ماه‌دوران سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ماه‌دوران سلطان
Mahidevran Turbesi3.jpg
نگاره ای از آرامگاه ماهی دوران سلطان در مقبره پسرش شاهزاده مصطفی
همسر سلیمان یکم
فرزند(ها) شاهزاده مصطفی
زادروز ۱۵۰۰
مرگ ۳ فبریه ۱۵۸۱ (۸۰ سال)
بورسا، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری بورسا
دین و مذهب اسلام

ماه‌دوران سلطان یا گلبهار (درگذشت: ۱۵۸۱) نور چشمی نخست سلطان سلیمان قانونی است که شاهزاده مصطفی را به دنیا آورد. از چگونگی آشنایی‌اش با دربار عثمانی چیزی در دست نیست.[۱][۲] گفته می‌شود ماهی دوران دختر یک تاجر ثروتمند بود و اصالتی آلبانیایی یا چـِرکِسی داشت.[۳][۴]

نام‌شناسی[ویرایش]

ماه‌دوران به معنی همیشه زیبا یا کسی که زیباییش از بین نمی‌رود یا دوران زیبایی است.[۵] معنی دیگر نام وی ماه بخت و اقبال است.[۶] سلیمان وی را ماهی دوران گلبهار نامید که به معنی «گل رز» و در فصل بهار است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

ماه‌دوران در سال ۱۵۰۰ در بوسفور (آلبانی) متولد شد. اوایل زندگی او کمی ناشناخته و ریشه‌یابی قومیتش بحث‌برانگیز است.

ماه‌دوران درسال ۱۵۱۴ برای شاهزاده سلیمان فرستاده شد و یک سال بعد پسرش شاهزاده مصطفی را درسال ۱۵۱۵ بدنیا آورد و دراین زمان سلیمان والی مانیسا بود تا اینکه در سال ۱۵۲۰ سلیم یکم فوت شد و سلیمان قانونی به‌سلطنت رسید و ماه‌دوران همراه فرزندانش به استانبول رفت.

در حرم‌سرای استانبول، ماهدوران سلطان دارای یک رقیب بسیار سرسخت به‌نام خرم سلطان پیدا کرد که به‌تدریج به عنوان همسر رسمی سلمان انتخاب شد و برای سلیمان پنج پسر به‌دنیا آورد و این امر موجب دشمنی میان دو سلطان شد اما عایشه حفصه سلطان مانع درگیری میان دو سلطان می‌شد تا اینکه درسال ۱۵۳۴ والده سلطان فوت شد و میان خرم سلطان و ماهدوران سلطان درگیری رخ داد و سلیمان برای کنترل بهتر همسرانش ماه‌دوران را همراه مصطفی به مانیسا فرستاد. درسال ۱۶۴۱ با توطئه‌های خرم سلطان پسر ماهدوران از حکومت مانیسا برکنار شد و شاهزاده محمد، به حکومت مانیسا رسید اما شاهزاده مصطفی به حکومت آماسیه منسوب شد. درسال ۱۶۴۲ شاهزاده محمد به‌ خاطر بیماری فوت شد و حکومت مانیسا بدون والی باقی ماند تا اینکه درسال ۱۵۴۳ سلیمان پسرش شاهزاده سلیم را والی مانیسا تایین کرد و رقابت میان سلیم و مصطفی و بایزید برای جانشینی سلطنت شدت گرفت. خرم سلطان و رستم پاشا به‌ تدریج سلیمان را نسبت به مصطفی تحریک کردند و مصطفی درسال ۱۵۵۳ متهم به ایجاد شروش و نا آرامی شد و درطول جنگ با صفویان در ۶ اکتبر ۱۵۵۳ در قونیه، سلیمان دستور اعدام مصطفی را صادر کرد.

ماهدوران سلطان پس از اعدام پسرش همراه با دخترانش و عروسش و نوه‌هایش به بورسا تبعید شد.

مرگ[ویرایش]

ماه‌دوران سلطان در طی چندین سال پس از اعدام پسرش زندگی آشفته‌ای داشت. پس از آماده شدن آرامگاه پسرش در بورسا، به آنجا رفت و در فقر شدید زندگی می‌کرد. ۱۳ سال بعد از مرگ مصطفی، در سال ۱۵۶۶ سلطان سلیمان درگذشت و پسر خرم سلطان، سلیم، به پادشاهی رسید. با این که ماهی دوران زمانی طولانی در فقر به سر برد اما چند سال آخر عمرش بهتر سپری شد، زیرا سلطان سلیم برای وی حقوقی در نظر گرفت. چند سال بعد از مرگ سلیم و در زمان پادشاهی مراد سوم در ۳ فوریه ۱۵۸۱ ماهی دوران درگذشت و او را در کنار قبر پسرش دفن کردند.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. Suleyman the Magnificent 1495-1560
  2. el:Μαχιντεβράν
  3. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire Studies in Middle Eastern History. Author: Leslie P. Peirce. Edition illustrated. Publisher Oxford University Press, 1993 ISBN 0-19-508677-5, 9780195086775 p. 55 "...a slave concubine of disputed origin — possibly Albanian or Circassian — Mahidevran appears among the..."
  4. Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Author: John Freely. Edition illustrated, reprint Publisher Penguin, 2001 p. 51 "..The only concubine whose name is known was Mahidevran, identified variously as an Albanian or Circassian, who in 1515 gave birth to a son, Mustafa..."
  5. "İsim bulamadım — Mahidevran isminin anlamı" (in Turkish). Archived from the original on 2012-04-04. Retrieved 2012-04-10. "Mah", Ay ya da güzel yüz, "Devran" devir ya da zaman anlamına geliyor. Mahidevran ise "zamanın güzeli, devrin güzeli" anlamına gelmektedir. Mahidevran Sultan Kanuni Sultan Süleyman'ın eşlerinden. 
  6. Leslie P., Peirce (1993). "Wives and Concubines: The Fourteenth and Fifteenth Centuries". The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. 198 Madison Avenue, New York, New York 10016-4314: Oxford University Press. p. 55. ISBN 978-0-19-508677-5. 
  7. Lord Kinross: The Ottoman Centuries, (Trans. by Nilifer Epçeli) Altın Kitaplar, İstanbul, 2008, ISBN: 978-975-21-0955-1 p. 233.

ویکی‌پدیای انگلیسی