ماه‌دوران سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ماه‌دوران سلطان
Mahidevran Turbesi3.jpg
نگاره ای از آرامگاه ماهی دوران سلطان در مقبره پسرش شاهزاده مصطفی
همسر سلیمان قانونی
فرزند(ها) شاهزاده مصطفی
زادروز حدود ۱۵۰۰ آلبانی
مرگ ۳ فوریه ۱۵۸۰ (۸۰ سال)
بورسا، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری بورسا
دین و مذهب اسلام

ماه‌دوران سلطان و یا گلبهار سلطان (درگذشت: ۱۵۸۰) نور چشمی نخست سلطان سلیمان قانونی که شاهزاده مصطفی را به‌دنیا آورد، از چگونگی آشنایی‌ او با دربار عثمانی چیزی دردست نیست.[۱][۲] گفته می‌شود ماه‌دوران دختر یک تاجر ثروتمند بود و اصالتی آلبانیایی یا چـِرکِسی داشت.[۳][۴]

نام‌شناسی[ویرایش]

ماه‌دوران به معنی همیشه زیبا یا کسی که زیباییش از بین نمی‌رود یا دوران زیبایی است.[۵] معنی دیگر نام وی ماه بخت و اقبال است.[۶] سلیمان وی را ماه‌دوران گلبهار نامید که به معنی «گل رز» و در فصل بهار است. ماه‌دوران دارای چشم‌هایی سبز و موهایی قهوه‌ای رنگ بوده‌است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

ماه‌دوران در بوسفور (آلبانی) متولد شد. اوایل زندگی اش کمی ناشناخته و ریشه‌یابی قومیتش بحث‌برانگیز است.

ماه‌دوران در سال ۱۵۱۴ برای شاهزاده سلیمان فرستاده شد و در سال ۱۵۱۵ پسرش شاهزاده مصطفی را به دنیا آورد. او در سال ۱۵۲۰ پس از مرگ یاوز سلطان سلیم یکم و به سلطنت رسیدن سلطان سلیمان قانونی همراه فرزندش به استانبول رفت. ماه‌دوران در سال ۱۵۱۸ دختری به دنیا آورد که در سال ۱۵۲۲ به دلیل بیماری فوت شد.

در حرم‌سرای استانبول، ماهدوران سلطان دارای یک رقیب بسیار سرسخت به‌نام خرم سلطان پیدا کرد که به‌تدریج به عنوان همسر رسمی سلمان انتخاب شد و برای سلیمان پنج پسر به‌دنیا آورد و این امر موجب دشمنی میان دو سلطان شد اما عایشه حفصه سلطان مانع درگیری میان دو سلطان می‌شد تا اینکه در سال ۱۵۳۴ والده سلطان فوت شد و میان خرم سلطان و ماهدوران سلطان درگیری رخ داد و سلیمان برای کنترل بهتر همسرانش ماه‌دوران را همراه مصطفی به مانیسا فرستاد. در سال ۱۶۴۱ با توطئه‌های خرم سلطان پسر ماهدوران از حکومت مانیسا برکنار شد و شاهزاده محمد، به حکومت مانیسا رسید اما شاهزاده مصطفی به حکومت آماسیه منسوب شد. در سال ۱۶۴۲ شاهزاده محمد به‌ خاطر بیماری فوت شد و حکومت مانیسا بدون والی باقی ماند تا اینکه در سال ۱۵۴۴ سلیمان پسرش شاهزاده سلیم را والی مانیسا تایین کرد و رقابت میان سلیم و مصطفی و بایزید برای جانشینی سلطنت شدت گرفت. خرم سلطان و رستم پاشا به‌ تدریج سلیمان را نسبت به مصطفی تحریک کردند و مصطفی در سال ۱۵۵۳ متهم به ایجاد شروش و نا آرامی شد و در طول جنگ با صفویان در ۶ اکتبر ۱۵۵۳ در قونیه، سلیمان دستور اعدام مصطفی را صادر کرد. ماه‌دوران پس از اعدام پسرش همراه عروس و نوه‌هایش به بورسا تبعید شد.

مرگ[ویرایش]

ماه‌دوران سلطان در طی چندین سال پس از اعدام پسرش زندگی آشفته‌ای داشت. پس از آماده شدن آرامگاه پسرش در بورسا، به آنجا رفت و در فقر شدید زندگی می‌کرد. ۱۳ سال بعد از مرگ مصطفی، در سال ۱۵۶۶ سلطان سلیمان درگذشت و پسر خرم سلطان، سلیم، به پادشاهی رسید. با این که ماهی دوران زمانی طولانی در فقر به سر برد اما چند سال آخر عمرش بهتر سپری شد، زیرا سلطان سلیم برای وی حقوقی در نظر گرفت. چند سال بعد از مرگ سلیم و در زمان پادشاهی مراد سوم در ۳ فوریه ۱۵۸۰ ماه‌دوران درگذشت و او را در کنار قبر پسرش دفن کردند.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. Suleyman the Magnificent 1495-1560
  2. el:Μαχιντεβράν
  3. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire Studies in Middle Eastern History. Author: Leslie P. Peirce. Edition illustrated. Publisher Oxford University Press, 1993 ISBN: 0-19-508677-5, 9780195086775 p. 55 "...a slave concubine of disputed origin — possibly Albanian or Circassian — Mahidevran appears among the..."
  4. Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Author: John Freely. Edition illustrated, reprint Publisher Penguin, 2001 p. 51 "..The only concubine whose name is known was Mahidevran, identified variously as an Albanian or Circassian, who in 1515 gave birth to a son, Mustafa..."
  5. "İsim bulamadım — Mahidevran isminin anlamı" (in Turkish). Archived from the original on 2012-04-04. Retrieved 2012-04-10. "Mah", Ay ya da güzel yüz, "Devran" devir ya da zaman anlamına geliyor. Mahidevran ise "zamanın güzeli, devrin güzeli" anlamına gelmektedir. Mahidevran Sultan Kanuni Sultan Süleyman'ın eşlerinden. 
  6. Leslie P., Peirce (1993). "Wives and Concubines: The Fourteenth and Fifteenth Centuries". The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. 198 Madison Avenue, New York, New York 10016-4314: Oxford University Press. p. 55. ISBN 978-0-19-508677-5. 
  7. Lord Kinross: The Ottoman Centuries, (Trans. by Nilifer Epçeli) Altın Kitaplar, İstanbul, 2008, ISBN: 978-975-21-0955-1 p. 233.

ویکی‌پدیای انگلیسی