اتلرد بدسگال

اتلرد بدسگال
اتلرد در Abingdon Chronicle، ح. ۱۲۲۰
پادشاه انگلستان
سلطنت اول	۱۸ مارس ۹۷۸ – دسامبر ۱۰۱۳
پیشین	ادوارد شهید
جانشین	اسوین یکم
سلطنت دوم	فوریه ۱۰۱۴ – ۲۳ آوریل ۱۰۱۶
پیشین	اسوین یکم
جانشین	ادموند دوم
زاده	ح. ۹۶۸ انگلستان
درگذشته	۲۳ آوریل ۱۰۱۶ (حدود ۴۸ سال) سیتی لندن، انگلستان
آرامگاه	کلیسای جامع قدیمی سنت پل، نابودشده در آتش‌سوزی بزرگ لندن
همسران	الفگیفوی یورک? امای نورماندی
فرزند(ان)	Æthelstan Ecgberht ادموند دوم Eadred Eadwig Edgar Eadgyth Ælfgifu ادوارد خستو Alfred Godgifu
خاندان	وسکس
پدر	ادگار
مادر	Ælfthryth

اتلرد دوم (حدود ۹۶۸–۲۳ آوریل ۱۰۱۶)، مشهور به اتلرد بدسگال یا اتلرد کُند یا اتلرد بدفهمیده (به انگلیسی باستان: Æþelræd,Unræd) (به انگلیسی: Aethelred the Unready)، از مارس ۹۷۸ تا دسامبر ۱۰۱۳ و بار دیگر از فوریهٔ ۱۰۱۴ تا زمان مرگش، پادشاه انگلستان بود.

اتلرد پس از ترور برادر ناتنی بزرگ‌ترش، شاه ادوارد شهید (حکومت: ۹۷۵–۹۷۸)، به دست عاملانی ناشناس به پادشاهی رسید. این جنایت مردم را به‌شدت شوکه کرد، اما اتلرد آن‌قدر کم‌سن‌وسال بود که کسی او را در این ماجرا مظنون نمی‌دانست. اندکی پس از به تخت نشستن او، حملات وایکینگ‌ها پس از یک نسل آرامش دوباره از سر گرفته شد. یورش‌های پراکندهٔ دههٔ ۹۸۰ به حملات گستردهٔ دههٔ ۹۹۰ تبدیل شد. از آنجا که انگلیسی‌ها به‌ندرت در نبردها پیروز می‌شدند، شاه و مشاورانش به پرداخت باج به وایکینگ‌ها روی آوردند تا آنان انگلستان را ترک کنند. در سال ۱۰۰۲، اتلرد فرمان کشتار دانمارکی‌ها در روز سن بریس را صادر کرد؛ رخدادی که مورخان آن را نشانه‌ای از افزایش بدگمانی و سوءظن او می‌دانند. این روند سرانجام در سال ۱۰۰۹ با اوج‌گیری قدرت ایدریک استرئونا و تبدیل شدن او به بانفوذترین مشاور اتلرد به نقطهٔ اوج رسید. یورش‌های هرچه ویرانگرتر سپاهیان وایکینگ به‌تدریج مقاومت انگلیسی‌ها را فرسود و در دسامبر ۱۰۱۳، اسوین یکم، پادشاه دانمارک، انگلستان را فتح کرد. اتلرد به نورماندی گریخت، اما پس از مرگ اسوین در فوریهٔ ۱۰۱۴ به سلطنت بازگشت و پسر او، کانوت، را از کشور بیرون راند. در اوایل سال ۱۰۱۵، جنگ داخلی آغاز شد؛ زمانی که ایدریک استرئونا نزدیک‌ترین متحدان ادموند دوم، بزرگ‌ترین پسر زندهٔ اتلرد، را به قتل رساند. اندکی بعد کانوت نیز بازگشت و ادموند و اتلرد کوشیدند برای مقابله با او متحد شوند، اما بدگمانی میان پدر و پسر، خیانت‌های ایدریک و همچنین وخامت وضعیت جسمانی اتلرد مانع این اتحاد شد. اتلرد در آوریل ۱۰۱۶ درگذشت و ادموند جنگ را ادامه داد تا اینکه خود نیز در دسامبر همان سال درگذشت و کانوت پادشاه سراسر انگلستان شد.

اتلرد هنگام پادشاه شدن تنها بین ۹ تا ۱۲ سال سن داشت و در دوران خردسالی او، کشور توسط برجسته‌ترین مشاوران پدرش، از جمله مادرش، اداره می‌شد. هنگامی که در میانهٔ دههٔ ۹۸۰ به سن قانونی رسید، این مشاوران را کنار گذاشت و افراد تازه‌ای را برگزید که او را ترغیب کردند املاک و دارایی‌هایی را به زیان کلیسا به آنان واگذار کند. در اوایل دههٔ ۹۹۰، اتلرد از مسیر پیشین خود پشیمان شد و حملات وایکینگ‌ها را مجازاتی الهی برای آزار و تضعیق کلیسا دانست. دههٔ ۹۹۰ و سال‌های آغازین سدهٔ یازدهم موفق‌ترین دورهٔ سلطنت او به‌شمار می‌رود؛ دورانی که مشاورانش از توانایی و شایستگی بالایی برخوردار بودند و دستاوردهای فرهنگی مهمی در ادبیات لاتین و انگلیسی کهن حاصل شد. مورخانی که پس از فتح نورمن‌ها بر انگلستان دربارهٔ او نوشتند، تا اواخر سدهٔ بیستم وی را پادشاهی نالایق و ناکارآمد می‌دانستند. با این حال، نسل جدیدی از پژوهشگران در اواخر قرن بیستم کارنامهٔ او را بازنگری کردند و استدلال نمودند که هرچند سلطنتش با فاجعه پایان یافت، اما در دههٔ ۹۹۰ و سال‌های آغازین دههٔ ۱۰۰۰ دستاوردهای مهم و قابل توجهی نیز به دست آمد.

لقب بدسگال

Unraed واژه‌ای است که در انگلیسی امروز بسیار همانند واژهٔ Unready به چشم می‌آید و از همین رو ای بسا لقب اتلرد، ناآماده فهمیده شود. حال آن که این واژه در انگلیسی کهن از دو بخش «un» به معنای بدی، شر و «ræd» به معنای رایزن و مشاور است. به این ترتیب، معنای این ترکیب رایزنِ بدی خواهد بود. اگر آن را به صورت کوتاه بدرایزن بیاوریم در فارسی ممکن است معنای کسی را به دست دهد که از مشاوران و رایزنان بدفکر و شروری برخوردار بوده؛ حال آن که مراد آن که او خود به بدی و شر مشاور و رهبر بوده‌است. طرفه آن که نام خود اتلرد نیز از دو بخش «Æþel» و «ræd» به معنای رایزن اصیل یا رایزن نیک و گویا لقبش رویارو با نامش در بارهٔ او رواج یافته‌است.

بر تخت پادشاهی نشستن

اتلرد در آغاز سده‌های میانه و در روزگاری که پادشاه قدرت چندانی نداشت می‌زیست. او پسر کوچک‌تر ادگار پادشاه انگلستان و همسر دومش الفثریث بود. پس از مرگ ادگار، اشراف و نجیب‌زادگان انگلیسی بر دو دسته شدند. گروهی هواخواه جانشینی ادوارد پسر بزرگ‌تر ادگار بودند و گروهی دیگر پشتیبان برادر ناتنی کوچک‌تر، یعنی اتلرد. به هر روی ادوارد به پادشاهی رسید. اما پس از اندکی انگلستان به ورطهٔ جنگ داخلی افتاد. پادشاهی ادوارد چندان به درازا نکشید و او در ۱۸ مارس ۹۷۸ م. در کُرف کشته شد. از همین رو به ادوارد شهید آوازه یافت. اگرچه شرح مبهمی از چندوچون کشته شدن ادوارد در دست است اما یکی از کسانی که همواره در این ماجرا متهم بوده‌است برادرش اتلرد بدسگال است. به هر روی اتلرد پس از برادرش بر تخت پادشاهی انگلستان نشست.

پادشاهی

حملات غارت گرانه دانمارکی‌ها به خاک انگلستان، اتلرد را بر آن داشت از مزدوران دانمارکی علیه خود دانمارکی‌ها استفاده کند که از این راه نتیجه چندانی عاید او نشد. ادامه حملات مخرب و بد عهدی مزدوران موجب شد اتلرد ۱۳ نوامبر سال ۱۰۰۲ میلادی دستور به قتل‌عام تمامی دانمارکی‌های در دسترس بدهد. نقل‌هایی از کشته شدن خواهر اسون، پادشاه دانمارک در این کشتار آمده‌است. سال بعد جنگ بین دو پادشاه شعله‌ور شد و دانمارکی‌ها شهرهای انگلستان را به آتش کشیدند. این جنگ تا هنگام مرگ هر دو پادشاه به طول انجامید.

اتلرد که در خود یارای رویارویی را با سوین نمی‌دید به آبخست وایت و سپس به نورماندی گریخت و سوین در ۱۰۱۳ م. به عنوان پادشاه انگلستان پذیرفته شد. اتلرد با اما، دختر دوک نورماندی ازدواج کرد تا پیوندی خونی استواری ایجاد کند و پشتیبانی برای رویارویی با دانمارکی‌ها داشته باشد. به هر صورت تا هنگامی که سوین بر تخت پادشاهی انگلستان تکیه داشت نتوانست به انگلستان بازگردد. اتلرد پس از مرگ سوین در ۱۰۱۴ م. به انگلستان بازگشت و در حالی که کنیوت به جانشینی سوین برخاسته بود، با فشار بزرگان انگلیسی بر تخت پادشاهی نشست. اتلرد سرانجام در ۱۰۱۶ درگذشت و پسر بزرگ اش ادموند برای مدت کوتاهی بر جای او نشست.

جانشینان

دیگر فرزند اتلرد که بر تخت پادشاهی انگلستان نشست، قدیس ادوارد خستو بود.

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ethelred the Unready». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳ آوریل ۲۰۰۹.

• Britannica Concise Encyclopedia; Ethelred II
• Bloch, Marc (2004). Feudal Society: The Growth of Ties of Dependence. Taylor & Francis. ISBN 0-203-40625-7.