گرم‌شدن زمین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
روند گرم شدن زمین بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۲۰۰۶
میانگین انحراف دمای نقاط مختلف زمین از وضع عادی خود در اثر این پدیده

گرم‌شدن زمین یا گرمایش زمین نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها گردیده‌است.[۱][۲] طی ۱۰۰ سال گذشته، کرهٔ زمین به طور غیرطبیعی حدود ۰٫۷۴ درجهٔ سلسیوس گرم‌تر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده‌است.[۳] برخی از دانشمندان معتقدند که دهه‌های پایانی قرن بیستم، گرم‌ترین سال‌های ۴۰۰ سال اخیر بوده‌است. [۴] گزارش‌ها حاکی از آن است که ۱۰ مورد از گرم‌ترین سال‌های جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده‌است که این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده‌است.[۵] به نظر می‌رسد فعّالیّت‌های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار مؤثّر است و به گرم‌شدن کرهٔ زمین کمک می‌کند.[۳]

از سال ۱۸۸۰ اندازه‌گیری دمای هوای کرهٔ زمین آغاز شده‌است و تاکنون نیز ادامه دارد. پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۱۴ زمین شاهد رکورد بی‌سابقهٔ «گرم‌شدن» باشد.[۶] همچنین گفته می‌شود گرم‌شدن کرهٔ زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و توفان‌های وحشتناک خواهد شد.[۷]

در مورد دلایل این پدیده، یک سری از تئوری‌ها بر تأثیر گازهای گلخانه‌ای بر این فرایند مبتنی است و برخی دیگر فرایندهایی نظیر فعّالیّت‌های آتشفشانی و زمین گرمایی و همچنین فعّالیّت‌های خورشیدی را دلیل این پدیده می‌دانند. استناد این دانشمندان برای گفته‌های خویش، وقوع دوره‌های سرد و گرم در طول مدت زمانی است که از عمر زمین می‌گذرد.[۲]

به عقیدهٔ بسیاری از دانشمندان با افزایش آگاهی‌های عمومی، مصرف بهینه سوخت و انرژی، افزایش سطح فضای سبز و جلوگیری از تخریب جنگل‌ها، بازیافت مواد و استفاده از انرژی‌های جایگزین سوخت‌های فسیلی مانند باد و خورشید می‌توان این پدیده و اثرات منفی آن بر زندگی بشر را کنترل کرد.

در نشست آب‌وهوایی کانکون مکزیک که در ماه دسامبر ۲۰۱۰ تشکیل شد ۱۹۳ کشور شرکت‌کننده تصمیم گرفتند تا صندوقی ۱۰۰ میلیارد دلاری را به منظور کمک به کشورهای در حال توسعه در مبارزه با گرمایش زمین تأسیس کنند.[۸] سال ۲۰۱۰ به گزارش سازمان جهانی هواشناسی گرم‌ترین سال تاریخ زمین تعیین شده‌است.[۹]

علل[ویرایش]

گازدی اکسید کربن، که عمدتاً از کاربرد سوخت‌های فسیلی ناشی می‌شود، به عنوان یکی از عوامل افزایش دمای زمین مطرح است.

هیئت بین دولتی تغییرات آب‌وهوایی (IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آن‌ها دست دارد.[۱۰] آکادمی ملی علوم آمریکا نیز فعّالیت انسان‌ها و تولید گازهای گلخانه‌ای را علّت اصلی این پدیده معرفی می‌کند.[۴]

دانشمندان با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده از گیاهان، یخچال‌ها و سایر نمونه‌ها به این نتیجه دست یافته‌اند و معتقدند که این تحقیقات به‌طور قطعی تایید می‌کند که فعالیت‌های انسانی بر آب و هوا تأثیر می‌گذارد.[۱۱]

ولی برخی دانشمندان معتقدند که افزایش حرارت در سال‌های اخیر را می‌توان به فعّالیّت‌های خورشیدی و تابش آن نسبت داد. این گروه می‌گویند تصاعد دی‌اکسیدکربن و سایر گازهای گلخانه‌ای کمتر از آن است که تغییرات مشاهده شده را توجیه کند.

همچنین نابودی و آتش‌سوزی جنگل‌ها به عنوان یکی از دلایل گرم شدن دمای زمین مطرح شده‌است. [۱۲] درحقیقت درختان با جذب دی اکسید کربن، آن را ذخیره می‌نمایند که در اثر سوختن، آن را آزاد می‌نمایند. بنابراین آتش‌سوزی در جنگل‌ها می‌تواند به‌عنوان یکی از دلایل افزایش میزان دی‌اکسید کربن در اتمسفر و درنتیجه گرم شدن زمین مورد توجه قرار بگیرد. شایان ذکر است که رویداد ال‌نینیو میزان گرمای زمین را به طور موقت افزایش می‌دهد.

بی‌شک انسان در آنچه امروزه به عنوان گرم شدن جهانی از آن یاد می‌شود، نقش مؤثری داشته‌است. دخالت و برداشت بی حد و حصر نوع بشر در طبیعت باعث دگرگونی عظیمی شده که نمی‌توان آن را انکار نمود. اما در طول تاریخ مسکونی شدن زمین این اولین باری نیست که این سیاره آبی به شدت گرم می‌شود. دوره‌های بی‌اندازه گرم و یا سرد زمین نتیجه مستقیم یا غیرمستقیم عوامل متعددی است که از قلب این سیاره آغاز شده و تا عمق فضا پیش می‌رود. از جمله عوامل طبیعی گرم شدن زمین می‌توان به دوره‌های فعالیت خورشیدی، فوران آتشفشان‌های بزرگ٬ چرخه‌های میلانکوویچ٬ گردش دماشوری اقیانوس و برخورد سیارک‌ها یا دنباله‌دارها اشاره کرد.[۱۳]

اثر گلخانه‌ای[ویرایش]

تحقیقات نشان می‌دهند بین افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای موجود در اتمسفر با گرم شدن کره زمین ارتباط مستقیمی وجود دارد.

زمین مقداری از انرژی خورشید را جذب می‌کند و باقی آن را منعکس می‌نماید.در طی این فرایند طول موج نور تغییر پیدا می‌کند. بعضی از گازهای موجود در جو زمین، این تابش خروجی را جذب می‌کنند. این تابش عمدتاً در محدوده فروسرخ است. مولکول گازهای گلخانه‌ای، بسیار بیشتر از سایر گازها نور مادون قرمز را جذب می‌کند. جذب انرژی توسط مولکولهای گاز سبب جنبش مولکول و افزایش انرژی آن می‌شود. وقتی این اتفاق در مقیاس بزرگ رخ دهد، مانند این است که زمین را با یک پتو پوشانده‌ایم. دمای کل نواحی زمین افزایش می‌یابد. این پدیده اثر گلخانه‌ای و گازهایی که در آن موثرند، گازهای گلخانه‌ای نامیده می‌شوند.[۱۴]

دامداری صنعتی[ویرایش]

سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال ۲۰۰۶ با انتشار گزارشی با نام سایه بلند احشام عنوان نمود که پرورش دام‌ها جهت استفاده بشر، عامل ایجاد ۱۸٪ از مجموع آلاینده ها و گازهای گلخانه ای می باشد. درصد مزبور، رقمی بیش از سهم وسایل نقلیه در سرتاسر جهان در تولید آلاینده ها و گازهای گلخانه ای را به خود اختصاص می دهد. [۱۵] ، [۱۶]

پیامدها[ویرایش]

برخی از دانشمندان، افزایش توفان‌ها و گردبادهای سهمگین را یکی از نتایج گرم شدن کره زمین قلمداد می‌کنند. [۴] اغلب کارشناسان اقلیمی معتقدند که این روند می‌تواند به وقوع خشکسالی‌ها، سیل‌ها، بادهای گرم و توفان‌های مهیب‌تر منجر شود اما بعضی از آنها هم بر این باور هستند که بعضی از این حوادث رخ داده علامت گرم شدن زمین نیستند چون این آشفتگی و نابسمانی ویژگی طبیعی اقلیم است.[۵] از پیامدهای دیگر بالا آمدن آب دریاها، و در نتیجه رفتن مناطق ساحلی و جزایر زیر آب و رقیق‌شدن آب اقیانوس‌ها و در نتیجه افزایش بارندگی در تمام جهان است.

گرم شدن زمین باعث شده‌است که دمای داخلی یخچال‌های طبیعی واقع در نقاط مختلف جهان از جمله یخچال‌های واقع در شمالگان، جنوبگان و چین افزایش پیدا کند و در نتیجه با آب‌شدن تدریجی، حجم زیادی از ذخایر این یخچال‌ها ذوب شود. این مساله از آنجا حائز اهمیت است که این یخچال‌ها بخش عمده‌ای از ذخایر آب آشامیدنی جهان را تشکیل می‌دهند.[۱۷] بنابراین منابع آب آشامیدنی سالم رو به کاهش می‌گذارد و احتمال شیوع بیماری‌هایی که از طریق آب آشامیدنی ناسالم شیوع می‌یابند، بیشتر می‌شود. گرمایش زمین همچنین تاثیر بسزایی در کاهش تعداد جوجه پنگوئن‌ها دارد[۱۸]. طبق برآوردهای سازمان بهداشت جهانی، بیماری‌هایی که از تغییرات اقلیمی و گرم شدن زمین ناشی می‌شود، هر ساله باعث مرگ و میر ۸۰ هزار نفر در کشورهای آسیایی می‌شود.[۱۹] مقامات سازمان ملل تاکنون چندین بار درباره پیامدهای گرم شدن زمین هشدار داده‌اند و خواستار اقدام فوری اعضای این سازمان در جلوگیری از این پدیده شده‌اند.[۲۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گرم‌شدن زمین موجود است.
  1. «گرم شدن زمین». پایگاه اطلاعاتی ایرانیکا. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «گرم شدن جهان». انجمن فیزیکدانان جوان ایران. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «گرم شدن زمین». دفتر طرح ملی تغییر آب و هوا. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «گرمترین دوران کره زمین». پایگاه اینترنتی آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۶. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «پیش به سوی جهنم». وب‌گاه نوژن طراحان. بازبینی‌شده در ۶ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  6. «گرم شدن زمین». دویچه وله فارسی. بازبینی‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  7. «دانشمندان می‌گویند: گرم شدن زمین فاجعه‌بار خواهد شد». رادیو زمانه. بازبینی‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  8. رادیو فردا: توافق بر سر ایجاد صندوق ۱۰۰ میلیارد دلاری مبارزه با گرمایش جهانی، بازدید: ۱۱ دسامبر ۲۰۱۰.
  9. «سال ۲۰۱۰ گرمترین سال زمین». پایگاه خبری آفتاب. بازبینی‌شده در 20 ژانویه ۲۰۱۰. 
  10. «گرم شدن زمین به 'احتمال زیاد' کار بشر است». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  11. «زمین به اوج گرمای خود در دو هزاره اخیر پا گذاشته است». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  12. «آتش‌سوزی جنگل‌ها یکی از علل تولید گازهای گلخانه‌ای است». پایگاه اینترنتی آفتاب. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۶. 
  13. «سلسله مقالات دانش فضایی درباره گرمایش جهانی». وب‌گاه دانش فضایی. بازبینی‌شده در ۲۶ امرداد ۱۳۸۹. 
  14. «اثر گلخانه‌ای». وب‌گاه تبیان. بازبینی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۰۷. 
  15. راسخون - مقالات موضوعی - زمين زير پاي گاوهاي گرمازا!
  16. Livestock's long shadow: environmental issues and options
  17. «یخچال‌های چین به سرعت ذوب می‌شوند». بازبینی‌شده در ۱۸ شهریور ۱۳۸۶. 
  18. «مرگ جوجه پنگوئن‌ها بر اثر گرمایش زمین». سایت خبری بیتنا ۲۴. 
  19. «سازمان بهداشت جهانی: گرم شدن زمین، سالانه جان ۸۰ هزار آسیایی را می‌گیرد». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ایرنا. بازبینی‌شده در ۱۷ شهریور ۱۳۸۶. 
  20. «دبیرکل سازمان ملل خواستار اقدام فوری برای مقابله با گرمایش شد». بی‌بی‌سی پارسی. بازبینی‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۱۱. 
  21. فهرست کامل کاریکاتورهای مسابقه سازمان ملل در سال ۲۰۰۷