سازمان دولتهای ترک
سازمان دولتهای ترک
| |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 پرچم
.svg) نشان
| |||||||||||||||
شعار: با هم ما قویتر هستیم!
| |||||||||||||||
.svg) کشورهای عضو کشورهای ناظر | |||||||||||||||
| مراکز سیاسی | |||||||||||||||
| بزرگترین شهر | استانبول | ||||||||||||||
| زبان(های) رسمی | |||||||||||||||
| زبان کاری | انگلیسی | ||||||||||||||
| سایر زبانها | |||||||||||||||
| نام(های) اهلیت | ترک | ||||||||||||||
| نوع | سازمان بیندولتی[۱] | ||||||||||||||
| اعضا[۲] | |||||||||||||||
| حاکمان | |||||||||||||||
• دبیرکل |  کوبانیچبک اومورالیف | ||||||||||||||
• رئیس هیئتمدیره | صدر جباروف | ||||||||||||||
• رئیس افتخاری |  نورسلطان نظربایف | ||||||||||||||
| بنیانگذاری | |||||||||||||||
• قرارداد نخجوان | ۳ اکتبر ۲۰۰۹ | ||||||||||||||
• تصویب آخرین سیاست | ۱۲ نوامبر ۲۰۲۱ | ||||||||||||||
| مساحت | |||||||||||||||
• کل | ۴٬۲۴۲٬۳۶۲ کیلومتر مربع (۱٬۶۳۷٬۹۸۵ مایل مربع) (بدون رتبه) | ||||||||||||||
| جمعیت | |||||||||||||||
• برآورد سال ۲۰۲۳ | ۱۶۰٬۶۱۶٬۳۹۲ | ||||||||||||||
| وبگاه رسمی | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
سازمان دولتهای ترک یا سازمان کشورهای ترک که شورای تُرک هم نامیده میشود و پیشتر شورای همکاری کشورهای ترک نام داشت[۳] یک سازمان بینالمللی متشکل از هشت کشور شامل ۷ کشور ترکزبان به همراه کشور مجارستان است. این سازمان، ۵ عضو و ۴ ناظر دارد. کشورهای ترکیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ازبکستان و قرقیزستان به عنوان اعضای این سازمان و کشورهای ترکمنستان، مجارستان، قبرس شمالی (فقط توسط ترکیه به عنوان کشور به رسمیت شناخته میشود) و همچنین سازمان همکاری اقتصادی، به عنوان ناظر در این سازمان حضور دارند.[۴] این شورا در ۳ اکتبر ۲۰۰۹ میلادی در شهر نخجوان با مشارکت چهار کشور ترکیه، آذربایجان، قزاقستان و قرقیزستان بنیانگذاری شد.[۵][۶]
محدودیت های جغرافیایی
[ویرایش]به جز ترکیه، ۶ کشور دیگر این سازمان همگی محصور در خشکی هستند و به دریاهای آزاد راه ندارند و برای تجارت و حمل و نقل به روسیه و چین و کشورهای همسایه نیاز دارند. به جز ترکیه، قرقیزستان و بخشهای کوچکی از قزاقستان و جمهوری آذربایجان، بقیه کشورهای این سازمان از نظر ارتفاع جزو کشورهای کم ارتفاع هستند (فاقد کوه های بلند) و استپها و بیابانهای خشک بخش بزرگی از مساحت این کشورها را تشکیل میدهد. بیش از سه چهارم مساحت قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان بیابانی و خشک و نیمه خشک هستند.[۷]
تغییر نام
[ویرایش]سازمان دولتهای ترک پیشتر شورای همکاری کشورهای ترک نام داشت. در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۱ رجب طیب اردوغان ضمن منصوب کردن بنعلی یلدریم به سمت «ریشسفید ترکیه» در این شورا، نام آن را به سازمان دولتهای ترک تغییر داد.[۸]
تأثیرات
[ویرایش]شورای همکاری کشورهای ترک زبان در رسیدن به هدف حفظ صلح و تقویت امنیت در منطقه آسیای مرکزی به موفقیت قابل توجهی دست یافته است و موجب نزدیکی بیشتر دولتهای عضو، به خصوص دولتهای آسیای میانه به یکدیگر شده است.[۹][۱۰][۱۱]
کشورهای عضو، در راستای تحکیم روابط ملت های خود، تبادلات فرهنگی و هنری قابل توجهی با يکديگر دارند.[۱۲][۱۳]
دولتهای آسیای مرکزی مانند قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و ترکمنستان، به دلیل تاریخ و مذهب مشترک(اسلام سنی)، همچنین بدین دلیل که در مجاورت و همسایگی یکدیگر هستند؛ همبستگی و همگرایی بیشتری دارند.[۱۴][۱۵]
اعضا
[ویرایش]اعضای اصلی
[ویرایش]| کشور | تاریخ الحاق | جمعیت[۱۶] (۲۰۱۶) | مساحت(km2) | تولید ناخالص داخلی اسمی (میلیارد دلار) (۲۰۱۹)[۱۷] | سرانه تولید ناخالص داخلی اسمی (۲۰۱۹)[۱۸] |
|---|---|---|---|---|---|
 ازبکستان |
۲۰۱۹ | ۳۱٬۴۴۶٬۷۹۵ | ۴۴۷٬۴۰۰ | ۵۸ | $۱٬۷۲۵ |
 ترکیه |
مؤسس | ۷۹٬۵۱۲٬۴۲۶ | ۷۸۳٬۵۶۲ | ۷۵۴/۵ | $۹٬۰۴۲ |
 جمهوری آذربایجان |
مؤسس | ۹٬۷۲۵٬۳۷۶ | ۸۶٬۶۰۰ | ۴۸ | $۴٬۷۹۴ |
| قزاقستان |
مؤسس | ۱۷٬۹۸۷٬۷۳۶ | ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ | ۱۸۰ | $۹٬۷۳۱ |
| قرقیزستان |
مؤسس | ۵٬۹۵۵٬۷۳۴ | ۱۹۹٬۹۰۰ | ۸/۵ | $۱٬۳۰۹ |
 سازمان دولتهای ترک | ۱۴۴٬۶۲۸٬۰۶۷ | ۴٬۲۴۲٬۳۶۲ | ۱۰۴۹ | $۸٬۹۶۶ | |
اعضای ناظر
[ویرایش]| کشور یا سازمان | تاریخ الحاق | جمعیت (۲۰۱۶)[۱۶] |
مساحت
(km2) |
تولید ناخالص داخلی اسمی[۱۹] | سرانه تولید ناخالص داخلی اسمی |
|---|---|---|---|---|---|
 مجارستان[۲۰] | ۲۰۱۸ | ۹٬۷۵۳٬۲۸۱ | ۹۳,۰۳۰ | ۱۳۹٬۱۳۵ میلیون (۲۰۱۷) | ۱۴٬۲۷۸ (۲۰۱۷) |
 ترکمنستان[۲۱] | ۲۰۲۱ | ۵٬۶۶۲٬۵۴۴ | ۴۹۱,۲۱۰ | ۴۵٬۶۱۱ میلیون (۲۰۲۰) | ۷٬۲۹۷ (۲۰۲۰) |
 قبرس شمالی[۲۲] | ۲۰۲۲ | 382,836 | ۳,۳۵۵ | ۴٬۲۳۴ میلیون (۲۰۱۸) | ۱۴٬۶۴۸ (۲۰۲۲) |
| سازمان همکاری اقتصادی[۲۳] | ۲۰۲۳ | ||||
دعوت از ایران برای عضویت در سازمان دولتهای ترک
[ویرایش]«دوغو پرینچک» رهبر «حزب وطن» ترکیه با برپایی یک کنفرانس مطبوعاتی ویژه در مقر حزب وطن در شهر آنکارا (در تاریخ ۱۹ آوریل ۲۰۲۳ میلادی) از تصمیم شورای مرکزی این حزب در مورد دعوت از دولت ایران برای پیوستن به روند الحاق به سازمان کشورهای ترک زبان خبر داد. در بیانیه وی آمده است: اقوام ترک و فارس در طول تاریخ در هم آمیخته اند. فرهنگ های ترکی و ایرانی در طی هزاران سال روابط تودرتو، یکدیگر را غنی کرده اند. همانطور که در دیوان لغات محمود کاشغری آمده است: " سر بدون کلاه و فارس بدون ترک نمی شود." دو زبان ترکی و فارسی در طی سده ها یکدیگر را تغذیه کرده اند.[۲۴]
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ "Organization of Turkic States".
- ↑ "TURKSOY Official Web Site". Turkkon.org. Retrieved 7 July 2013.
- ↑ ««شورای تُرک» و اهداف سیاسی ترکیه». خبرگزاری تسنیم. ۴ خرداد ۱۳۹۸. دریافتشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰.
- ↑ "Turk Dili Konusan Ulkeler Isbirligi Konseyi'nin Kurulmasina Dair Nahcivan Anlasmasi" (PDF). Turkkon.org. Archived from the original (PDF) on 6 January 2012. Retrieved 5 March 2014.
- ↑ https://www.trt.net.tr/persian/photogallery/ynfwgrfykh/szmn-khshwrhy-turkh-chhrdhmyn-slgrd-tsys-khwd-r-jshn-mygyrd
- ↑ «« «شورای تُرک» و اهداف سیاسی ترکیه»». خبرگزاری تسنیم. ۴ خرداد ۱۳۹۸.
- ↑ https://www.britannica.com/place/Central-Asia
- ↑ دیکَن: اردوغان: ما بنعلی یلدریم را به سمت «ریشسفید» ترکیه منصوب کردیم، نوشتهشده در ۲۰ آبان ۱۴۰۰؛ بازدید در ۲۱ آبان ۱۴۰۰.
- ↑ https://www.iess.ir/fa/translate/2205/
- ↑ https://www.iess.ir/fa/translate/2205/
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۳. دریافتشده در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴.
- ↑ http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2008084/آیا-کشورهای-تُرک-متحد-می-شوند-
- ↑ https://www.iess.ir/fa/translate/2205/
- ↑ https://www.iess.ir/fa/translate/2205/
- ↑ "Turk Dili Konusan Ulkeler Isbirligi Konseyi'nin Kurulmasina Dair Nahcivan Anlasmasi" (PDF). Turkkon.org. Archived from the original (PDF) on 6 January 2012. Retrieved 5 March 2014.
- 1 2 "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.
- ↑ "GDP (current US$) - Data". Data.worldbank.org. Retrieved 25 August 2017.
- ↑ "Report for Selected Countries and Subjects". Imf.org. Retrieved 25 August 2017.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامIMFapril2022وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ "Press Release of the Sixth Summit of the Turkic Council". Turkic Council. Retrieved 4 September 2021.
- ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامTRT worldوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ "Organization of Turkic States pledges observer status for Turkish Cyprus - Türkiye News". Hürriyet Daily News (به انگلیسی). 11 November 2022. Retrieved 11 November 2022.
- ↑ "Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi 10. Zirvesi başladı". www.aa.com.tr. Retrieved 2024-03-04.
- ↑ سایت خبری عصر ایران https://www.asriran.com/fa/news/887240
- اتحادهای پس از فروپاشی شوروی
- اتحادیههای فراملی
- بنیانگذاریهای ۲۰۰۹ (میلادی) در ترکیه
- روابط قرقیزستان و قزاقستان
- سازمانهای استانبول
- سازمانهای بنیانگذاریشده در ۲۰۰۹ (میلادی)
- سازمانهای بینالمللی آسیا
- سازمانهای بینالمللی اروپا
- سازمانهای بینالمللی
- سازمانهای سیاسی آسیا
- سازمانهای سیاسی اروپا
- سازمانهای سیاسی بینالمللی
- سازمانهای میاندولتی
- نظامهای سیاسی