بوره
| Borax | |
|---|---|
 |
|
 |
|
|
Sodium tetraborate decahydrate |
|
| شناساگرها | |
| CAS | 1303-96-4 (decahydrate)  |
| کماسپایدر | 17339255 |
| UNII | 91MBZ8H3QO |
| شماره EINECS | |
| Jmol-3D images | Image 1 |
|
|
|
|
| خصوصیات | |
| فرمول شیمیایی |
Na2B4O7·10H2O or Na2[B4O5(OH)4]·8H2O
|
| جرم مولی |
381.37 (decahydrate)
|
| شکل ظاهری | white solid |
| چگالی | 1.73 g/cm³ (solid) |
| دمای ذوب |
743 °C (anhydrous) [۱]
|
| دمای جوش |
1575 °C
|
| ترکیبات مرتبط | |
| آنیونهای دیگر | سدیم آلومینات; sodium gallate |
| کاتیونهای دیگر | Potassium tetraborate |
| ترکیبات مرتبط | بوریک اسید, سدیم پربورات |
 (verify) (what is:  / ?)تمامی دادهها مربوط به شرایط استاندارد(در °C۲۵ و kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد. |
|
| Infobox references | |
بوره یکی از مواد معدنی و از نمکهای اسید بوریک است. بوره معمولاً به شکل پودر سفیدی متشکل از بلورهای نرم بیرنگ است که به آسانی در آب حل میشوند.
بوره کاربردهای زیادی دارد و از اجزاء استفاده شده در شویندهها، مواد آرایشی و لعاب شیشهها است. در زیستشیمی از آن به عنوان محلولهای حائل، ماده ضد آتش، حشرهکش و قارچکش در فایبرگلاس بهرهگیری میشود.
نام این کانی در زبانهای اروپایی بوراکس است که وامواژهای است از فارسی در آن زبانها. شکل پارسی میانه این واژه بورَک است.[۲]
کاربردهای قدیم و باورهای پیشینیان[ویرایش]
بوره که نمک ایرانی نیز نامیده میشد در ایران و خاورمیانه قدیم بیشتر توسط زرگران بهکار میرفت. بوره را نمک تلخ مزهای توصیف میکردند که از آب دریاچههای آسیا و چین و تبت و هندوستان گرفته میشد. بوره ارمنی، بوره سفید و بوره سلمانی از انواع آن بود.[۳]
در مجموعه نسخههای دانشمند مسلمان ابویوسف کِنْدی، بوره یکی از اجزای گردهای مختلف دندانشویی است. در آن زمان برای درمان یکی از بیماریهای چشم آن را بر چشم میپاشیدند.[۴]
پیشینیان میپنداشتند که اگر قدری از بوره را با صدف بسایند و در بینی زن بدمند، اگر آن زن عطسه کند، دوشیزه است و اگر نکند دوشیزه نیست.[۵]
تنکار[ویرایش]
بوره مصنوعی نخستین بار توسط ایرانیان ساخته شد و تِنکار نام داشت. این واژه هنوز در زبانهای اروپایی به صورت tincal استفاده میشود.[۶]
تنکار دارویی بود که طلا و نقره و مس و برنج و امثال آن را بدان پیوند میدادند. برای ساخت تنکار یک جزو نمک و یک جزو قلیا و سه جزو بوره در دیگ میریختند و شیر گاومیش، آن مقدار که اجزاء را بپوشاند، در دیگ میافزودند و میجوشاندند تا سخت شود.[۷]
منابع[ویرایش]
Wikipedia contributors، «Borax،» Wikipedia, The Free Encyclopedia، (accessed March ۲۴، ۲۰۰۹).
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics 86th edition (2005–2006) section 4 page 88
- ↑ borax - definition of borax by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia
- ↑ دهخدا، بوره
- ↑ دانشنامه جهان اسلام: بوره
- ↑ همان.
- ↑ دانشنامه جهان اسلام: بوره
- ↑ دهخدا، تنکار
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ بوره موجود است. |
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون شیمی است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
