پرش به محتوا

ریچارد سوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ریچارد سوم
پرتره‌ای پس از مرگ از اواخر سدهٔ شانزدهم، نگارخانهٔ ملی پرترهٔ لندن
پادشاه انگلستان و لرد ایرلند
سلطنت۲۶ ژوئن ۱۴۸۳ – ۲۲ اوت ۱۴۸۵
تاج‌گذاری۶ ژوئیهٔ ۱۴۸۳
پیشینادوارد پنجم
جانشینهنری هفتم
زاده۲ اکتبر ۱۴۵۲
فاذرینگهی، نورث‌همپتون‌شر، انگلستان
درگذشته۲۲ اوت ۱۴۸۵ (۳۲ سال)
بازورث فیلد، لسترشر، انگلستان
آرامگاهحدود ۲۵ اوت ۱۴۸۵
تدفین دوباره: ۲۶ مارس ۲۰۱۵
کلیسای جامع لستر
همسر(ان)آن نویل (ا. ۱۴۷۲–۱۴۸۵)
فرزند(ان)
دودمانیورک
پدرریچارد یورک، سومین دوک یورک
مادرسسیلی نویل

ریچارد سوم (۲ اکتبر ۱۴۵۲ – ۲۲ اوت ۱۴۸۵) از ۲۶ ژوئن ۱۴۸۳ تا هنگام مرگش پادشاه انگلستان و لرد ایرلند بود. او آخرین پادشاه خاندان یورک و واپسین پادشاه از دودمان پلانتاژنه به‌شمار می‌آید. کشته‌شدن او در نبرد بازورث فیلد راه را برای پادشاهی هنری هفتم و برآمدن دودمان تودور گشود. ریچارد همچنین آخرین پادشاه انگلستان است که در میدان نبرد کشته شد.[۱][۲]

رسیدن ریچارد به تاج‌وتخت پس از کنارزدن برادرزاده‌اش ادوارد پنجم و ناپدیدشدن ادوارد و برادرش، معروف به شاهزادگان در برج، از بحث‌برانگیزترین رویدادهای تاریخ سیاسی انگلستان در سدهٔ پانزدهم است. تاریخ‌نگاری دورهٔ تودور و نمایش‌نامهٔ ریچارد سوم اثر ویلیام شکسپیر تصویری ماندگار از او به‌عنوان فرمانروایی سنگدل و بدشکل پدید آوردند. پژوهش تاریخی معاصر دربارهٔ مسئولیت او در ناپدیدشدن شاهزادگان به نتیجه‌ای قطعی نرسیده است و بررسی بقایای شناسایی‌شدهٔ او نیز نشان داده که ریچارد به اسکولیوز مبتلا بود، اما اندام‌هایش جز ستون مهره‌ها شکل طبیعی داشتند.[۳][۴]

سال‌های آغازین و قدرت در شمال

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ریچارد در قلعهٔ فادرینگهی در نورث‌همپتون‌شر زاده شد و یازدهمین فرزند و جوان‌ترین پسر بازماندهٔ ریچارد یورک، سومین دوک یورک و سسیلی نویل بود. پدرش و برادرش ادموند در دسامبر ۱۴۶۰ در نبرد ویکفیلد کشته شدند و چند ماه بعد برادر بزرگ‌تر او با نام ادوارد چهارم به سلطنت رسید. ادوارد در ۱۴۶۱ عنوان دوک گلاستر را به ریچارد داد. ریچارد بخشی از نوجوانی خود را از ۱۴۶۵ در خاندان ریچارد نویل، ارل واریک در قلعهٔ میدلهام گذراند و در محیطی پرورش یافت که آموزش اشرافی، ادارهٔ املاک و آمادگی نظامی را به هم پیوند می‌داد. هنگامی که ادوارد چهارم در ۱۴۷۰ از سلطنت برکنار شد، ریچارد همراه او به سرزمین‌های بورگوندی رفت و پس از بازگشت در ۱۴۷۱ در نبردهای بارنت و تیوکسبری جنگید. این پیروزی‌ها فرمانروایی خاندان یورک را بازگرداندند و جایگاه ریچارد را در دربار استوار کردند.[۱][۵][۶]

ریچارد در مرکز، آن نویل در چپ و پسرشان ادوارد در راست، در نگاره‌ای هم‌زمان از طومار روس، حدود ۱۴۸۳. نشان‌های دودمانی و گراز سفیدِ ریچارد در پیرامون آنان دیده می‌شود.

ریچارد در ۱۴۷۲ با آن نویل، دختر کوچک ارل واریک، ازدواج کرد. تقسیم میراث خاندان نویل و دریافت مقام‌های سلطنتی گسترده، او را به نیرومندترین نمایندهٔ ادوارد چهارم در شمال انگلستان تبدیل کرد. پایگاه اصلی او در میدلهام بود و شبکه‌ای از اشراف و ملازمان شمالی ادارهٔ قضایی، دفاع مرزی و بسیج نظامی منطقه را پیش می‌بردند. ریچارد در لشکرکشی ۱۴۸۲ به اسکاتلند فرماندهی سپاه انگلستان را بر عهده داشت و تصرف دائمی برویک-آپون-توید مهم‌ترین نتیجهٔ آن لشکرکشی بود. تجربهٔ چندسالهٔ او در شمال، آوازه‌ای از توانایی نظامی و دسترسی مستقیم به عدالت سلطنتی برایش پدید آورد، هرچند قدرتش بر پیوندهای شخصی و واگذاری زمین و منصب به خدمت‌گزاران وفادار استوار بود.[۷][۸]

رسیدن به سلطنت و سقوط

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پس از مرگ ادوارد چهارم در ۹ آوریل ۱۴۸۳، پسر دوازده‌ساله‌اش ادوارد پنجم وارث تاج‌وتخت شد و ریچارد مقام محافظ قلمرو را به دست گرفت. او در راه لندن کنترل پادشاه جوان را در دست گرفت و آنتونی وودویل، دایی ادوارد، و ریچارد گری، برادر ناتنی او، را بازداشت کرد. ادوارد پنجم برای اقامت پیش از تاج‌گذاری به برج لندن برده شد و اندکی بعد برادر کوچک‌ترش ریچارد نیز به او پیوست. ریچارد در ۱۳ ژوئن ویلیام هستینگز، بارون هستینگز، را بدون محاکمه اعدام کرد و حامیان خاندان وودویل را از مرکز قدرت کنار زد. سپس ادعا شد که پیمان ازدواج پیشین ادوارد چهارم با النور باتلر، ازدواج او با الیزابت وودویل را بی‌اعتبار و فرزندانشان را نامشروع کرده است. مجمعی از بزرگان و نمایندگان شهر لندن در ۲۶ ژوئن تاج را به ریچارد پیشنهاد کرد و او در ۶ ژوئیه تاج‌گذاری کرد. پارلمان در ۱۴۸۴ این استدلال را در قانون Titulus Regius ثبت کرد.[۹][۱۰]

نشان سلطنتی ریچارد سوم با گرازهای سفید، نشان شخصی او

دو شاهزاده از تابستان ۱۴۸۳ دیگر در انظار عمومی دیده نشدند و سرنوشت آنان روشن نیست. ناپدیدشدنشان در همان سال به شایعاتی دربارهٔ مرگشان انجامید و ریچارد، که حضانت آنان و بیشترین سود سیاسی را از حذفشان داشت، از آغاز در مظان اتهام قرار گرفت. گزارش‌های مفصل قتل در دورهٔ تودور نوشته شدند و مدرک مستقیمی که زمان، شیوه و آمر احتمالی قتل را ثابت کند در دست نیست. مسئولیت ریچارد همچنان یکی از تبیین‌های اصلی نزد تاریخ‌نگاران است و نام‌هایی چون دوک باکینگهام و هنری تودور نیز در فرضیه‌های رقیب مطرح شده‌اند. کیفیت پراکنده و جانبدارانهٔ منابع اجازه نمی‌دهد هیچ‌یک از این روایت‌ها با قطعیت تاریخی عرضه شود.[۳][۶]

تنها پارلمان دوران ریچارد در ژانویه و فوریهٔ ۱۴۸۴ تشکیل شد. این مجلس در کنار تصویب Titulus Regius و مصادرهٔ املاک مخالفان، باج اجباری موسوم به «نیکوکاری» را ممنوع کرد، اختیار قضات صلح برای صدور قرار وثیقه را گسترش داد، برای بازرگانان انگلیسی حمایت‌هایی مقرر کرد و چاپگران و کتاب‌فروشان خارجی را از بخشی از محدودیت‌های تجاری معاف ساخت. ارزیابی پژوهشگران از این قانون‌گذاری، مجموعه‌ای عمل‌گرایانه از تدابیر مالی، قضایی و بازرگانی است و شواهد از برنامه‌ای فراگیر برای دگرگونی اجتماعی پشتیبانی نمی‌کنند. ریچارد همچنین سازوکار ادارهٔ شمال را تقویت کرد، اما انتقال شماری از ملازمان شمالی‌اش به منصب‌ها و املاک جنوب بر بی‌اعتمادی بخشی از اشراف افزود. شورش دوک باکینگهام در پاییز ۱۴۸۳ سرکوب شد، ولی هنری تودور در اوت ۱۴۸۵ از تبعید بازگشت. در ۲۲ اوت، سپاه او در بازورث با نیروهای سلطنتی روبه‌رو شد. بخشی از سپاه ریچارد وارد نبرد نشد و پیوستن نیروهای خاندان استنلی به هنری نتیجه را تغییر داد. ریچارد در درگیری نهایی کشته شد و هنری با عنوان هنری هفتم پادشاه شد. بازورث نقطهٔ عطف دودمانی جنگ رزها بود، هرچند مقاومت نظامی یورکی‌ها تا نبرد استوک فیلد در ۱۴۸۷ ادامه یافت.[۱۰][۲][۸]

تصویری از ریچارد سوم در نبرد بازورث که در ۱۹۰۷ منتشر شد. این اثر بازسازی هنریِ متأخر است و تصویر هم‌زمان از نبرد به‌شمار نمی‌آید.

بقایا و میراث تاریخی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پس از نبرد، پیکر ریچارد به لستر برده و در کلیسای فرانسیسکن گری‌فرایرز به خاک سپرده شد. انحلال صومعه‌ها در سدهٔ شانزدهم ساختمان کلیسا را از میان برد و جای دقیق قبر به‌تدریج فراموش شد. گروه خدمات باستان‌شناسی دانشگاه لستر در اوت ۲۰۱۲ کاوش محل احتمالی کلیسا را زیر یک توقفگاه خودرو آغاز کرد و در روزهای ۴ و ۵ سپتامبر اسکلتی را در بخش هم‌سرایان کلیسا آشکار ساخت. جای قبر، شیوهٔ تدفین، تاریخ‌گذاری رادیوکربن، سن و جنس زیستی فرد، آثار جراحت‌های هنگام مرگ و انحنای ستون مهره‌ها همگی با داده‌های تاریخی دربارهٔ ریچارد سازگار بودند.[۱۱][۱۲]

بقایای ریچارد در محل کشف در کلیسای گری‌فرایرز. انحنای ستون مهره‌ها در تصویر آشکار است.

مطالعهٔ ژنتیکی منتشرشده در ۲۰۱۴، دی‌ان‌ای میتوکندریایی اسکلت را با دو تن از خویشاوندان زنده در تبار مادری مقایسه کرد و در کنار مجموعهٔ شواهد باستان‌شناختی و استخوان‌شناختی، احتمال همانندی تصادفی را بسیار ناچیز دانست. ناسازگاری کروموزوم Y با خویشاوندان امروزیِ منتسب به تبار پدری می‌تواند از یک یا چند گسست نسب زیستی در طی نسل‌های میانی ناشی شده باشد و با نتیجهٔ کلی شناسایی تعارضی ایجاد نکرد. تحلیل استخوان‌ها مردی ۳۰ تا ۳۴ ساله با اسکولیوز نوجوانی و چندین زخم نزدیک به زمان مرگ را نشان داد. پژوهشگران نسبت درست‌نمایی مجموعهٔ شواهد را حدود ۶٫۷ میلیون به یک به سود شناسایی بقایا به‌عنوان ریچارد سوم محاسبه کردند.[۱۳] بقایا پس از یک هفته آیین عمومی، در ۲۶ مارس ۲۰۱۵ در کلیسای جامع لستر دوباره به خاک سپرده شدند.[۱۱]

مقبرهٔ ریچارد سوم در کلیسای جامع لستر که پس از تدفین دوباره در مارس ۲۰۱۵ ساخته شد. صلیب عمیق روی سنگ آهک به مرگ خشونت‌آمیز او و امید مسیحی به رستاخیز اشاره دارد.

تصویر تاریخی ریچارد از زمان مرگش همواره با منازعهٔ سیاسی و بازآفرینی ادبی همراه بوده است. پرترهٔ اصلی جعبه چند دهه پس از مرگ او کشیده شد و هیچ پرترهٔ هم‌زمانِ شناخته‌شده‌ای از او باقی نمانده است. شکسپیر در اواخر سدهٔ شانزدهم، با تکیه بر تاریخ‌نگاری تودوری و روایت‌های توماس مور و رافائل هولینشد، ریچارد را به ضدقهرمانی جذاب، بدشکل و آگاهانه جنایتکار تبدیل کرد. این شخصیت نمایشی بر حافظهٔ عمومی اثری عمیق گذاشت، اما برای بازسازی زندگی پادشاه منبع مستقلی محسوب نمی‌شود.[۱۴] کشف اسکلت، اصل اسکولیوز را تأیید کرد و نشان داد انحنا احتمالاً به بالا قرارگرفتن شانهٔ راست و کوتاه‌تر دیده‌شدن بالاتنه می‌انجامید، بی‌آنکه سبب قوز شدید، لنگش یا ناتوانی او در جنگیدن شود. تاریخ‌نگاری جدید نیز کارنامهٔ او را در زمینهٔ خشونت دودمانی، شبکه‌های خدمت‌گزاری و نهادهای سیاسی اواخر قرون وسطا بررسی می‌کند. این رویکرد، هم قانون‌گذاری و مدیریت منطقه‌ای او و هم اعدام‌های خودسرانه، تصرف تاج‌وتخت و بحران مشروعیت سلطنتش را در یک چارچوب تاریخی واحد قرار می‌دهد.[۴][۷][۱۰]

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 Horrox, Rosemary. "Richard III (1452–1485), king of England and lord of Ireland". Oxford Dictionary of National Biography (in English). Oxford University Press. Retrieved 21 اوت 2026.
  2. 1 2 "Battle of Bosworth (Field) 1485, Dadlington & Sutton Cheney". Historic England (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  3. 1 2 Pollard, A. J. (1991). Richard III and the Princes in the Tower (in English). Sutton Publishing. ISBN 978-0-86299-660-4.
  4. 1 2 Appleby, Jo; Mitchell, Piers D.; Robinson, Claire (2014). "The scoliosis of Richard III, last Plantagenet King of England: diagnosis and clinical significance". The Lancet (in English). 383 (9932): 1944. doi:10.1016/S0140-6736(14)60762-5.
  5. ↑ "History of Middleham Castle". English Heritage (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  6. 1 2 Ross, Charles (1999). Richard III (in English). Yale University Press. ISBN 978-0-300-07979-1.
  7. 1 2 Horrox, Rosemary (1989). Richard III: A Study of Service (in English). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-40726-7.
  8. 1 2 "Richard III". The National Archives (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  9. ↑ "Edward V". The Royal Family (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  10. 1 2 3 Kleineke, Hannes (26 مارس 2015). "Richard III and the Parliament of 1484". The History of Parliament (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  11. 1 2 "Timeline: Richard III and Leicester". Leicester Cathedral (in English). Retrieved 21 اوت 2026.
  12. ↑ Buckley, Richard; Morris, Mathew; Appleby, Jo; King, Turi; O'Sullivan, Deirdre; Foxhall, Lin (2013). "'The king in the car park': new light on the death and burial of Richard III in the Grey Friars church, Leicester, in 1485". Antiquity (in English). 87 (336): 519–538. doi:10.1017/S0003598X00049103.
  13. ↑ King, Turi E.; Gonzalez Fortes, Gloria; Balaresque, Patricia (2014). "Identification of the remains of King Richard III". Nature Communications (in English). 5: 5631. doi:10.1038/ncomms6631.
  14. ↑ "A Modern Perspective: Richard III". Folger Shakespeare Library (in English). Retrieved 21 اوت 2026.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • Horrox, Rosemary (1989). Richard III: A Study of Service (in English). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-40726-7.
  • Pollard, A. J. (1991). Richard III and the Princes in the Tower (in English). Sutton Publishing. ISBN 978-0-86299-660-4.
  • Ross, Charles (1999). Richard III (in English). Yale University Press. ISBN 978-0-300-07979-1.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ریچارد_سوم&oldid=44614280»