تالک
| تالک | |
|---|---|
 |
|
| اطلاعات کلی | |
| دلیلنامگذاری | ازكلمه talq یا talk یا طلق در فارسی گرفته شدهاست. |
| نام دیگر | Steatite یا استهآتیت |
| فرمول شیمیایی | Mg3Si4O10(OH)2 |
| ترکیب شیمیایی | MgO=٪۳۱٫۷ SiO2=٪۶۳٫۵ H2O=٪۴٫۸ |
| رده بندی | کانیهای سیلیکات |
| اطلاعات کانی شناسی | |
| ساختار بلوری | تکشیب |
| شکل بلوری | پهن و كوتاه |
| شکل ظاهری | فلسی، ریزبلور، تودهای، متراكم، دانهای |
| رنگ | سبز روشن، سفید، متمایل به قهوهای، متمایل به زرد |
| رنگ خاکه | سفید |
| سختی موس | ۱ |
| وزن مخصوص | ۲٫۵۸ تا ۲٫۸۳ |
| جلا | شیشهای، صدفی |
| شفافیت | نیمهشفاف |
| اثر اسید | نامحلول در اسیدها |
| پاراژنز | کلریت، دولومیت، سرپانتین، منیزیت و ... |
| کانی مشابه | پیروفیلیت |
| اطلاعات معدنی | |
| منشأ تشکیل | هیدروترمال، دگرسانی مجاورتی |
| محل پیدایش | اتریش |
| کاربرد | در كاغذسازی، صنایع كائوچو، صنایع سرامیك، روغن سر، چرب و لغزندهكننده |
تالک (Talc) این کانی از هیدرات منیزیم سیلیکات تشکیل شدهاست، فرمول شیمیایی آن عبارت است از Mg3Si4O10(OH)2. طبق جدول سختی موس این کانی در پایین جدول قرار دارد و نرمترین کانی است و میتوان با ناخن روی آن خراش ایجاد کرد. ورقههای كوچك تالك قابل انعطاف ولی غیرقابل ارتجاع است، هادی خوبی برای حرارت نیست و هنگامی که آن را لمس میکنیم احساس میکنیم که چرب است. دارای لومینسانس اغلب سفید مایل به سبز، زرد، كرم، قهوهای، سبز و آبی است. این کانی در آب حل نمیشود ولی بسیار کم در کانیهای اسیدی حل میشود و در شعله ذوب نمیشود. كانی مشابه آن پیروفیلیت است كه از آن بوسیله آزمایش Mg (رنگ صورتی) قابل تشخیص است. گل سرشور[۱] که خود سنگی دگرگون است کاملا از تالک تشکیل شدهاست.
محتویات |
تشکیل[ویرایش]
تالک یک کانی دگرگون است که از دگرگونی کانیهایی مانند سرپانتین، اولیوین، پیروکسن و آمفیبول در حضور دیاکسید کربن و آب تشکیل میشود. که در این صورت آن را کربنگیری تالک یا تالک کربناتی[۲] مینامند. تالک در اثر واکنش آبپوشی یونها و کربنگیری سرپانتین به شکل زیر تشکیل میشود:
-
- آب + منیزیت + تالک → دیاکسید کربن + سرپانتین
- 2Mg3Si2O5(OH)4 + 3CO2 → Mg3Si4O10(OH)2 + 3 MgCO3 + 3 H2O
در اثر واکنش بین دولومیت و سیلیس نیز تالک تشکیل میشود این واکنش در فشار و دمای دگرگونی سنگها در اثر مجاورت دولومیت و سیلیس اتفاق میافتد و اصطلاحا به آن اسکرن کردن دولومیت میگویند.
-
- دیاکسید کربن + کلسیت + تالک → آب + سیلیس + دولومیت
- 3CaMg(CO3)2 + 4 SiO2 + H2O → Mg3Si4O10:(OH)2 + 3 CaCO3 + 3 CO2
همچنین تالک از واکنش بین کانیهای کلریت منیزیمی و کوارتز در شیست آبی و اکلوژیت طی واکنشهای دگرگونی تشکیل میشود.
در این حالت میزان تولید تالک و کیانیت بستگی به میزان آلومینیم دارد اگر آلومینیم بیشتر باشد کیانیت بیشتری خواهیم داشت.
فراوانی[ویرایش]
این کانی را میتوان به فراوانی در امریكا، غرب اروپا در کوههای آلپ بخصوص در ایتالیا و در آسیا در محلهایی که پوسته زمین دچار شکستگی شده[۳] مانند سمت رشته کوه هیمالیا، پاکستان، هند، کشمیر و نپال و ... یافت. همچنین تالک کربناتی را میتوان در نقاط دیگری از زمین مانند غرب استرالیا، خاورمیانه، عمان، ترکیه و ... پیدا کرد.
کاربرد[ویرایش]
از تالک در صنایعی مانند كاغذسازی، صنایع كائوچو، صنایع سرامیك، روغن سر، تولید مواد چرب و روانكننده، تولید کابل برق، صنایع غذایی، رنگ و تولید پوشش، پلاستیک سازی، لوازم آرایشی بهداشتی، کاربردهای دارویی و ... استفاده میشود.
از گلسرشور که درصد تالک آن بالا باشد و رنگ آن خاکستری مایل به سبز است در تهیه صابون، صفحهتقسیم برق، مدادهای مومی (مانند مداد ابرو)، سینک، اجاق (کوره) استفاده میشود. البته کاربرد بیشتر آن به دلیل مقاومتی که در برابر حرارت و الکتریسیته دارد در ساخت سطح میز آزمایشگاهها و صفحهتقسیم برق است. از پودر تالک در تهیه لوازم آرایشی، روانکننده و در تولید کاغذ استفاده میشود. همچنین از تالک در تهیه پودر بچه، به عنوان گچ مخصوص صنایع جوشکاری و فلزکاری و ماده خشککننده برای بازیکنان بسکتبال استفاده میشود. در صنایع سرامیک و لعابکاری از تالک برای کنترل دمای ذوب استفاده میشود.
این کانی ماده مضری نیست و هزاران سال است که توسط مردم مورد استفاده قرار میگیرد.
یادداشت[ویرایش]
- ↑ Soapstone یا soaprock یا steatite
- ↑ Talc carbonate
- ↑ Orogeny
جستارهای وابسته[ویرایش]
پیوند به بیرون[ویرایش]
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ تالک موجود است. |
