زبیگنیف برژینسکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زیبیگنیف برژینسکی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زبیگنیِف برژینسکی
Zbigniew Brzezinski
Zbigniew Brzezinski, 1977.jpg
زبیگنیِف برژینسکی در سال ۱۹۷۷ میلادی
دهمین مشاور امنیت ملی
مشغول به کار
۲۰ ژانویه ۱۹۷۷ – ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱
رئیس جمهور جیمی کارتر
قائم مقام دیوید ال. آرون
پس از برنت اسکاوکرافت
پیش از ریچارد آلن
اطلاعات شخص
زاده Zbigniew Kazimierz Brzeziński
۲۸ مارس ۱۹۲۸
ورشو، جمهوری دوم لهستان
درگذشت ۲۶ مهٔ ۲۰۱۷ (۸۹ سال)
فالز چرچ، ویرجینیا، ایالات متحده آمریکا
حزب سیاسی حزب دموکرات
همسر(ان) امیلی برژینسکی (ازدواج ۱۹۵۵)
فرزندان ایان (زاده ۱۹۶۳)
مارک (زاده ۱۹۶۵)
میکا (زاده ۱۹۶۷)
محل
تحصیل
دانشگاه مک‌گیل
دانشگاه هاروارد
تخصص سیاست‌مدار، منتقد

زبیگنیِف برژینسکی (لهستانی: Zbigniew Brzezinski؛ ‎/ˈzbɪɡnjɛf brəˈzɪnski/‎؛[۱] لهستانی: [ˈzbʲiɡɲɛf bʐɛˈʑiɲskʲi] ( )) (زاده ۲۸ مارس ۱۹۲۸ – درگذشته ۲۶ مه ۲۰۱۷) ژئواستراتژیست، سیاست‌مدار لهستانی-آمریکایی بود. وی مشاور امنیت ملی در دولت جیمی کارتر بود.[۲]

وی متولد ۸ فروردین ۱۳۰۷ بود و در ۵ خرداد ۱۳۹۶ در ۸۹ سالگی درگذشت.

زندگی[ویرایش]

او در ۲۸ مارس ۱۹۲۸ در شهر ورشو، پایتخت لهستان به دنیا آمد. پدرش (Tadeusz Brzeziński) یک ناسیونالیست لهستانی بود که در جوانی با سلطه روسیه بر لهستان مبارزه مسلحانه می‌کرد و بعدها وارد دیپلماسی لهستان شد. برژینسکی (پدر) در سال ۱۹۳۹ که هیتلر و استالین لهستان را میان آلمان و شوروی تقسیم کردند، سفیر لهستان در کانادا بود.

تحصیلات و سیاست[ویرایش]

او در ۱۹۴۵ وارد دانشگاه مک گیل کانادا در مونترال شد و در مقاطع لیسانس و فوق لیسانس تحصیل کرد. سپس به آمریکا رفت و در ۱۹۵۳ از دانشگاه هاروارد در رشته علوم سیاسی دکترا گرفت. در ۱۹۵۸ شهروند آمریکا شد، ولی احتمالاً تابعیت لهستانی خود را حفظ کرد. با وجود آنکه خانواده او سالها در کانادا سکونت داشتند، او هرگز تبعه کانادا نشد.

او در سیاست آمریکا در حزب دموکرات به فعالیت پرداخت و در انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۶۰ آمریکا حامی جان اف کندی بود. پیشنهادهای برزینسکی به جان اف کندی در بحران موشکی کوبا باعث شد که فعالانه تر در عرصه سیاسی آمریکا وارد شود و در مسائل شوروی و اروپای شرقی به اظهار نظر بپردازد. او در انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۶۴ آمریکا حامی جانسون بود و در آن دولت بر اساس خصومت قبلی اش با شوروی، در جریان جنگ ویتنام به لیندن جانسون رئیس جمهور وقت آمریکا پیشنهادهای گوناگونی داد.

او استاد روابط بین‌الملل مدرسه مطالعات پیشرفته بین‌المللی پال ایچ. نیتس در دانشگاه جانز هاپکینز در واشینگتن، دی.سی. بود[۳]

در دولت کارتر[ویرایش]

او در انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۷۶ آمریکا حامی جیمی کارتر بود. در دولت کارتر، از آنجا که کارتر آشنایی کامل به مسائل خارجی و بین‌المللی نداشت، برژینسکی را به مشاور ارشد امنیت ملی در کاخ سفید گماشت. از مهم‌ترین فعالیت‌های او در این دوران به دور ساختن مصر از شوروی با ترتیب دادن قرارداد کمپ دیوید و صلح مصر و اسرائیل می‌توان نام برد.

در دوران او مناسبات آمریکا با چین به حالت عادی درآمد و جیمی کارتر به چین رفت. سپس به خاطر دشمنی که با شوروی داشت، با کمک عربستان سعودی و پاکستان مجاهدان مسلمان را در افغانستان بر ضد شوروی مجهز کرد.

برژینسکی و افغانستان[ویرایش]

برژینسکی از حامیان مسلح کردن شبه نظامیان مجاهدین علیه دولت حزب دموکراتیک خلق افغانستان بود و توانست جیمی کارتر را متقاعد کند که این اقدام موجب می‌شود تا «ارتش شوروی برای مداخله در افغانستان» تحریک شود.[۴]

برژینسکی و ایران[ویرایش]

تنها مورد شکست برژینسکی در مورد ایران بود که با سیاست‌های خود باعث سقوط شاه در پی انقلاب ۱۳۵۷ ایران و خروج کامل ایران از حوزه نفوذ آمریکا شد، رویدادی بود تا آن زمان سابقه نداشت.البته یوسف مازندی اعتقاد دارد نظریه پرداز اصلی تئوری هارتلند ایران و ضرورت تضعیف دولت مرکزی ایران برژینسکی بوده است[۵]در واقع بر اساس نظریه مذکور دولت آمریکا تلاش نمود تا با تغییر نظام سیاسی ایران در 1979 از تشکیل قدرت منطقه ای جلوگیری کند، بعدها در سال 2017 اسنادی از پایگاه اینترنتی ویکی لیکس تحت عنوان اسناد کارتر منتشر شد که ارتباط آمریکایی ها با برخی اعضای شورای انقلای و شخص آقای خمینی را تایید می کرد[۶] به طور کلی می توان سیاست آمریکا در قبال ایران را یک سیاست موفق قلمداد نمود، در دهه 1980 به واسطه جنگ ایران و عراق و نیاز هر دو کشور به منابع مالی ارزش نفت به شدت کاهش یافت[۷] تا حدی که میانگین قیمت نفت در سال 1986 به حدود 14 دلار رسید، که حدود یک سوم قیمت آن در دهه 1970 بود، از آن گذشته بسیاری از تسلیحات خریداری شده توسط دولت های ایران و عراق در جنگ هشت ساله نابود شد و تهدید علیه منافع آمریکا در منطقه با تضعیف دولت های ایران و عراق کاهش یافت، در عمل سیاست گذاری آمریکا در قبال کشور ایران و منطقه هارتلند خاورمیانه بر اساس نظریه برژینسکی تغییر پیدا کرد[۸] [نیازمند منبع] برژینسکی در آزادسازی گروگان‌های سفارت آمریکا در تهران بعد از انقلاب ایران نقش مهمی ایفا کرده بود.[۹]

درگذشت[ویرایش]

زبیگنیف برژینسکی در ۲۶ مه ۲۰۱۷ در ۸۹ سالگی درگذشت.[۱۰]

نگارخانه[ویرایش]

کتابشناسی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Dr. Zbigniew Brzezinski And His Life On The World Stage". Morning Joe. MSNBC. May 30, 2017. Event occurs at 4:12. 
  2. «زبیگنیو برژینسکی درگذشت». رادیو فردا. ۶ خرداد ۱۳۹۶. 
  3. "Zbigniew Brzezinski, PhD". Paul H. Nitze School of Advanced International Studies. Retrieved February 11, 2017. 
  4. «برژینسکی در سن ۸۹ سالگی درگذشت». ایسنا. ۶ خرداد ۱۳۹۶. 
  5. مازندی، یوسف. ایران ابر قدرت قرن. تهران: البرز، 1376. 265. شابک ‎۹۶۴-۴۴۲-۰۶۷-۵. 
  6. تاریخ ایران. «پیام‌های محرمانه امام خمینی به کارتر». http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/5235. ۱۴/۰۷/۱۳۹۷. 
  7. tim macmahoun. “Historical Crude Oil Prices (Table)”. https://inflationdata.com/Inflation/Inflation_Rate/Historical_Oil_Prices_Table.asp. AUGUST 27, 2017. 
  8. مازندی، یوسف. ایران ابر قدرت قرن. تهران: البرز، 1376. شابک ‎۹۶۴-۴۴۲-۰۶۷-۵. 
  9. «برژینسکی، مشاور امنیت ملی جیمی کارتر درگذشت». DW.COM. ۲۰۱۷-۰۵-۲۷. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۲۷. 
  10. «زبیگنیو برژینسکی مرد». خبرگزاری صدا و سیما، ۰۶ خرداد ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۷مهٔ ۲۰۱۷. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

مناصب سیاسی
پیشین:
برنت اسکاوکرافت
مشاور امنیت ملی
۱۹۷۷–۱۹۸۱
پسین:
ریچارد آلن