کودتای نافرجام ۲۰۱۶ ترکیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جستار وابسته: پاکسازی ۲۰۱۶-۲۰۱۷ در ترکیه
کودتای نافرجام ۲۰۱۶ ترکیه
آنکارا در ترکیه واقع شده‌است
آنکارا
آنکارا
استانبول
استانبول
مَرمَره
مَرمَره
مالاتیا
مالاتیا
تاریخ ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶ – ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۶ (۲۰۱۶-07-۱۶)
مکان
وضعیت شکستِ کودتا[۵]

رویدادهای مهم:

طرفین درگیر
ترکیه شورای عالی صلح ترکیه ترکیه دولت ترکیه
فرماندهان و رهبران
محرم کوسه (مشاور حقوقی رئیس ستاد ارتش ترکیه)[۱۱][۱۲][۱۳] رجب طیب اردوغان

فرمانده کودتا ژنرال کارن دول کوتاه بن‌علی ییلدریم
ژنرال هلوسی آکار  (اسیر)
ژنرال امیت دوندر (فرماندهٔ ارشد ارتش)[۱۰]

تلفات
۱۰۴ سرباز طرفدار کودتا کشته و یک بالگرد سیکورسکی در آنکارا سرنگون شد.[۱۰]
در موج اول دستگیری‌ها، ۲٬۸۳۹ ارتشی دستگیر (۵ ژنرال و ۲۹ سرهنگ)[۱۴]
در موج دوم دستگیری‌ها، بیش از ۷٬۵۰۰ نفر نیروی نظامی و قضایی (۱۱۲ ژنرال)[۱۵] دستگیر شدند.[۱۶]
هم‌چنین ۷٬۹۰۰ مأمور پلیس و بیش از ۶۰۰ ژاندارم، تصفیه و برکنار شدند.[۱۶]
هم‌چنین ۱۵٬۲۰۰ معلم و کارمند وزارت آموزش ترکیه تعلیق شدند.[۱۷]
۴۱ افسر پلیس و دو سرباز کشته[۱۸]
۴۷ غیرنظامی کشته[۱۸]
در مجموع ۱۹۴–۲۶۵ کشته و ۱٬۱۱۰–۱٬۴۴۰ زخمی[۱۹][۲۰]

کودتای نافرجام ۲۰۱۶ ترکیه تلاشی بود توسط گروهی از نظامیان که در آن بنا بر گفتهٔ نخست‌وزیر ترکیه بن‌علی ییلدریم بخشی از ارتش ترکیه در تاریخ ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶ – ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۶تلاش کردند تا حکومت را در دست بگیرند. جت‌های جنگی در آسمان استامبول و آنکارا پرواز کردند و ارتش پل‌های بسفر و سلطان محمد فاتح در استانبول را بوسیله تانک و سربازها مسدود کرد. طی این عملیات، بسیاری خطوط تلفن و اینترنت قطع بودند. حکومت ترکیه برای مبارزه با کودتاگران از پلیس درخواست کمک کرد.[۲۱]
بیانیه‌ای با عنوان نیروهای مسلح ترکیه از تلویزیون دولتی ترکیه پخش شد با این مضمون که ارتش برای حفظ دموکراسی و حقوق بشر در ترکیه، اداره امور را در دست گرفته است.[۲۲] در این اطلاعیه ارتش تأکید کرد که روابط خارجی آنکارا با کشورهای دیگر به قوت خود باقی است و حاکمیت قانون در کشور در اولویت قرار دارد.[۲۱] برخی منابع داخلی ادعا کردند این کودتا توسط نیروهای وابسته به فتح‌الله گولن انجام گرفته است در حالی که وی در پیامی کودتا را محکوم کرد و گفت که کودتا کار اردوغان است.[۲۳][۲۴][۲۵] ژنرال هلوسی آکار رئیس ستاد کل ارتش ترکیه نیز توسط کودتاچیان دستگیر شد.[۲۶]

رسانه‌های ترکیه گفتند اردوغان در مکانی امن تحت محافظت است و به زودی یک نطق تلویزیونی خواهد داشت. دفتر رجب طیب اردوغان از ذکر محل نگهداری او خودداری کرد. گزارش‌ها حاکی از قطع خطوط تلفن در سه کلانشهر استانبول، آنکارا و ازمیر بود. ضمنی که هلیکوپترهای کبری بر فراز ستاد فرماندهی ارتش در آنکارا درحال پرواز بود.

ییلدیریم گفت به هیچ‌کس اجازه نمی‌دهد دموکراسی را زیر سؤال ببرد و افرادی که دست به این اقدام غیرقانونی زده‌اند، هزینه سنگینی خواهند پرداخت.

حزب عدالت و توسعه از هواداران خود خواست برای حمایت از دولت رجب طیب اردوغان به خیابان‌ها بریزند.

خبرگزاری رویترز به نقل از شاهدان عینی نوشت که هلیکوپترهای نظامی اقدام به تیراندازی به سمت ساختمان تلویزیون در آنکارا کرده‌اند.[۲۱]

خبرهای دولت ترکیه[ویرایش]

ساعاتی پس از آغاز درگیری‌ها، نیروهای وفادار به دولت ترکیه و حزب عدالت و توسعه اعلام کردند که کنترل کشور را به دست گرفته و ۱۵۶۳ نظامی کودتاگر بازداشت شده‌اند. همچنین نیروهای مردمی طرفدار دولت ترکیه به سمت ستاد مشترک ارتش این کشور حرکت کردند.[۲۷]

سرویس اطلاعاتی دولت ترکیه، در بیانیه‌ای مدعی شده که کودتای ارتش شکست خورده است و عده‌ای از کودتاچیان دستگیر شده‌اند.[۲۸]

واکنش‌های دولت پس از کودتا[ویرایش]

پس از نافرجامی کودتا، نخست‌وزیر ترکیه وضعیت اضطراری اعلام کرد (تعلیق بندهایی از قانون اساسی و سایر قوانین) و گفت کنوانسیون حقوق بشر اروپا به مدت سه ماه به‌حالت تعلیق درمی آید. دولت هزاران خدمه دولتی و غیردولتی را دستگیر، زندانی، از کار برکنار یا ممنوع‌الخروج کرد. طبق اخبار موثق در ۲۱ ماه ژوئیه ۲۰۱۶ یعنی ۵ روز پس از کودتا این آمار در رسانه‌های غربی مستند هستند:[۲۹][۳۰]

دولت ترکیه تا تاریخ ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶ گذرنامه بیش از پنجاه هزار نفر را باطل کرد تا نتوانند کشور را ترک کنند.

اخراج شده‌ها[ویرایش]

۳۰ استاندار (از ۸۱ استان در کل)، ۲۷۴۵ قاضی و دادستان (توأم با ضبط دارایی نقدی، خانه و املاک ایشان به نفع دولت[۳۱])، ۱۷۵۵ رئیس و معاون رئیس دانشگاه، ۴۹۲ نفر از کانون مذاهب، ۳۰۰ کارمند وزارت امور اجتماعی، ۲۷۵ کارمند دفتر ریاست جمهوری، ۲۵۴ کارمند وزارت ورزش و جوانان، ۱۸۴ کارمند وزارت اقتصاد، ۱۸۰ کارمند اطلاعاتی، ۲۱٫۷۰۰ معلم غیردولتی، ۱۵٫۲۰۰ معلم و کارمند وزارت فرهنگ، ۱۳۰۰ کارمند وزارت کار و ۹۰۰۰ کارمند وزارت داخله اخراج شدند. ضمناً تمامی آکادمیسین‌ها تا اطلاع ثانوی ممنوع‌الخروج اعلام شدند.

زندانی شده‌ها[ویرایش]

دولت ترکیه تا تاریخ ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۶ بیش از ۱۸۰۰۰ نفر را دستگیر و زندانی کرده که از این تعداد ۷۵۰۰ نفر ارتشی و ۱۴۰ قاضی دیوان عالی کشور هستند.[۳۲]

در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۶ دولت حکم جلب و حبس ۴۲ روزنامه‌نگار معروف را صادر کرد.

گزارش عفو بین‌الملل[ویرایش]

بنا بر گزارش عفو بین‌الملل، هرگونه انتقاد از اردوغان، با پیگردهای غیرقانونی پلیس مواجه می‌شود و افراد درگیر بدون حکم رسمی دستگیر و زندانی می‌شوند. در گزارش عفو بین‌الملل آمده که در پاسگاه‌های پلیس و در زندان‌ها، بسیاری افسران ارتش و مأموران برکنار شده دولت مورد تجاوز جنسی قرار گرفته‌اند. طبق این گزارش اقلیت‌های مذهبی شدیداً زیر ضرب هستند و نفرات زیادی از این شهروندان دستگیر شده‌اند. عفو بین‌الملل از دولت ترکیه خواسته که به این اعمال نفرت‌انگیز پایان داده شود.[۳۳]

برخورد با رسانه‌ها[ویرایش]

دولت تا تاریخ ۲۹ ژوِئیه ۲۰۱۶، ۴۵ روزنامه، ۱۵ مجله، ۲۳ فرستنده رادیو، ۱۶ فرستنده تلویزیون و ۲۹ بنگاه نشریاتی را به طور دائم تعطیل کرد.[۳۱]

تفسیر کودتا در رسانه‌ها[ویرایش]

روزنامهٔ محافظه کار آلمانی دی ولت می‌نویسد: اکنون سوال‌های بسیاری بی پاسخ مانده‌اند. از قرار معلوم، تنها سودبرندهٔ این کودتا که به شکل ناشیانه‌ای به وقوع پیوست، شخصِ اردوغان است. اردوغان با عجله گفت: «این کودتا هدیهٔ خدا است» و سریعاً فرمان دستگیر کردن هزاران نفر را صادر کرد که گویی لیست آنها از قبل آماده بود. لیست ۲۷۴۵ قاضی و دادستان، یک باره طی چند ساعت از کجا سر درآورد و این‌ها با ارتش و کودتا چه ربطی دارند؟[۳۴]

روزنامهٔ محافظه کار آلمانی بیلد تسایتونگ، بزرگترین «روزنامهٔ زرد» اروپا، در مقاله‌ای دربارهٔ بازتاب یک تاک شوی معروف در تلویزیون کانالِ یکِ آلمان (ARD) تأکید بر غیرواقعی بودنِ کودتای ترکیه دارد و کنایه‌وار در تیتر مقاله می‌پرسد: "آیا کودتای تُرکی جعلی بود؟"[۳۵]

روزنامهٔ ایندیپندنت انگلیسی از قولِ خبرنگارِ کانون خبرنگاری پلیتیکو عقیدهٔ منابع او را در ترکیه منتشر کرده که با دید تردید و تئوری توطئه به این پیش آمد سیاسی می‌نگرند.[۳۶]

بعضی از مقامات و محافل و رسانه‌های ایرانی نیز برای تفسیر کودتای ترکیه به نظریه تئوری توطئه متوسل شدند و از جمله گفته شد که «کودتا ساختگی و توسط خود اردوغان طراحی شده تا مخالفانش را سرکوب و ارتش را تصفیه کند. عده دیگری آمریکا را پشت پرده کودتا دیدند. [۳۷] [۳۸]

واکنش کشورها[ویرایش]

  •  قطر - امیر قطر اعلام آمادگی برای کمک به دولت قانونی ترکیه کرده است.[نیازمند منبع]
  •  بریتانیا – وزارت خارجه بریتانیا از شهروندانش در ترکیه خواست که در اماکن عمومی حضور نیابند.[نیازمند منبع]
  •  آمریکا – باراک اوباما توسط تیم امنیت ملی کاخ سفید در جریان وقایع ترکیه قرار گرفت.[نیازمند منبع]
  •  ایران – اندکی پس از وقوع کودتا، تمامی پروازهای ایران به مقصد ترکیه به حالت تعلیق در آمد.[۳۹] پس آن نیز سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران، فروش و اجرای هرگونه تور گردشگری به ترکیه را تا زمان برگشت این کشور به وضعیت عادی و امن، ممنوع اعلام کرد. [۴۰] واکنش اینترنتی برخی از مردم ایران به کودتا بصورت طنز بوده است.[۴۱] در شبی که ترکیه در تب و تاب کودتا بود، کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی در نخستین ساعات و پس از نیمه شب، طنزپردازی‌های خود را در این زمینه را آغاز نمودند.[۴۱] همچنین ایرانیان به صفحه اینستاگرام اردوغان هجوم بردند و حجم وسیعی از کامنت‌های فارسی در این صفحه قرار گرفت.[۴۲] محمدجواد ظریف از بحران ترکیه ابراز نگرانی عمیق کرده است.[نیازمند منبع]
  •  کانادا – وزارت امور خارجهٔ کانادا نیز نسبت به کودتای نظامی در ترکیه ابراز نگرانی کرد و خواستار برقراری امنیت در این کشور شد.[۴۳]
  •  آلمان – سخنگوی آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان گفت: به نظام دمکراتیک ترکیه باید احترام گذاشته شود. برای حفظ جان انسان‌ها از هیچ تلاشی نباید فروگذار کرد.[۴۴]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Marmaris'te Erdoğan'ın oteli vuruldu" [Erdogan's hotels were hit in Marmaris]. ملیت (روزنامه). 16 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  2. "Malatya 2. Ordu Karargahına Cenaze Arabası Girdi". Malatya Haber. 16 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  3. "Malatya'da Askeri Linçten Polis Kurtardı" [Malatya: Police Rescued from Attempted Lynching]. صباح (روزنامه). 16 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ "Darbeci Generaller Gözaltında". Al Jazeera Turk. 16 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  5. "Turkish premier: Country under full government control after coup attempt". Washington Post. 
  6. "Ankara parliament building 'bombed from air' – state agency". آرتی. 15 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  7. FOX HABER [FOXhaber] (15 July 2016). "Ankara'da TBMM yine ateş altında.. TMMM'ne yine hava saldırısı oldu. Gelişmeler canlı yayınla FOX Haber'de." (Tweet). 
  8. عمر سلیک [omerrcelik] (15 July 2016). "Bugün YÜCE MECLİS'e saldıranlar hainlere ders verme günüdür.." (Tweet). 
  9. "Shootout with mass casualties reported in central Ankara, over 150 injured in Istanbul". rt.com. Russia Today. Retrieved 15 July 2016. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ "The Latest: Parliament speaker says lawmakers safe". Associated Press. 15 July 2016. Retrieved 15 July 2016. 
  11. "Military Coup Attempt in Turkey: Parliament Bombed as Protests Mount". Egyptian Streets. 15 July 2016. Retrieved 16 July 2016. 
  12. "Medios dan a conocer el nombre del posible organizador del golpe de Estado en Turquía". Sputnik Mundo. Retrieved 16 July 2016. "La agencia de noticias de Turquía, خبرگزاری آناتولی, citando una fuente en el Ejército turco, afirmó que el organizador del golpe es el coronel Muharrem Kose", según آسوشیتد پرس. 
  13. "Turkey coup attempt: Erdogan says uprising to be resolved shortly, calls on Turks to take to the streets – Turkey". Haaretz.com. هاآرتص. Retrieved 15 July 2016. 
  14. "Turkish PM Blames Coup Attempt on 'Terrorist Organization:' 161 Killed, 2,839 Detained". 16 July 2016. 
  15. گزارش‌های ضد و نقیض درباره نقش فرمانده سابق نیروی هوایی ترکیه در کودتای نافرجام ، بی‌بی‌سی فارسی
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ هشت‌هزار مأمور پلیس ترکیه اخراج شدند، بی‌بی‌سی فارسی
  17. دولت ترکیه بیش از ۱۵۰۰۰ کارمند وزارت آموزش را تعلیق کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ "LOCAL – Top commander saved but others remain hostage to Gülenist coup plotters: Military". 
  19. Turkish premier: Country under full government control after coup attempt, The Washington Post
  20. Over 2,800 arrested, 265 killed, 1,440 injured in Turkish coup attempt, RT
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ «صدای آمریکا». 
  22. «نظامیان کنترل ترکیه را به دست گرفته‌اند». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۶. 
  23. http://www.mashreghnews.ir/fa/news/603747/بمباران-آنکارا-توسط-جنگنده‌های-ارتش-ورود-هواپیمای-اردوغان-به-استانبول-و-شعله‌ور-شدن-دوباره-درگیری‌ها-نشست-خبری-اردوغان-در-فرودگاه-آتاتورک-تصاویر-و-فیلم
  24. پنجمین کودتای تاریخ ترکیه شکست خورد، خبرگزاری ابنا.
  25. گولن: خود "اردوغان" کودتا را راه انداخت، خبرگزاری ابنا.
  26. خبرگزاری عصر ایران
  27. «تسنیم». 
  28. CNN: Turkey coup: Military tries to take power from Erdogan
  29. روزنامه زوددویچه تسایتونگ. مقاله «بیش از ۶۰٫۰۰۰ اخراجی و زندانی پس از تلاش کودتا
  30. روزنامه بیلد تسایتونگ. مقاله «ترکیه کشور شکنجه»
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ روزنامه فرانکفورتر آلگماینه
  32. رادیو آلمان: دولت ترکیه ۱۸۰۰۰ نفر را دستگیر کرد
  33. روزنامه بایرن کوریر: اردوغان حکومت مطلق را می‌خواهد
  34. / روزنامه دی ولت. مقاله «کودتا برای اردوغان هدیه خداست»
  35. روزنامه بیلد تسایتونگ. مقاله «آیا کودتای ترکی جعلی بود؟»
  36. / Conspiracy theorists claim power grab attempt was faked by Erdogan
  37. کودتا-در-ترکیه-مشکوک-است-ایران-در-این-ماجرا-دقیق-عمل-کرد.
  38. pressa.org
  39. http://www.asriran.com/fa/news/480191/تمامی-پروازهای-ایران-به-ترکیه-لغو-شد
  40. http://www.asriran.com/fa/news/481169/تور-ترکیه-همچنان-ممنوع
  41. ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ تابناک. «واکنش طنز ایرانیان به کودتا در ترکیه». ۲۶ تیر ۱۳۹۵. 
  42. آخرین نیوز. «هجوم کاربران ایرانی به اینستاگرام اردوغان!». شنبه، 26 تیر 1395. 
  43. «لحظه به لحظه با کودتای نظامی در ترکیه». ایسنا. بازبینی‌شده در ۲۶ تیر ۱۳۹۵. 
  44. «واکنش‌های جهانی به کودتای نافرجام ترکیه». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۶ تیر ۱۳۹۵. 

پیوند به بیرون[ویرایش]