سید ابوالفضل برقعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آیت الله
سید ابوالفضل برقعی قمی
Borgee.jpg
زادروز ۱۲۸۷ خورشیدی
تبار ایرانی
پیشه دین
سال‌های فعالیت عالم مسلمان معاصر
شناخته‌شده برای عالم مسلمان، شیعه ، سلفی‌گری (بازگشت به سلف صالح)
دین اسلام
مذهب شیعه

سید ابوالفضل برقعی (نام کامل: سید ابوالفضل ابن الرضا برقعی قمی، زادهٔ ۱۲۸۷ - درگذشتهٔ ۱۳۷۰)، از روحانیون تجدید نظرطلب و اصلاح‌گر دینی بود.[۱] بر اساس نظرات آیت‌الله برقعی امام یازدهم شیعه هرگز فرزندی به نام مهدی نداشته و دیدگاه امام‌زمانی دیدگاهی انحرافی در اسلام است که پس از حیات حسن عسگری به‌وجود آمده است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او در شهر قم و در خانواده‌ای شیعه مذهب به دنیا آمد. پدرش فردی زاهد و فقیر بود. مادرش سکینه سلطان، دختر شیخ غلام‌رضا قمی بود. برقعی از سن ده سالگی پای در مکتب گذاشت، تعلیم و قرائت قرآن را فراگرفت و سپس نزد شیخ عبدالکریم حائری از عالمان سرشناس شیعه رفت تا مراحل تحصیلش را ادامه دهد. او برای تخصص در علم فقه و اصول فقه به نجف رفت و سه سال در آنجا سپری کرد و از مرجع شیعه سید ابوالحسن اصفهانی کسب علم نمود. برقعی قبل از مراجعت به ایران، تصدیق اجتهاد را از سید ابوالحسن اصفهانی دریافت کرد. پس از ورود به ایران وی علاوه بر تدریس و تحقیق در علوم دینی، مسائل سیاسی را نیز پی گیری می‌کرد. او به سید ابوالقاسم کاشانی علاقه داشت و وقتی کاشانی در تبعید بود، برقعی با وی ارتباط داشت و هنگامیکه کاشانی به ایران بازگشت این ارتباط صمیمی‌تر و گرم تر شد و به امامت مسجد گذر وزیردفتر منسوب شد. وی در طول عمر خود بسیار از جهل و نادانی مسلمین مأیوس شد و علت مستعمره بودن ممالک مسلمین را جهل مردم و عمل نکردن به قرآن می‌دانست. در دوران حکومت پهلوی و همچنین در انقلاب اسلامی مورد اذیت و آزار قرار گرفت و همچنین چندین بار ترور شد که بر اثر جراحات آخرین ترور فوت نمود.[۲]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

برقعی پس از تحقیقات و مطالعاتی که در زمینه علوم دینی کرده بود، در سن ۴۵ سالگی مدعی شد که در مذهب شیعه، خرافات زیادی وجود دارد که خلاف متون دینی هستند و بر اساس گفته خودش، سعی کرد تا با این خرافات مبارزه کند. از آن به بعد، وی اصلاحاتی در ایده و نظرهای خود ایجاد کرد، از جمله مخالفت با بزرگ نمایی علی بن ابیطالب، زیر سؤال بردن توسل به امامان و محدود کردن خمس تنها برای غنایم جنگی، هم چنین او انتقاداتی نیز به حوزه علمیه و برخی روحانیون کرد. وی معتقد بود که «قرآن احتیاج به تفسیر ندارد، چون تفسیر نظر انسانی است در حالی‌که قرآن سخنان خداوند است و هر فرقه‌ای به نفع خودش قرآن را تفسیر می‌کند اما باید برای غیر عرب زبان، قرآن را خوب ترجمه نمود نه تفسیر».

آغاز تحول فکری برقعی، در تألیف کتاب درسی از ولایت متبلور بود. وی در این کتاب به طور مفصل و مدلّل، اندیشه ولایت تکوینی را که برخی علمای دینی، در زمان وی آن را ترویج و تبلیغ م می‌نمودند، رد می‌کرد. این اثر علامه برقعی باعث عکس العمل‌های گوناگون و درگیری‌های فکری میان موافق و مخالف گردید و غالیان در رد آن، کتاب‌ها نوشتند و سخنرانی‌ها کردند.

وی در کتاب «تضاد مفاتیح‌الجنان با قرآن» می‌گوید:

ازجمله خرافاتی که در میان عوام مسلمین حتی در میان عالم نمایان رواج دارد و نتیجه سکوت علما است، اعتقاد به کرامات و معجزات از قبور ائمه یا اعقاب آنها و سایر بزرگان دین است. در حالی که چنین اعتقاداتی مخالف اصل «توحید» و عقاید اصیل اسلامی و قرآنی است.[۳]

چون برخی از کتاب‌های محمد عبدالوهاب و ابن تیمیه (مثل "توحید") را به فارسی ترجمه کرد و از آرای ایشان حمایت می‌کرد، وی را به وهابی بودن متهم کردند هر چند خود برقعی این اتهام را به شدت رد می‌کرد و اعلام نمود که دوستدار اهل بیت است. گروهی از مخالفانش، عقاید برقعی و همفکرانش را ناشی از نفوذ عقاید وهابی‌ها می‌دانند و به این دلیل به آنها شیعیان وهابی می‌گویند. باور کلی اینست که وی تا آخر عمر به امامان شیعه معتقد و شیعه از دنیا رفته‌است.[۴][۵]

در فقه[ویرایش]

برقعی معیارهای سه‌گانه‌ای برای نقش مرجعیت فقیه مسلمان برای استنباط احکام و عقاید دارد:

  1. قرآن و سنت: برقعی بر این معیار، سخت تأکید می‌کند، و از همین‌جا می‌توان او را از جمله کسانی شمرد که «قرآنیان شیعه» نامیده شده‌اند.
  2. فهم متقارن و تطبیقی اسلام: منظور برقعی از «مقارن» آن است که رجوع به روایات و نصوصِ عقاید عموم مسلمین باید به عنوان معیار شناخته شود، نه یک مذهب واحد جدای از دیگر مذاهبِ دیگر این که شواهد و قرائن را از عموم منابع موجود اسلامی گردآوری کنیم تا مفهوم اسلامی و حکم شرعی الهی را به دست آوریم.
  3. عقل: برقعی در نقد احادیث، همان گونه که به قرآن استناد و تکیه می‌کند، بر عقل سلیم نیز کاملاً تکیه و تأکید دارد.[۶]

کتاب‌شناسی[ویرایش]

در سال‌های اخیر اکثر آثار وی در خارج از ایران و بطور عمده توسط منابع اهل سنت منتشر شده‌است.[۷]

پانویس[ویرایش]

  1. جعفریان صفحهٔ ۸۷۷
  2. جعفریان صفحهٔ ۹۰۶
  3. تضادمفاتیح با آیات قرآن وبگاه سید ابوالفضل برقعی
  4. پاسخگو
  5. «ابوالفضل برقعی کیست؟ آیا شیعه بوده و سنی شده است؟ | پرسمان دانشجویی - وهابیت». بازبینی‌شده در 2017-03-22. 
  6. نظریه السنة فی الفکر الإمامی الشیعی، استاد حیدر حب الله، صص 647 - 6
  7. وبگاه کتابخانه عقیده

منابع[ویرایش]