کتیبه‌های داریوش بزرگ در سوئز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

کتیبه‌های داریوش بزرگ در سوئز،[۱] یادبودهایی بودند که به سه زبان پارسی باستان، عیلامی، بابلی و مصری نوشته شده بودند و در وادی تملات، برای یادآوری بازکردن کانالی میان رود نیل و دریاچه تلخ بزرگ، نصب شده بودند. بهترین یادبود حفظ شده، سنگ یادبودی است از جنس گرانیت صورتی که توسط چارلز دو لیسپس، پسر فردینان دو لیسپس، در ۳۰ کیلومتری سوئز و در سال ۱۸۶۶ کشف شد. این یادبود که با نام سنگ یادبود شالوف نیز شناخته می‌شود، احداث نیای کانال سوئز مدرن توسط ایرانیان را ضبط کرده‌است، کانالی که از طریق وادی تملات، بوباستیس (که به شاخه‌ای از رود نیل مصل است) را به دریاچه تمساح و از آن‌جا با استفاده از راه‌آبه‌ای طبیعی، به دریای سرخ متصل می‌کند. هدف اصلی این کانال، ساختن راهی کشتیرانی میان نیل و دریای سرخ و در حقیقت میان مصر و ایران بود.

تاریخ ایران
تاریخ ایران
پیش از تاریخ
ایران پیش از تاریخ ۱۰۰۰۰۰–۳۲۰۰ پیش از میلاد
دوران دیرینه‌سنگی ایران ۱۰۰۰۰۰–۱۰۰۰۰ پیش از میلاد
تمدن‌های پیش از تمدن ایلام‏ ۱۰۰۰۰–۳۲۰۰ پیش از میلاد
دوران باستان
نیاایلامی ۳۲۰۰–۲۷۰۰ پیش از میلاد
عیلام ۲۷۰۰–۵۳۹ پیش از میلاد
منائیان ۸۵۰–۶۱۶ پیش از میلاد
شاهنشاهی
ماد ۶۷۸–۵۵۰ پیش از میلاد
(سکاها ۶۵۲–۶۲۵ پیش از میلاد)
هخامنشیان ۵۵۰–۳۳۰ پیش از میلاد
سلوکیان ۳۱۲–۶۳ پیش از میلاد
اشکانیان ۲۴۷ پیش از میلاد–۲۲۴ پس از میلاد
ساسانیان ۲۲۴–۶۵۱
سده‌های میانه
خلافت راشدین ۶۵۱–۶۶۱
امویان ۶۶۱–۷۵۰
خلافت عباسیان ۷۵۰–۱۲۵۸
طاهریان ۸۲۱–۸۷۳
زیاریان
۹۲۸–۱۰۴۳
صفاریان
۸۶۷–۱۰۰۲
آل بویه
۹۳۴–۱۰۵۵
سامانیان
۸۷۵–۹۹۹
غزنویان ۹۶۳–۱۱۸۶
سلجوقیان ۱۰۳۷–۱۱۹۴
خوارزمشاهیان ۱۰۷۷–۱۲۳۱
ایلخانان ۱۲۵۶–۱۳۳۵
چوپانیان
۱۳۳۵–۱۳۵۷
مظفریان
۱۳۳۵–۱۳۹۳
جلایریان
۱۳۳۶–۱۴۳۲
سربداران
۱۳۳۷–۱۳۷۶
امپراتوری تیموری ۱۳۷۰–۱۴۰۵
قراقویونلو
۱۴۰۶–۱۴۶۸
امپراتوری تیموری
۱۴۰۵–۱۵۰۷
آق‌قویونلو
۱۴۶۸–۱۵۰۸
مرعشیان
۱۳۵۹–۱۵۸۲
معاصر اولیه
صفویان
۱۵۰۱–۱۷۲۱
هوتکیان
۱۷۰۹–۱۷۳۸
افشاریان ۱۷۳۸–۱۷۵۰
زندیان
۱۷۵۰–۱۷۹۴
افشاریان
۱۷۵۰–۱۷۹۶
قاجاریان ۱۷۹۶–۱۹۲۵
معاصر
دودمان پهلوی ۱۹۲۵–۱۹۷۹
دولت موقت ایران ۱۹۷۹–۱۹۸۰
جمهوری اسلامی ۱۹۸۰–امروز

بخشی از متن کتیبه[۲][ویرایش]

Stele Darius Shaluf Menant.png

متن کتیبه نصب شده در کانال سوئز (کتیبه شالوف) به زبان پارسی باستان و خط میخی هخامنشی:

کتیبه داریوش بزرگ در کانال سوئز، کتیبه شالوف، DZc
۱ 𐎲 𐎥 𐎺 𐏀 𐎼 𐎣 𐎠 𐎢 𐎼 𐎶 𐏀 𐎭 𐎠 𐏃 𐎹 𐎠 𐎺 𐎶 𐎠 𐎿 𐎶 𐎠 𐎴 𐎶 𐎠 𐎭 𐎠 𐏃 𐎹 𐎡 𐎶 𐎠 𐎶 𐎲 𐎢 𐎷
۲ 𐎡 𐎶 𐎠 𐎭 𐎠 𐏃 𐎹 𐎶 𐎼 𐎫 𐎡 𐎹 𐎶 𐎠 𐎭 𐎠 𐏃 𐎹 𐏁 𐎡 𐎹 𐎠 𐎫 𐎡 𐎶 𐎠 𐎭 𐎠 𐎶 𐎼 𐎫 𐎡 𐎹 𐏃 𐎹
۳ 𐎠 𐏃 𐎹 𐎭 𐎠 𐎼 𐎹 𐎺 𐎢 𐎶 𐎧 𐏁 𐎠 𐎹 𐎰 𐎡 𐎹 𐎶 𐎠 𐎤 𐎢 𐎴 𐎢 𐏁 𐏃 𐎹 𐎭 𐎠 𐎼 𐎹 𐎺 𐏃 𐎢 𐏁 𐏋 𐎹 𐎠 𐎧 𐏁 𐏂
۴ 𐎶 𐎳 𐎼 𐎠 𐎲 𐎼 𐎫 𐎹 𐎺 𐏀 𐎼 𐎣 𐎶 𐎫 𐎹 𐎢 𐎺 𐎿 𐎱 𐎶 𐎢 𐎶 𐎼 𐎫 𐎡 𐎹 𐎶 𐎠 𐎭 𐎶 𐎭 𐎠 𐎼 𐎹 𐎺 𐎢 𐏁
۵ 𐏋 𐎺 𐏀 𐎼 𐎣 𐏋 𐎧 𐏁 𐎹 𐎠 𐎴 𐎠 𐎶 𐏋 𐎭 𐏃 𐎹 𐎢 𐎴 𐎠 𐎶 𐎻 𐎡 𐎱 𐏀 𐎴 𐎠 𐎴 𐎠 𐎶 𐏋 𐎠 𐏃 𐎹 𐎠 𐎹
۶ 𐎠 𐎲 𐎢 𐎷 𐎡 𐎹 𐎠 𐎺 𐏀 𐎼 𐎣 𐎠 𐎹 𐎠 𐎯 𐎢 𐎼 𐎡 𐎹 𐎠 𐎱 𐎡 𐎹 𐎻 𐎡 𐏁 𐎫 𐎠 𐎿 𐎱 𐏃 𐎹 𐎠 𐎱 𐎢 𐏂 𐏃
۷ 𐎧 𐎠 𐎶 𐎴 𐎡 𐏁 𐎹 𐎰 𐎠 𐎫 𐎡 𐎹 𐎭 𐎠 𐎼 𐎹 𐎺 𐎢 𐏁 𐏋 𐎠 𐎭 𐎶 𐎱 𐎠 𐎼 𐎿 𐎠 𐎷 𐎡 𐎹 𐏃 𐎨 𐎠 𐎱 𐎠
۸ 𐎼 𐎿 𐎠 𐎸 𐎢 𐎭 𐎼 𐎠 𐎹 𐎶 𐎠 𐎥 𐎼 𐎲 𐎠 𐎹 𐎶 𐎠 𐎭 𐎶 𐎴 𐎡 𐎹 𐏁 𐎫 𐎠 𐎹 𐎶 𐎡 𐎶 𐎠 𐎶 𐎹 𐎢 𐎻 𐎡 𐎹 𐎠
۹ 𐎶 𐎣 𐎫 𐎴 𐎡 𐎹 𐏃 𐎨 𐎠 𐎱 𐎡 𐎼 𐎠 𐎺 𐎴 𐎠 𐎶 𐎼 𐎢 𐎫 𐎫 𐎹 𐎸 𐎢 𐎭 𐎼 𐎠 𐎹 𐎡 𐎹 𐎭 𐎵 𐎢 𐎺 𐎫 𐎡 𐎹 𐎠 𐎲
۱۰ 𐎡 𐎹 𐎭 𐎼 𐎹 𐎫 𐎹 𐏃 𐎨 𐎠 𐎱 𐎠 𐎼 𐎿 𐎠 𐎠 𐎡 𐎫 𐎡 𐎹 𐎱 𐎿 𐎠 𐎺 𐎡 𐎹 𐎶 𐎹 𐎢 𐎻 𐎡 𐎹 𐎠 𐎠 𐎣 𐎴 𐎡 𐎹
۱۱ 𐎠 𐎺 𐎰 𐎠 𐎹 𐎰 𐎠 𐎠 𐎭 𐎶 𐎴 𐎡 𐎹 𐏁 𐎫 𐎠 𐎹 𐎶 𐎢 𐎫 𐎠 𐎴 𐎠 𐎺 𐎠 𐎹 𐎫 𐎠 𐏃 𐎨 𐎠 𐎸 𐎢 𐎭 𐎼 𐎠
۱۲ 𐎹 𐎠 𐎫 𐎼 𐎡 𐎶 𐎠 𐎶 𐎹 𐎢 𐎻 𐎡 𐎹 𐎠 𐎶 𐎠 𐎲 𐎡 𐎹 𐎱 𐎠 𐎼 𐎿 𐎶 𐎠 𐎺 𐎰 𐎠 𐎹 𐎰 𐎠 𐎶 𐎠 𐎶 𐎣 𐎠 𐎶 𐎠 𐏃


آوانگاری متن به زبان پارسی باستان:

  1. baga \ vazraka \ Auramazdâ \ hya \ avam \ asmânam \ adâ \ hya \ imâm \ bum
  2. im \ adâ \ hya \ martiyam \ adâ \ hya \ šiyâtim \ adâ \ martiyahy
  3. â \ hya \ Dârayavaum \ XŠyam \ akunauš \ hya \ Dârayavahauš \ XŠyâ \xšaça
  4. m \ frâbara \ tya \ vazrakam \ tya \ uvaspam \ umartiyam \ adam \ Dârayavauš \
  5. XŠ \ vazraka \ XŠ \ Xšyânâm \ XŠ \ dahyunâm \ vipazanânâm \ XŠ \ ahyây
  6. â \ bumiyâ \ vazrakâyâ \ dûraiy \ apiy \ Vištâspahyâ \ puça \ Ha
  7. xâmanišiya \ thâtiy \ Dârayavauš \ XŠ \ adam \ Pârsa \ amiy \ hacâ \ Pâ
  8. rsâ \ Mudrâyam \ agarbâyam \ adam \ niyaštâyam \ imâm \ yauviyâ
  9. m \ katanaiy \ hacâ \ Pirâva \ nâma \ rauta \ tya \ Mudrâyaiy \ danuvatiy \ ab
  10. iy \ draya \ tya \ hacâ \ Pârsâ \ aitiy \ pasâva \ iyam \ yauviyâ \ akaniya \
  11. avathâ \ yathâ \ adam \ niyaštâyam \ utâ \ nâva \ âyatâ \ hacâ \ Mudrâ
  12. yâ \ tara \ imâm \ yauviyâm \ abiy \ Pârsam \ avathâ \ yathâ \ mâm \ kâma\ âha


برگردان* به پارسی نوین:

  1. خداوند بزرگ است اهورامزدا، که آن آسمان را آفرید، که این زمین را آفرید،
  2. که این مردم را آفرید، که شادی را برای مردم آفرید،
  3. که داریوش را شاه کرد، که به داریوش شاهنشاهی بزرگی را بخشید،
  4. با اسبانی خوب و مردمانی خوب، من داریوش
  5. پادشاه بزرگ هستم، شاه شاهان، شاه تمامی مردمان، شاه در
  6. این زمین بزرگ، پسر ویشتاسپ، یک هخامنشی،
  7. داریوش شاه گوید: من یک پارسی هستم، از پارس مصر را فتح کردم، من فرمان دادم تا این کانال را
  8. حفر کنند میان رودی که نیل نام دارد و در مصر جریان دارد
  9. به دریایی که در پارس وجود دارد
  10. سپس هنگامی که این کانال حفر شد،
  11. بنابر این چون من فرمان دادم، کشتی‌ها به واسطه این کانال از مصر
  12. به پارس رفتند، همان‌طور که من قصد داشتم


* در بازگردانی متن کتیبه (از انگلیسی[۲] به پارسی نوین) سعی شده است تا هماهنگی نسبی با متن میخی اصلی داشته باشد.

منابع[ویرایش]