پرش به محتوا

التهاب مخاط بینی آلرژیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حساسیت فصلی)
رینیت آلرژیک
دیگر نام‌هاتب یونجه، التهاب مخاط بینی آلرژیک، حساسیت فصلی
تصویر میکروسکوپی از دانه‌های گرده انواع گیاهان رایج مثل آفتابگردان، نیلوفر ارغوانی، سوسن کوهی و کرچک
تخصصایمنی‌شناسی
نشانه‌هاگرفتگی بینی، خارش، عطسه، قرمزی، خارش و آبریزش چشم، تورم اطراف چشم، خارش گوش‌ها[۱]
دورهٔ معمول آغازسنین ۲۰ تا ۴۰ سال[۲]
علتعوامل ژنتیکی و محیطی[۳]
عوامل خطرآسم، ورم ملتحمه آلرژیک، درماتیت آتوپیک[۲]
روش تشخیصبر اساس نشانه‌ها، تست خراش پوستی، آزمایش خون برای آنتی‌بادی‌های خاص[۴]
تشخیص افتراقیسرماخوردگی[۳]
پیشگیریقرار گرفتن در معرض حیوانات در اوایل زندگی[۳]
دارواستروئید‌های مخصوص بینی، آنتی‌هیستامین‌ها مانند لوراتادین، کرومولین سدیم، آنتاگونیست‌های گیرنده لکوترین مانند مونته‌لوکاست، ایمونوتراپی آلرژن[۵][۶]
فراوانی~۲۰٪ (کشورهای غربی)[۲][۷]
تقریباً ۱۰٪ تا ۴۰٪ از جمعیت جهان[۸]

رینیت آلرژیک (به انگلیسی: Allergic rhinitis) که نوع فصلی آن تب یونجه یا حساسیت فصلی نامیده می‌شود، نوعی التهاب در بینی است و زمانی رخ می‌دهد که دستگاه ایمنی بدن به مواد آلرژی‌زا (آلرژن‌ها) موجود در هوا بیش‌ازحد واکنش نشان دهد.[۶] این بیماری به‌عنوان واکنش حساسیت‌زایی نوع اول طبقه‌بندی می‌شود.[۹] نشانه‌ها شامل آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، قرمزی، خارش و آبریزش چشم‌ها، و تورم اطراف چشم است.[۱] ترشحات بینی معمولاً شفاف هستند.[۲] شروع علائم اغلب ظرف چند دقیقه پس از مواجهه با آلرژن رخ می‌دهد و می‌تواند خواب و توانایی کار یا مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد.[۲][۱۰] برخی افراد ممکن است فقط در زمان‌های خاصی از سال دچار علائم شوند که اغلب ناشی از مواجهه با گرده گیاهان است.[۳] بسیاری از افراد مبتلا به رینیت آلرژیک همچنین به آسم، التهاب ملتحمه آلرژیک یا درماتیت آتوپیک نیز مبتلا هستند.[۲]

رینیت آلرژیک معمولاً توسط آلرژن‌های محیطی مانند گرده گیاهان، موی حیوانات، مایت‌های گرد و غبار یا کپک تحریک می‌شود.[۳] عوامل ژنتیکی ارثی و مواجهه‌های محیطی در بروز آلرژی نقش دارند.[۳] رشد در محیط‌های روستایی (مانند مزرعه) و داشتن چندین خواهر و برادر بزرگ‌تر با کاهش خطر ابتلا مرتبط است.[۲] سازوکار اصلی بیماری شامل آنتی‌بادی‌های IgE است که به آلرژن متصل می‌شوند و در پی آن باعث آزاد شدن مواد شیمیایی التهابی مانند هیستامین از سلول‌های ماست می‌گردند.[۲] این فرایند باعث التهاب و خارش غشاهای مخاطی بینی، چشم‌ها و گلو می‌شود، زیرا این بافت‌ها تلاش می‌کنند آلرژن را دفع کنند.[۱۱] تشخیص معمولاً بر اساس ترکیبی از علائم و آزمون پوستی (تست خراش پوستی) یا آزمایش‌های خونی برای شناسایی آنتی‌بادی‌های IgE اختصاصی آلرژن انجام می‌شود.[۴] با این حال، این آزمایش‌ها ممکن است نتایج مثبت کاذب نیز داشته باشند.[۴] علائم آلرژی شبیه سرماخوردگی معمولی هستند؛ با این تفاوت که اغلب بیش از دو هفته طول می‌کشند و برخلاف نام رایج، معمولاً با تب همراه نیستند.[۳]

مواجهه با حیوانات در اوایل زندگی ممکن است خطر بروز این نوع آلرژی‌ها را کاهش دهد.[۳] داروهای مختلفی برای کاهش علائم آلرژیک استفاده می‌شوند، از جمله کورتیکواستروئیدهای بینی، آنتی‌هیستامین‌های داخل بینی مانند اولوپاتادین یا آزلاستین، آنتی‌هیستامین‌های خوراکی نسل دوم مانند لوراتادین، دسلوراتادین، ستیریزین یا فکسوفنادین؛ همچنین تثبیت‌کننده‌های سلول ماست مانند کرومولین سدیم و آنتاگونیست‌های گیرنده لوکوترین مانند مونته‌لوکاست.[۱۲][۵] در بسیاری از موارد، داروها علائم را به‌طور کامل کنترل نمی‌کنند و ممکن است عوارض جانبی نیز داشته باشند.[۲] قرار دادن فرد در معرض مقادیر تدریجاً افزایشی از آلرژن، که به‌عنوان ایمن‌درمانی آلرژن شناخته می‌شود، اغلب مؤثر است و زمانی استفاده می‌شود که درمان‌های خط اول نتوانند علائم را کنترل کنند.[۶] آلرژن می‌تواند به‌صورت تزریق زیرجلدی یا قرص زیرزبانی تجویز شود. درمان معمولاً سه تا پنج سال طول می‌کشد و پس از آن ممکن است اثرات مفید آن پایدار بماند.[۶]

رینیت آلرژیک شایع‌ترین نوع آلرژی در میان انسان‌ها است.[۱۳] در کشورهای غربی، بین ۱۰ تا ۳۰ درصد از افراد در هر سال به آن مبتلا می‌شوند.[۲][۷] این بیماری بیشتر در سنین بیست تا چهل سالگی دیده می‌شود.[۲] نخستین توصیف دقیق آن به پزشک ایرانی قرن دهم، زکریای رازی، نسبت داده می‌شود.[۱۴] در سال ۱۸۵۹، چارلز بلکلی گرده گیاهان را به‌عنوان علت آن شناسایی کرد.[۱۵] در سال ۱۹۰۶، سازوکار آن توسط کلمنس فون پیرکه مشخص شد.[۱۳] ارتباط این بیماری با یونجه از یک نظریه اولیه (و نادرست) ناشی شد که علائم را به بوی یونجه تازه نسبت می‌داد.[۱۶][۱۷]

بیماری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ترکیب پادتن با آلرژن موجب آزاد شدن میانجی‌های شیمیایی مانند هیستامین و لکوترینها می‌شود. این میانجی‌ها با افزایش نفوذپذیری مویرگ‌های اطراف و سایر واکنش‌های شیمیایی موجب احتقان بینی و قرمزی، آبریزش بینی، خارش، تورم گلو وسایر علائم حساسیت می‌شوند. علائم از فردی به فرد دیگری متفاوت است. رینیت آلرژیک عارضه بسیار شایعی است و نزدیک به ۱۰٪ مردم از این مشکل رنج می‌برند.

گاه علائم به دنبال استنشاق پاک کننده‌های کلردار نیز به وجود می‌آیند. رینیت آلرژیک در اثر مصرف شیر گاو در نوزادان نیز دیده شده است. حمله آسم در بیماران مبتلا به این بیماری ۴ برابر بیشتر است. در مراحل پیشرفته بیماری ممکن است پولیپ بینی ایجاد شود. رینیت آلرژیک در نوزادان و شیرخواران نیز دیده می‌شود. افتراق آن با سرماخوردگی ساده در درازای مدت بیماری (سرماخوردگی کمتر از یک هفته طول می‌کشد)، عامل بیماریزا، مسری نبودن و عود آن است. تشخیص بر اساس شرح حال است.

نشانه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
آبریزش بینی به دلیل حساسیت فصلی

نشانه‌های آلرژی به علف‌ها و گندمیان مانند التهاب مخاط بینی است. عطسه، آبریزش بینی، خارش و اشک آمدن از چشم‌ها، احساس خارش در سقف دهان و پشت گلو از نشانه‌های این نوع حساسیت هستند. با توجه به فصل ممکن است علائم شدیدتری مانند سرفه، خس خس سینه، تنگی نفس و در برخی موارد افسردگی، کم اشتهایی و اختلال خواب نیز نمایان شوند. همچنین به علت گرفتگی سینوس‌ها، سردرد نیز می‌تواند از دیگر علائم این حساسیت باشد.

در فصل بهار، به دلیل وزیدن بادهای بهاری، گرده افشانی گل‌ها و شکوفه کردن درختان این نشانه‌ها بیشتر نمایان می‌شوند.[۱۸]

مصرف ادویه‌ها، خوراک‌هایی با بوی تند و مواد فرآوری شده یا سرخ کردنی نیز می‌توانند به تشدید نشانه‌های حساسیت فصلی کمک کنند.[۱۹]

نشانه‌های زیر مربوط به آلرژی هستند و می‌توانند آن را از سرماخوردگی متمایز کنند:

  • بیمار تب نمی‌کند.
  • ترشحات مخاطی رقیق و شفاف می‌باشند.
  • بیمار پی در پی و سریع عطسه می‌کند.
  • خارش گلو، بینی و گوش
  • این نشانه‌ها معمولاً بیش از ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشند.

عوامل

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

عامل ژنتیک یکی از عمده‌ترین دلایل ابتلاء به این حساسیت است.[۲۰] به‌طوری‌که اگر پدر و مادری هر دو مبتلا به آلرژی باشند، به احتمال ۶۶ درصد، فرزندانشان به آلرژی فصلی گرفتار می‌شوند و اگر تنها یکی از والدین مبتلا باشد این احتمال به زیر ۶۰ درصد می‌رسد.

هنگامی که فرد مبتلا به آلرژی، در معرض عوامل حساسیت زایی چون گردهٔ گیاهان، گرد و خاک و غیره قرار می‌گیرد، بدن او نسبت به آن‌ها واکنش نشان می‌دهد و موجب می‌شود تا سلولی به نام ماستوسیت از خود هیستامین ترشح کنند. ترشح شدن هیستامین باعث به وجود آمدن نشانه‌هایی چون آبریزش بینی، سرفه، عطسه، خارش و غیره در بدن می‌شود.[۲۱] هرچه تماس فرد با عامل ایجاد حساسیت بیشتر باشد، بیشتر احتمال دارد که به آلرژی مبتلا شود.

کرمهای آنتی بیونیک، ناخن مصنوعی، خالکوبی، پشم و موی حیوانات و عروسکهای پولیش عواملی هستند که می‌توانند به بروز و تشدید نشانه‌های حساسیت کمک کنند.[۲۲]

به بیان دیگر حساسیت یا آلرژی فصلی در اثر واکنش طبیعی بدن به عواملی به وجود می‌آید که بی‌ضرر هستند ولی دستگاه ایمنی بدن به شدت نسبت به آن‌ها واکنش نشان می‌دهد.[۲۳]

انواع رینیت آلرژیک

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • نوع حاد و فصلی: حساسیت فصلی یا تب یونجه که بیشتر در فصل بهار و اواخر تابستان به دنبال برخورد با دانه‌های گرده درختان، علف‌ها و گل‌ها علایم بیمای ایجاد می‌شود که چند هفته به درازا می‌کشد و سپس از بین می‌رود و سال بعد دوباره عود می‌کند.
  • انواع مزمن و همیشگی: در این نوع که رینیت آلرژیک غیر فصلی نیز نامیده می‌شود معمولاً شدّت علایم از نوع فصلی کمتر است. به دلیل اینکه عوامل حساسیت زا تقریباً همیشه در محیط زندگی بیمار وجود دارند بیماری در درازای سال مرتّباً تکرار می‌شود ویا ممکن است علایم همیشه همراه بیمار باشد. این نوع می‌تواند ناشی از قارچ‌ها، گرد و غبار خانه، دود سیگار، خاکه گچ، روزنامه، مواد شوینده، پشم، پَر، انواع خوراک همچون ماهی، توت فرنگی، تخم مرغ، خربزه و غیره و فضولات حیوانات خانگی باشد.
  • رینیت ناشی از دارو: برخی از دارو می‌توانند باعث رینیت شوند ولی معمولاً پس از قطع مصرف این داروها، التهاب بینی ناشی از آنها بر طرف می‌شود. مهم‌ترین داروهای که می‌توانند باعث این بیماری شوند شامل داروهای ضد فشار خون، قرص ضدبارداری، قطره‌های ضد احتقان در بینی است.

تشخیص

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

با ارزیابی علائم و نشانه‌های بیمار و انجام معاینات فیزیکی، پزشکان می‌تواند تشخیص دهند که بیمار دارای حساسیت فصلی هست یا خیر. پس از تشخیص، پزشک قادر به شناسایی عامل اصلی آلرژیک می‌باشد و می‌تواند درمان را شروع کند. برای اینکار دو نوع آزمایش لازم است انجام شوند:آزمایش خون و آزمایش از طریق پوست

آزمایش پوستی به دو صورت انجام می‌شود: با چکاندن مقداری از عامل حساسیت زا (آلرژن) روی پوست بیمار و سوزن زدن به آن یا با تزریق مقداری آلرژن زیر پوست.

ابزارهای جایگزین دیگری نیز برای تشخیص آلرژی فصلی وجود دارند مانند: تست‌های آزمایشگاهی، تصویربرداری و آزمایش آندوسکوپی بینی. در تست‌های آزمایشگاهی، پزشک مقداری از مخاط بینی را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند. اگر فاکتورهای چون تعداد گلبول‌های سفید خون، افزایش یافته باشند نشان دهنده احتمال بروز آلرژی است.

درمان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

درمان حساسیت فصلی می‌تواند شامل، استفاده از گیاهان دارویی، داروهای بدون نیاز به نسخه، تجویز آنتی هیستامین، یا نئوتادین استفاده از داروهای ضد احتقان، ایمونوتراپی و طب مکمل و جایگرین باشد. مؤثرترین راه دوری جستن از عامل ایجاد حساسیت است.[۲۰]

با آزمایش پوستی اغلب می‌توان آلرژن عامل ازدیاد حساسیت را یافت. درمان علامتی با آنتی هیستامینها (مانند دیفن هیدرامین و پرومتازین)، مقلدهای سمپاتیک (مانند سودو افدرین و فنیل آفرین)، کرومولین سدیم، تئوفیلین و گاه استروئیدها (به خصوص افشانه بینی) است. توصیه به اجتناب از آلرژن‌ها (حتی گاه فیلتر هوا) ضروری است. گاه با ایمونوتراپی و حساسیت زدایی بیماران درمان می‌شوند.

در صورتی که نشانه‌ها مربوط به بینی (مانند عطسه و آبریزش) مشاهده شوند، معمولاً تجویز آنتی هیستامین‌ها، اولین انتخاب است. ممکن است سودوافدرین تجویز شود تا گرفتگی بینی را تسکین دهد و خارش و سرفه را متوقف کند یا بنادریل و کلماستین تجویز شوند. با این حال، استفاده از آنتی هیستامین‌ها ممکن است به خواب‌آلودگی شدید منجر شوند بنابراین هنگام تجویز، به مصرف‌کنندگان آن‌ها توصیه می‌شود تا از کار کردن با دستگاه‌های سنگین و رانندگی خودداری کنند. از عوارض دیگر استفاده از این داروها می‌توان به خواب آلودگی، تاری دید، یبوست، ادرار کردنِ سخت، گیجی و سرگیجه اشاره کرد.

شستشوی سینوس‌ها و مجاری بینی با محلول آب نمک و پرهیز از در معرضِ باد و گردوخاک قرارگرفتن، با کاهش نشانه‌های حساسیت فصلی تأثیر مستقیم دارند.[۲۳] نوشیدن مایعات فراوان به‌طور مداوم، باعث می‌شود که ترشحات تنفسی رقیق‌تر شوند و عامل حساسیت زا، اثر کمتری بر بدن بگذارد.[۲۴]

استفاده از کورتون نیز یکی دیگر ار روش‌های درمان است ولی به دلیل عوارض جانبی زیادی که این دارو دارد، در موارد حاد و شدید درصورتی که سایر روش‌ها جواب نداده‌اند و به عنوان آخرین انتخاب تجویز می‌شود.[۲۵]

مطالعات جدید دانشگاه وندربیلت آمریکا نشان می‌دهد که علایم آلرژی فصلی در بیمارانی که از غذاهای حاوی پروبیوتیک استفاده می‌کنند، بهبود یافته است و کیفیت زندگی بهتری دارند.[۲۶]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 "Environmental Allergies: Symptoms". NIAID. April 22, 2015. Archived from the original on June 18, 2015. Retrieved June 19, 2015.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Wheatley LM, Togias A (January 2015). "Clinical practice. Allergic rhinitis". The New England Journal of Medicine. 372 (5): 456–63. doi:10.1056/NEJMcp1412282. PMC 4324099. PMID 25629743.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Cause of Environmental Allergies". NIAID. April 22, 2015. Archived from the original on June 17, 2015. Retrieved June 17, 2015.
  4. 1 2 3 "Environmental Allergies: Diagnosis". NIAID. May 12, 2015. Archived from the original on June 17, 2015. Retrieved June 19, 2015.
  5. 1 2 "Environmental Allergies: Treatments". NIAID. April 22, 2015. Archived from the original on June 17, 2015. Retrieved June 17, 2015.
  6. 1 2 3 4 "Immunotherapy for Environmental Allergies". NIAID. May 12, 2015. Archived from the original on June 17, 2015. Retrieved June 19, 2015.
  7. 1 2 Dykewicz MS, Hamilos DL (February 2010). "Rhinitis and sinusitis". The Journal of Allergy and Clinical Immunology. 125 (2 Suppl 2): S103-15. doi:10.1016/j.jaci.2009.12.989. PMID 20176255.
  8. ↑ Siti Sarah, Che Othman; Mohd Ashari, Noor Suryani (October 2024). "Exploration of Allergic Rhinitis: Epidemiology, Predisposing Factors, Clinical Manifestations, Laboratory Characteristics, and Emerging Pathogenic Mechanisms". Cureus. 16 (10) e71409. doi:10.7759/cureus.71409. ISSN 2168-8184. PMC 11558229. PMID 39539885.
  9. ↑ "Types of Allergic Diseases". 2015-06-17. Archived from the original on June 17, 2015. Retrieved 2024-11-09.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
  10. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Cov2018 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  11. ↑ "Allergic Rhinitis (Hay Fever): Symptoms, Diagnosis & Treatment". Cleveland Clinic. Archived from the original on March 23, 2022. Retrieved March 23, 2022.
  12. ↑ Bernstein, Jonathan A.; Bernstein, Joshua S.; Makol, Richika; Ward, Stephanie (12 March 2024). "Allergic Rhinitis: A Review". JAMA. 331 (10): 866–877. doi:10.1001/jama.2024.0530. PMID 38470381.
  13. 1 2 Fireman P (2002). Pediatric otolaryngology vol 2 (4th ed.). Philadelphia, Pa.: W. B. Saunders. p. 1065. ISBN 978-99976-198-4-6. Archived from the original on July 25, 2020. Retrieved September 23, 2016.
  14. ↑ Colgan R (2009). Advice to the young physician on the art of medicine. New York: Springer. p. 31. ISBN 978-1-4419-1034-9. Archived from the original on September 8, 2017.
  15. ↑ Justin Parkinson (July 1, 2014). "John Bostock: The man who 'discovered' hay fever". BBC News Magazine. Archived from the original on July 31, 2015. Retrieved June 19, 2015.
  16. ↑ Hall M (May 19, 1838). "Dr. Marshall Hall on Diseases of the Respiratory System; III. Hay Asthma". The Lancet. 30 (768): 245. doi:10.1016/S0140-6736(02)95895-2. Archived from the original on July 25, 2020. Retrieved September 23, 2016. With respect to what is termed the exciting cause of the disease, since the attention of the public has been turned to the subject an idea has very generally prevailed, that it is produced by the effluvium from new hay, and it has hence obtained the popular name of hay fever. [...] the effluvium from hay has no connection with the disease.
  17. ↑ History of Allergy. Karger Medical and Scientific Publishers. 2014. p. 62. ISBN 978-3-318-02195-0. Archived from the original on June 10, 2016.
  18. ↑ «انواع علائم آلرژی / درمان حساسیت بهاری». www.fardanews.com. ۱۰ فروردین ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «چگونه از حساسیت فصلی در امان بمانیم». مشرق نیوز. ۲۴ اسفند ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۴ مه ۲۰۱۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. 1 2 دبیریان، اعظم (۱۷ فروردین ۱۳۹۲). «با آلرژی فصلی چه کنیم؟». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۶ مه ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ «آلرژی چیست؟». کتاب اول. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  22. ↑ باشگاه خبرنگاران جوان (۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۷). «عجیب‌ترین عوامل پنهانی آلرژی زا که در اطرافتان وجود دارد». www.yjc.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۱۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  23. 1 2 «تسکین دهنده‌های آلرژی فصلی کدامند؟». سلامت نیوز. ۱۷ فروردین ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۰ مه ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ «نوشیدن مایعات عوارض حساسیت‌های تنفسی فصلی را کاهش می‌دهد». پایگاه خیری و اطلاع‌رسانی وب دا مرکزی. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)[پیوند مرده]
  25. ↑ کاظمی، امیر هومن (۳۱ فروردین ۱۳۹۲). «حساسیت فصلی». جام جم آنلاین. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۱۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ باکتری‌های پروبیوتیک در درمان آلرژی فصلی مؤثر هستند . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=التهاب_مخاط_بینی_آلرژیک&oldid=43732677»