تعزیر

تعزیر در حقوق کیفری ایران عبارت از مجازاتی است مادون حد شرعی. به عبارت دیگر تعزیر کیفریست برای جرائمی غیر از آنهائی که در حقوق جزای اسلامی برایشان حد در نظر گرفته شده‌است. تعزیر در شرع از حیث مقدار مشخص نیست و در فقه به کیفری گفته می‏شود که برخلاف حد، قانون‌گذار اندازه‏‌ای برای آن تعیین نکرده باشد و تعیین آن به صلاحدید قاضی می‌باشد. تعزیر در لغت به معنای تعظیم، تأدیب، نصرت و منع می‌باشد.

تفاوت‌های تعزیر و حد

1. تعزیرات کیفرهای نامعین هستند، اما حدود مجازات معین و منصوص بر اساس کتاب و سنت می‌باشند.
2. ملاک اصلی تعزیر کم‌تر بودن آن نسبت به حد است.
3. بر خلاف حد، مقدار وکیفیت تعزیر در صلاحدید حاکم شرع(قاضی) است.
4. در تعزیر شخصیت مجرم، وضع روحی و جسمی و زمان و مکان دخالت دارد، در صورتی که حد تابع صدق عنوان است.
5. در تعزیر، امید به اصلاح و تأدیب مجرم شرط است، اما فلسفه اجرای حد دفاع از مصالح بنیادین جامعه است.
6. تعزیر با توبه ساقط می‌شود، در حدود اختلاف نظر است، ظاهر سقوط آن است در اثر توبه قبل از رسیدن نزد حاکم و قیام بینه.
7. تعزیر قابل شفاعت است، اما در حد وساطت و شفاعت ممنوع است.
8. در تعزیر، حاکم اسلامی حق عفو دارد ولی در حد چنین حقی ندارد.

جستارهای وابسته

• قانون مجازات اسلامی ایران

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «تعزیر»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در اوت ۲۰۱۲).
• ویکی‌فقه
• اندیشه قم
• دانشنامه حقوق
• گلدوزیان، ایرج؛ با یسته‌های حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان، ۱۳۷۸، چاپ سوم