامی
بنیانگذار از مؤسسین انتشارات صلاح‌الدین ایوبی ارومیه
و مجلهٔ کردی سروه
پیشه نویسنده، شاعر، مترجم، فقیه، امام مسجد و جمعه، گوینده رادیو، رمان‌نویس، اسلام‌شناس
دیوان سروده‌ها چهار فصل
وب‌گاه رسمی تارنمای محمد ربیعی

محمد ربیعی (به کردی: محەممەد ڕەبیعی) مشهور به ماموستا ربیعی (زادهٔ: ۱۳۱۱ شمسی در دراسپ، دیواندره – درگذشتهٔ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ در کرمانشاه) مفتی مذهب شافعی، فقیه، اسلام‌شناس، مفسر و قاری قرآن، شاعر، نویسنده، مترجم، گویندهٔ و مناجات و نغمه‌خوان در رادیو کرمانشاه و بخش کردی رادیو تهران، و امام جمعه و جماعت مسجد جامع امام شافعی کرمانشاه بود که در سال ۱۳۷۵ طی قتل‌های موسوم به «قتل‌های زنجیره‌ای ایران» به قتل رسید.

زندگی‌نامه[ویرایش]

کودکی و جوانی[ویرایش]

محمد ربیعی به همراه عبدالباسط عبدالصمد و محمود خلیل الحصری در مسابقات بین‌المللی قرائت قرآن پاکستان در سال ۱۳۴۵
مسجد جامع شافعی کرمانشاه که محمد ربیعی برای مدت چند دهه، مسئولیت آن را عهده‌دار بوده‌است.

محمد ربیعی در سال ۱۳۱۱ در روستای دراسپ از توابع دیواندره به‌دنیا آمد. او فرزند ملا عبدالحکیم فرزند ملامحمد ربیعی بود. در پنج سالگی قرآن را نزد پدرش فرامی‌گیرد و بعد از آن نیز کتب اولیهٔ صرف و نحو عربی نزد و عمویش ملا محمود ربیعی فرامی‌گیرد. سرانجام او در سال ۱۳۳۳ نزد سید علاءالدین حسینی در قشلاق سفید اجازهٔ افتاء و تدریس دریافت می‌کنند. ربیعی برای مدت ۱۲ سال در قشلاق سفید به تدریس فقیهان، امامت جمعه و جماعت و هم‌چنین چرخاندن دفتر ازدواج و طلاق مشغول بود.[۱] محمد ربیعی در ۱۳۴۵ طی مسابقه‌ای بین‌المللی قرائت قرآن که پاکستان برگزار می‌شود در میان قاریان ۲۲ کشور جهان، موفق به دریافت مقام دوم مسابقه، پس از عبدالباسط عبدالصمد، قاری مشهور کرد مصری می‌شود.[۲][۱] در سال پاییز ۱۳۵۷ از سوی مردم به‌عنوان خطیب و امام جمعه مسجد جامع امام شافعی کرمانشاه انتخاب می‌شود و تا هنگام کشته‌شدن نیز در همان مسجد بود.[۱][۳]

زندگی حرفه‌ای[ویرایش]

محمد ربیعی از همان ده سالگی گاه‌گاه، به زبان کردی و فارسی شعر می‌سرود و می‌نوشت و حتی در سال‌های فقیهی، ملایی و امامت از آن غافل نشد و ادامه می‌داد و در سال ۱۳۵۰ که اهمیت زیادتری به نوشتن و سرودن دادن دیوان اشعار خود را در سه زبان کردی، فارسی و عربی به نام «چهار فصل (به کردی: چوار فه‌سڵ)» منتشر و چاپ ساخت. کتاب «آینهٔ اسلام»، نخستین اثر ربیعی بود چاپ شد.[۱] کتاب «عالیجناب گوریل» نام رمان فارسی از ایشان است که در سال ۱۳۷۲ چاپ شد و هم‌چنین در سال ۱۳۸۵ توسط انتشارات پرتو بیان نشر یافت[۴] که در سال ۱۳۸۷ توسط جلال رئوفی به کردی با نام «ماف و لاف» ترجمه شده‌است[۵] و هم‌چنین سال ۱۳۹۳ توسط عبدالعزیز سلیمی به زبان عربی نیز ترجمه شده‌است.[۶] کتاب «محکمهٔ حیوانات» نوشته محمدعلی دشتی نیز براساس اقتباسی از کتاب در سال ۱۳۸۹ نوشته شده‌است.[۷]

نمونه‌ای از اشعار[ویرایش]

دو نمونه از اشعار فارسی محمد ربیعی:[۸]

نمونهٔ اول:

بلبلا هم‌قفس زاغ سیاهی چه عجب! که در این باغ کسی گلبن بی‌خار ندید
گر ز نادانی و نااهلی او در عجبی غیرخوناب، طبیب از دل بیمار ندید

نمونهٔ دوم:

هر جا که دلی هست دل‌آزاری هست هرجا که گلی هست در آن خاری هست
گویند به هر جای که باشد گنجی افسوس که اندر کنفش ماری هست

محمد ربیعی به‌همراه کاک احمد مفتی‌زاده و همراهی مردم کرمانشاه و سایر مناطق کردنشین ایران، قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به کوی و خیابان‌ها ریختند تا هم‌چون دیگر مردم ایران، برای پایین آوردن رژیم حاکم وقت از تخت تلاش کنند. او همراه مردم در منبر، مجالس و مساجد شعار می‌دادند و خواستار کنار رفتن حکومت وقت بودند.[۸]

کشته‌شدن[ویرایش]

ماموستا محمد ربیعی ساعت ۱۲:۳۰ ظهر روز یکشنبه ۱۲ آذرماه ۱۳۷۵ به قصد رفتن به محل کارش در صدا و سیمای استان کرمانشاه از خانه خارج شد و هرگز به خانه برنگشت. بعد از آن، یک شب جنارهٔ او در کنار ماشینش در ترمینال سنندج-تهران به‌طوری‌که عمامه‌اش زیر سر و عینک و عبایش بر روی سینه او بوده‌است پیدا می‌شود.[۳] البته پزشکی قانونی اعلام کرد که او به مرگ طبیعی درگذشته‌است. وی از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای ایران به‌شمار می‌رود[۹] و نام او بارها در سال‌های ۷۷ تا ۸۰ در مطبوعات ذکر می‌شد و هم‌چنین در گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل در ایران در ۲۸ دی ۱۳۷۸ نیز به کشته‌شدن علمای اهل سنت اشاره شده‌است.[۳]

در اعتراض به کشته‌شدن ربیعی و در مراسم تشییع جنازه او در ۱۳ آذر یک جنبش اجتماعی را در منطقه ایجاد کرد و دست به اعتراض زدند که با دخالت یگان‌های نظمی و ضدشورش مواجهه یافت و اعتراضات سایر شهرهای کردنشین نیز کشیده شد.[۳] کرمانشاه یک هفته تعطیل شد و تعدادی کشته، مجروح و زندانی شدند. یک افسر پلیس به‌نام «علی‌اکبر نجفی» در کرمانشاه کشته‌شد و دراعتراضات مردمی شهرستان روانسر از توابع استان کرمانشاه، دانشجوی جوانی به نام «داریوش محمدی» به ضرب گلوله کشته شدند.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۳]

آثار[ویرایش]

آثار مکتوب محمد ربیعی:[۱۵][۱۶][۱]

  1. آیینهٔ اسلام، ۱۳۶۴
  2. سنت و بدعت
  3. هشتِ اردیبهشت (نثر و نظم)
  4. سراب عشق و اعتیاد، پرتو بیان، ۱۳۸۹
  5. عالیجناب گوریل، نشر صلاح‌الدین ایوبی، ۱۳۷۲
  6. مسائل و دلائل
  7. مالکیت در اسلام
  8. راهنمای ازدواج
  9. رسالةالقارعه در طلاق
  10. الاحسان فی تجوید القران (عربی)
  11. چهار فصل (کردی، فارسی، عربی)
  12. داستان
  13. موج اف‌ام (فارسی)
  14. «عشقی که بی‌پایانه» یا «عشق پایان‌ناپذیر» (فارسی)
  15. خانوادهٔ کوچک (فارسی)
  16. تفسیر سروهٔ فاتحه، ۱۳۷۰ (کردی)
  17. تفسیر جزءاول سوره بقره (کردی)
  18. بەچکەی بنیاده‌م در فلسفه، پرتو بیان، ۱۳۸۷ (کردی)
  19. دکان‌داران طریقت (کردی)
  20. گنجینهٔ گوهر در حدیث (کردی)
  21. حضرت عثمان
  22. نوقل و نه‌بات (بیان حیات انبیاء ویژهٔ کودکان و نوجوانان)، ۱۳۷۲
  23. معالم اسلامی (اطلاعات عمومی)
  24. وتاری ئایینی (گفتارهای دینی)
  25. باقیات صالحات در فقه امام شافعی، ۱۳۷۰
  26. امپریالیست و سوسیال امپریال
  27. کارنامهٔ نیکوکاران
  28. علم‌الیقین در تلقین
  29. علم‌الیقین در سنت
  30. داستان کوتاه
  31. هزار پند
  32. لغز و معما به...
  33. مال و میراث
  34. منظومه کشف الضلال عن الهلال در ۲۴۰۰ بیت
  35. ترجمهٔ کتاب «حلال و حرام» از یوسف قرضاوی، ۱۳۷۲

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ابراهیم‌محمدی (شپول)، زانایانی کورد، ۱۳۳–۱۳۵.
  2. «چهاردهمین سالگرد شهادت استاد ملا محمد ربیعی». شورای مرکزی اهل سنت (شمس)، ۱۲ آذر ۱۳۸۹. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «یک سرگذشت: محمد ربیعی». حقوق بشر و دموکراسی برای ایران (بنیاد برومند). بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  4. «کتاب عالیجناب گوریل نوشتهٔ محمد ربیعی، ویراستاری عبدالستار نقشبندی». وب‌گاه آدینه‌بوک. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  5. ربیعی، محمد. «کتاب عالیجناب کوریل کردی - ماف و لاف:نوویسینی محه‌ممه‌د ره‌بیعی؛ وه‌رگیرانی جه‌لال ره‌ئووفی». وب‌گاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  6. ربیعی، محمد. «کتاب اشرف‌المخلوقات فی محکمه‌الحیوانات/ تصنیف محمد ربیعی؛ تعریب عبدالعزیز سلیمی». وب‌گاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  7. «کتاب محکمهٔ حیوانات: با اقتباس از کتاب عالیجناب گوریل نوشتهٔ محمد ربیعی از محمدعلی دشتی». وب‌گاه آدینه‌بوک. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «گذاری کوتاه به زندگینامهٔ استاد علامه «محمد ربیعی»». وبگاه نوگرا. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۳ نوامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۳ نوامبر ۲۰۱۵. 
  9. «سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی ادوار تحکیم وحدت». بازبینی‌شده در ۱۵ اردیبهشت ۸۸. 
  10. «۱۲ آذر ماه سالگرد شهادت علامه محمد ربیعی رحمة الله علیه». سنی نیوز. 
  11. «ماموستا». اسفند ۱۳۷۸. صفحه ۷۰–۷۱. 
  12. Proteste sunnite in Iran Morti e arresti di massa. . کوریره دلا سرا، ۶ dicembre ۱۹۹۶. 
  13. «Iran Unrest Dissipates». آسوشیتد پرس، ۷ Dec ۱۹۹۶. 
  14. Iranian City Calm After Clashes. . واشینگتن پست، December ۸, ۱۹۹۶. 
  15. «مروری کوتاه بر زندگی ماموستا ملا محمد ربیعی رحمةالله». وب‌گاه رسمی جماعت دعوت و اصلاح ایران، ۱۱ آذر ۱۳۹۳. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵. 
  16. «استاد علامه محمد ربیعی». صلاح‌الدین. نت. 
  • ابراهیم‌محمدی (شپول). زانایانی کورد. چاپ اول. تهران: چاپه‌مه‌نی سه‌قز، ۱۳۷۹. شابک ‎۹۲۴۶۷۲۰۳۵۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]