محمد حنیف‌نژاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمد حنیف نژاد
محمد حنیف نژاد.jpg
زادروز۱۳۱۸
تبریز
درگذشت۴ خرداد ۱۳۵۱
ملیتایرانی
نقش‌های برجستهیکی از بنیان‌گذاران سازمان مجاهدین خلق ایران
مذهبشیعه

محمد حنیف‌نژاد (۱۳۱۸–۴ خرداد ۱۳۵۱) از بنیان‌گذاران سازمان مجاهدین خلق ایران بود. وی به همراه سعید محسن، عبدالرضا نیک‌بین (عبدی)[۱] و علی‌اصغر بدیع‌زادگان، سازمان مجاهدین خلق را در سال ۱۳۴۴ پایه‌ریزی نمود. محمد حنیف‌نژاد در سال ۱۳۵۰ توسط ساواک دستگیر گردید و در چهارم خرداد ۱۳۵۱ اعدام شد.

زندگی[ویرایش]

حنیف‌نژاد در سال ۱۳۱۸ در تبریز متولد شد. وی دانش‌آموخته رشته مهندسی کشاورزی بود. حنیف‌نژاد در جریانات دانشجویی سال‌های ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲ در جبهه ملی و نهضت آزادی فعال بود و در بهمن ۱۳۴۱ و پس از حملهٔ کماندوهای شاه به دانشگاه دستگیر شد و به زندان افتاد.

فعالیت‌ها[ویرایش]

حنیف نژاد در جریان همین مبارزات در زندان با سعید محسن آشنا شد.آنها معتقد بودند که برخورد رژیم با تظاهرات ۱۵خرداد ۴۲ باعث تغییر فاز مبارزه شده است. به گفته محمد حنیف نژاد" کشتار مردمی که دست خالی بودند نشان داد دیگر نمیتوان با شیوه های گذشته به مبارزه ادامه داد". آنان در کنار مبارزه به مطالعاتی وسیع دربارهٔ اسلام و همین‌طور مکاتب غربی و نیز مبارزات مردم ایران و دیگر کشورهای جهان پرداختند و به ضرورت مبارزه مسلحانه رسیدند. با عده دیگری از مبارزان جوان و مسلمان که به مبارزه مسلحانه معتقد بودند سازمان مجاهدین خلق را پایه‌گذاری کردند.

حنیف نژاد و اعضای اولیه سازمان مجاهدین خلق در راستای استخراج پاسخهای نو برای مسائل کهنه و نو از دل اسلام و از این راه دستیابی به قرائتی نو و پوینده از اسلام و تدوین و ارائه آن تلاش بسیار کردند و می‌کوشیدند تا از دل تاریخ تشیع مشی مبارزه را متناسب با روزگار نو پیدا کنند. وی به همراه سعید محسن و علی‌اصغر بدیع‌زادگان از محضر مهندس بازرگان، آیت‌الله طالقانی و دکتر سحابی نخستین درسهای اسلامِ سازگار با عصر نو و پاسخگو به مسائل نو را آموختند. حنیف نژاد و یارانش قرائتی تازه از اسلام عرضه کردند که متفاوت از قرائت حوزه‌های علمیه بود.

دستگیری[ویرایش]

وی به همراه تنی چند از اعضای اصلی سازمانی که آن زمان در لبنان با نام «سازمان مجاهدین خلق» اعلام موجودیت کرده بود، طی عملیاتی لو رفتند و در یک خانه دستگیر شدند. یکی از اعضای ساواک که سعید محسن جهت گرفتن اسلحه از کرمانشاه به وی معرفی شده بود، عامل این لو رفتن بود. محمد، سعید، و علی‌اصغر به اعدام محکوم شدند و مسعود رجوی به حبس ابد محکوم شد.

طبق برخی اسناد بدست آمده از ساواک، مسعود رجوی ، محل استقرار حنیف نژاد و برخی دیگر از اعضای سازمان را لو داده بود. حتی کروکی منزل آنها در این اسناد کشیده شده است.

خیابانی در تهران[ویرایش]

در سال‌های ابتدایی پس از انقلاب ۱۳۵۷ یکی از خیابانهای اصلی شهر تهران به نام خیابان شاهپور به نام شهید محمد حنیف‌نژاد نامگذاری شده بود که پس از جدا شدن خط فکری سازمان مجاهدین خلق از روح‌الله خمینی در سال ۱۳۶۱ نام این خیابان نیز عوض شد و هم‌اکنون خیابان وحدت اسلامی نام دارد اما در مسجدسلیمان خیابانی از مرکز شهر منتهی به میدان همافران به نام وی نامگذاری شده‌است و هنوز هم به همین نام معروف است.

تصاویر[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. محمد حنیف نژاد در بازجویی خودش نوشته است: «مدتی بود که با سعید محسن و عبدالرضا نیک‌بین (عبدی) آشنا بودم. با هم قرار گذاشتیم که مطالعاتی داشته باشیم…»غبارزدایی از آینه‌ها / بازجویی محمد حنیف‌نژاد

کتاب‌شناسی[ویرایش]

تذکر: این کتاب‌ها لزوماً بیطرف نیستند. اما کوشیده شده که شامل تمامی آثار مرتبط باشند:

  • جمعی از پژوهشگران، «سازمان مجاهدین خلق» پیدایی تا فرجام (۱۳۴۴ _ ۱۳۸۴)، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی دریافت نسخهٔ آنلاین از سایت رسمی کتاب
  • احمدی روحانی، حسین، سازمان مجاهدین خلق ایران، چاپ اول:۱۳۸۴
  • جعفری، محمد مهدی، سازمان مجاهدین خلق از درون، ناشر:نشر نگاه امروز
  • جعفریان، رسول، جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی سیاسی ایران ـ سال‌های ۱۳۵۷–۱۳۲۰»، تهران:پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه معاصر
  • راستگو، علی اکبر، مجاهدین خلق در آیینه تاریخ، چاپ اول:۱۳۸۴
  • کاظمی، محسن، خاطرات احمد احمد
  • کریمی، احمدرضا، شرح تاریخچه سازمان مجاهدین خلق ایران و مواضع آن، چاپ اول:۱۳۸۴
  • مهرآبادی، مظفر، بررسی تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین خلق، چاپ اول:۱۳۸۴
  • رئیسی (رضا)، رفیعی (حسین) و نوحی (حمید)، روند جدایی، تهران، چاپ اول ۱۳۶۰
  • میثمی، لطف‌الله، خاطرات لطف‌الله میثمی ج۲