اوغاز کهنه

اوغاز کهنه
اوغاز کهنه °۵۸٫۱۹۱۷۳۵شرقی °۳۷٫۵۲۸۶۰۲شمالی / ۵۸٫۱۹۱۷۳۵;۳۷٫۵۲۸۶۰۲
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	خراسان شمالی
شهرستان	شیروان
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	بیگلر، اوغاز
مردم
زبان‌ گفتاری	ترکی خراسانی، کردی کرمانجی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۱۷۲۴ متر

اوغاز کهنه(به کردی: کُنَه ءَغاز، به انگلیسی: OQAZ-KOHNEH)نام روستایی توریستی در استان خراسان شمالی است. این روستا از توابع شهرستان شیروان و یکی از خوش آب و هواترین روستاهای خراسان است.

موقعیت

روستاي اوغاز كهنه در فاصله‌ي 45 كيلومتري شمال شرقي شيروان قرار دارد كه از شمال به كوههاي گنه و كلاته بالي و از جنوب به كوه كيسمار و روستاي چپانلو و از شرق به كوه كل داغ و کوه زو و از غرب به اوغازتازه محدود مي‌گردد.

جمعیت

اين روستا داراي 186 خانوار و 807 نفر جمعيت است كه به زبان تركي محلي و کردی کرمانجی تكلم مي كنند و جزء دهستان سيوكانلو شيروان است.

تاریخچه

روستاي اوغاز كهنه يكي از قراي قديمي شيروان است كه قدمت آن به 600 سال مي‌رسد و بناي اوليه آن وسيله‌ي ازبكان بنيانگذاري شده است. عده‌اي از معمرين روستا معتقدند كه ترك زبانها مردم اوليه‌ي روستااز سر ولايت نيشابور به اين محل آمده‌اند و كردها از ايل سيفكانلوي كرمانج چمشگزك مي‌باشند.

آب و هوا

اوغاز كهنه از مناطق سرسبز و با صفاي شيروان است كه چشمه‌سارهاي پر آب و سرد آن در تابستانها بر زيبايي آن مي‌افزايد.اوغاز كهنه از مناظر طبيعي بسياري بر خوردار است كه مي‌توان به آرموتلي سرسبز در دامنه شمالي كوه كيسمار و دو چشمه معروف چشمه بگان و چشمه فاطمه خانم و همچنين مراتع طبيعي آن اشاره نمود.

شغل اهالی

مردم اوغاز كهنه بيشتر به كار كشاورزي و باغداري و گله‌داري اشتغال دارند.

کوههای معروف

كوههاي معروف آن عبارت است از: كيسمار، يا كيومار و دره‌هاي حاصل از فرسايش آبهاي جاري آن معروف به سوله زو[1] و قره‌زو[2] مي‌باشد. در قله كوه كيسمار محلي به نام قزلر قلعه وجود دارد كه آثار خانه‌هاي مخروبه و حوض آب و تكه‌هاي ظروف سفالي و چيني و مسي در آن مشاهده مي‌گردد كه اين قزلر قلعه‌ها معمولاً در قله كوه احداث مي‌شد و داراي راهي صعب العبور بود و سابقاً قبل از حملات دشمن و درگيريها، دختران و زنان جوان را به آنجا منتقل مي‌كردند و چند نفر از بهترين و ورزيده‌ترين تيراندازان را نيز در اطراف قزل قلعه قراول مي‌گذاشتند تا از هجوم در امان باشند، البته اجناس قيمتي مانند طلاجات و زيور آلات را نيز به آن جا منتقل مي‌كردند. اين محل در اوغاز كهنه به كنج صلصل نيز معروف است.

سطح تحصیلات اهالی

مردم اوغاز كهنه از نظر تحصيلات و آگاهي اجتماعي در سطح بالايي قرار دارند و دليل آن هم افتتاح اولين مدرسه‌ي ذكور در سال 1308 شمسي در اين روستاست كه آن را مي‌توان به حساب آگاهي مردم اين ديار دانست.

درختان قدیمی

در اوغاز كهنه درخت گردويي كهن سال وجود دارد كه به «قانله قوز»[3]معروف است و قدمت آن به بيش از 500 سال مي‌رسد و سه درخت كهنسال مرخ ( سرو كوهي ) نيز دارد.

امامزاده

معصومزاده‌اي در روستا مورد احترام و اعتقاد مردم است كه آش نذري آن يارمه يكي از آشهاي محلي منطقه است كه با گندم و گياهان خوراكي خودرو كوهستاني درست مي‌شود و با اضافه كردن دوغ تلمي خورده مي‌شود، اكثر زنان براي شفاي بيماران و رفع گرفتاريها به آنجا متوسل مي‌شوند.

افراد سرشناس

آراز محمد اوغازی يا ارس محمد اوغازی كه در زمان ناصردين شاه از يگانه دلاوران و زورمندان منطقه بود پسر شاه محمد اوغازی و نوه‌ي محبت خان اوغازی معروف به مييتخان است كه از طرف پدري اوغازی و از طرف مادر تركمن بوده است. آراز محمد پسر عموی عیوض خان جلالی جنگجوی کرمانج ایل جلالی است که در سال 1890 میلادی به مبارزه علیه روسیه برخاست. اوغاز كهنه در سابق خان نشين و مركز ايل سيفكانلو بود.

محصولات

محصولات عمده‌ي اوغاز كهنه بيشتر سر درختي مانند: سيب درختي، زدرآلو، سيب زميني و حبوبات و گندم و جو است و صنايع دستي آن قالي بافي، گليم بافي، نمد بافي مي‌باشد كه از ظرافت خاصي برخوردار است. گله‌داري و دامداري در سالهاي اخير از موقعيت بهتري برخوردار و شغل عمده‌ي مردم اين روستاست.

وجه تسمیه

دیدگاه اول

در مورد وجه تسمه‌ي اوغاز كهنه کلیم‌الله توحدی مي‌نويسد: «اوغاز از اغور گرفته شده و اغور از طايفه‌اي از تراكمه بودند كه درگيريهاي زيادي در منطقه سيفكانلو داشته‌اند و هنگامي كه مادر‌ها مي‌خواستند بچه‌ها را بترسانند مي گفتند اغوز گلدي كه به مرور به اوغاز تغيير شكل يافته است.»

دیدگاه دوم

يكي از مطلعين روستا معتقد بود كه مردم اصلي اوغاز از تركيه به سرولايت نيشابور و از آنجا به اوغاز مهاجرت كرده‌اند و نام سابق روستاي خود را كه آب خاز (آب غاز) بوده بر اين ناحيه نهاده و به مرور به اوغاز تبديل گرديده است.
از آن جا که اوغاز تازه پس از زلزله‌ای که در سال ۱۳۰۸ هجری قمری در آن منطقه حادث شد به وجود آمد، محل اولیه اوغاز به اوغاز کهنه و روستای تازه تاسیس دیگر، اوغاز تازه نامیده شد.

امکانات

اين روستا داراي امكانات: راه شوسه سرويس منظم اياب و ذهاب با ميني بوس و كاميون، دبستان، مسجد، مدرسه‌ي راهنمايي تحصيلي، خيرات، آسياب، مركز خدمات درماني، خانه بهداشت، پست، لوله‌كشي آب، شوراي ده، شركت تعاوني و حمام مي‌باشد.

پیوند به بیرون

• اوغاز تازه [۱]