روشنفکری دینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

روشنفکری دینی یا نواندیشی دینی (به انگلیسی: Religious Intellectualism) تفکر و شاخه‌ای خاص از روشنفکری به معنای عام آن است که مرکز توجه آن را روشنگری دینی تشکیل می‌دهد. اندیشمند وابسته به این نحله فکری موسوم به روشنفکر دینی است. میان منظور روشنفکری دینی و روشنفکر دینی و جایگاه و شان آن مناقشه وجود دارد. پیشینه روشن فکری در ایران، به نهضت مشروطیت بازمی‌گردد و تا امروز، در عرصه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی، بازی‌گری کرده‌است.[۱]

شاید بتوان روشنفکری دینی را یک تفکر جهان شمول دانست که در سرتاسر دنیا در پی کم رنگ شدن آموزه‌های سنتی دینی در برابر آموزه‌های جدید مدرنیته مورد توجه روشنفکران دیندار قرار می‌گیرد تا این‌گونه دین را در دنیای جدید بازتاب دهند. اما روشن‌فکری دینی به معنای خاص بیشتر متوجه گفتمانی دینی در میان جوامع اسلامی در بیش از یک سده اخیر است که به زعم اصلاحگران آن راهی است برای مقابله با هجوم فرهنگی کشورهای استعمارگر و استحاله ممالک جهان سوم.

نخستین جرقه این بیداری تازه را سید جمال‌الدین اسدآبادی زد اما کسانی چون اقبال لاهوری و اخیراً فضل الرحمان در شبه قاره و عبده در مصر و کواکبی در سوریه و بازرگان و شریعتی و شماری دیگر در ایران این فکر را پی گرفتند و در طول یک قرن مجاهدت نظری و عملی نحله نواندیشی دینی را استوار کردند.[۲]

امروزه در ایران افرادی مانند احمد قابل، عبدالکریم سروش، محمد مجتهد شبستری و حبیب‌الله پیمان مهمترین نمایندگان این جریان فکری هستند. از آنجا که این متفکران اندیشه‌ورزی را معطوف به تغییرات اجتماعی و تلاش برای گره‌گشایی از معضل عقب‌ماندگی جوامع اسلامی کرده بودند، اینان را «مصلح دینی» گفته‌اند. گرچه به نام‌های دیگری چون احیاگران و نواندیشان و روشنفکران و نوگرایان نیز نامبردار بوده و هستند. .[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «مبانی فکری روشنفکری در ایران امروز»(فارسی)‎. وبگاه راسخون. 
  2. «دفاعیه‌ای برای روشن‌فکری دینی»(فارسی)‎. وبگاه ماهنامه مهرنامه. 
  3. «↑همان»(فارسی)‎. وبگاه ماهنامه مهرنامه. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

{{جعبه گشتن

| نام = روشنفکری دینی

| عنوان = روشنفکری دینی

| گروه۱ = دوره مشروطه

| فهرست ۱ = {{آخوند خراسانی}} {{میرزای نائینی}}

| گروه ۲ = دوران {{انقلاب ۱۳۵۷}}

| فهرست ۲ = {{علی شریعتی}} {{مهدی بازرگان}} {{حبیب الله پیمان}} {{محمد نخشب}} {{محمود طالقانی}}

| گروه ۳ = دوره{{جمهوری اسلامی}}

| گروه ۳٫۱ = {{حلقه کیهان}}

| فهرست ۳٫۱ = {{عبدالکریم سروش}} {{محمد مجتهد شبستری}} {{آرش نراقی}} {{محسن کدیور}} {{اکبر گنجی}} {{ماشاالله شمس‌الواعظین}} {{علیرضا علوی تبار}} {{سعید حجاریان}} {{هومن پناهنده}} {{بها الدین خرمشاهی}} {{مرتضی مردیها}} {{احمد صدری}} {{محمود صدری}}

| گروه ۳٫۲ = سایرین

| فهرست ۳٫۲ = {{مصطفی ملکیان}} {{رضا علیجانی}} {{عبدالعلی بازرگان}} {{حسن یوسفی اشکوری}} {{سروش دباغ}}

| گروه ۴ = نشریات

| فهرست ۴ = {{کیهان فرهنگی}} {{کیان}} {{جامعه}} {{عصر ما}}{{نقد و نطر}}

| گروه ۵ = مرتبط

| فهرست ۵ = {{پروتستانیسم دینی}} {{معتزله}} {{فلسفه اسلامی}} {{اصلاح طلبان}} {{حسینعلی منتظری}} {{محمد خاتمی}} {{ابوالفضل برقعی}} {{مهدی خلجی}} {{جمال الدین اسد آبادی}}۱{{محمد ارکون}}