ویکی‌لیکس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ویکی‌لیکس
Wikileaks logo.svg
نشانی

wikileaks.ch

wikileaks.org(اصل)
شعار ما حکومت‌ها را شفاف می‌کنیم.
نوع بایگانی اطلاعات
عضویت دسامبر ۲۰۰۶
زبان(ها) چندزبانه
مالک انتشارات سان‌شاین[۱]
پایه‌گذار جولین آسانژ
راه‌اندازی دسامبر ۲۰۰۶
رده در الکسا ۹۱۲ (دسامبر ۲۰۱۰)[۲]
وضعیت فعال (تحت حملات عدم سرویس‌دهی و عدم پذیرش آی‌اس‌پی)[۳]

ویکی‌لیکس (به انگلیسی: WikiLeaks) سازمانی ناسودبر و بین‌المللی است که به ارسال و افشای اسناد از سوی منابع ناشناس می‌پردازد. وب‌گاه ویکی‌لیکس که در سال ۲۰۰۶ افتتاح شد، توسط انتشارات سان‌شاین sunshine press اداره می‌شود.[۱] در طول یک‌سال از آغاز فعالیت، وب‌گاه ادعا کرد که بیش از ۱.۲ میلیون مدرک و سند در اختیار دارد.[۴] این سازمان بنابه گفته خودش، توسط مخالف‌ها و فعالان اجتماعی از چین همراه با روزنامه‌نگارها، ریاضی‌دان‌ها و پیشگامان فن آوری از ایالات متحدهٔ آمریکا، تایوان، اروپا، استرالیا و آفریقای جنوبی پایه‌گذاری شده‌است.[۱] روزنامهٔ گاردین، جولین آسانژ که یک فعال اینترنتی استرالیایی است را به عنوان رئیس آن خوانده‌است.[۵]

ویکی‌لیکس تاکنون چندین جایزه برنده‌شده‌است که شامل جایزه ۲۰۰۸ رسانه‌های جدید از طرف مجله اکونومیست می‌باشد.[۶] در ژوئن ۲۰۰۹، ویکی‌لیکس و جولین آسانژ جایزه رسانه‌های بریتانیا را از عفو بین‌الملل در ردهٔ رسانه‌های نو برای نشر سال ۲۰۰۶ «کنیا: گریهٔ خون – قتل‌های قضایی اضافی و ناپدیدشدن‌ها»[۷] که گزارشی از سوی کمیسیون ملی حقوق بشر کنیا در مورد کشتارهای پلیس در کنیا بود، به‌دست آورد.[۸] در ماه مه ۲۰۱۰، نیویورک دیلی نیوز، ویکی‌لیکس را در فهرست «وب‌گاه‌هایی که می‌توانند کاملاً اخبار دنیا را تغییر دهند» در رتبهٔ اول قرار داد.[۹] در آوریل ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس ویدئویی را از حادثهٔ حملات هوایی ۲۰۰۷ عراق منتشر کرد که در آن افراد غیرنظامی عراقی و خبرنگاران توسط نیروهای آمریکایی کشته می‌شوند ( youtube -Collateral Murder اپریل ۲۰۱۰ ویدیوی مربوط ) [۱۰] .در ژوئیه همان سال، ویکی‌لیکس اسناد جنگ افغانستان [۱۱] را منتشر نمود .[۱۲] در ماه اکتبر، گروه ویکی‌لیکس بسته‌ای حاوی ۴۰۰،۰۰۰ سند محرمانهٔ دیگر که گفته می‌شد مربوط به جنگ عراق می‌باشد را با هماهنگی با چندین انتشارات بزرگ، منتشر کرد. در نوامبر ۲۰۱۰، ویکی‌لیکس به پخش اسناد سری و محرمانه سیاست‌های خارجی ایالات متحدهٔ آمریکا در قالب افشای اسناد دیپلماتیک ایالات متحده آغاز کرد.

ویکی‌لیکس به صورت اصلی و در آغاز همانند هر وب‌گاه ویکی دیگر با قابلیت ویرایش برای خوانندگان آن پدید آمد، اما بعد از آن بیشتر به صورت یک وب‌گاه انتشاراتی درآمد و نه اجازه ویرایش نه نظریه را به کاربران می‌دهد. این وب‌گاه بعد از حمله محروم‌سازی از سرویس و ردکردن آی‌اس‌پی‌ها، نام‌های دامنه متفاوتی را در سرورهای مختلف اختیار کرد. این نام‌ها به صفحه‌ای مشخص در سروری مجزا تغییر مسیر داده می‌شوند.[۱۳][۱۴]

تاریخچه[ویرایش]

اولین بار که ویکی‌لیکس در دسامبر سال ۲۰۰۶ در اینترنت قرار گرفت، باعث برانگیختن دیدگاه‌هایی متفاوت شد. بعضی ضمن تمجید از عملکرد این پایگاه از آن به عنوان پدیده‌ای در عرصه روزنامه‌نگاری تحقیقاتی یاد کردند، این در حالی است که گروهی دیگر عملکرد این پایگاه را خطری در زمینه روزنامه‌نگاری دانستند.[۱۵]

ویکی‌لیکس سازمانی متشکل از گروه‌هایی با هدف ایجاد شفافیت در عملکرد دولتها ، سازمان ها و شرکت های بزرگ از طریق اشکار نمودن اسرار محرمانه عملیات غیر قانونی در سراسر جهان است که توسط جولین آسانژ، یکی از طرفداران آزادی اطلاعات که زمانی هکر بوده، بنیانگذاری شده‌است. او و همکارانش که اغلب وکیل هستند برای حفظ هویت افشاکنندگان از راهنمایی کارشناسانی مانند بن لوری که از پیشگامان تعریف پروتکل امنیتی اس‌اس‌ال «لایه سوکت‌های امن» برای انتقال امن اطلاعات از طریق اینترنت است، بهره می‌برند.[۱۶]


هدف[ویرایش]

منع : ویکی پدیا[۲]

بنا به وبگاه، هدف ویکی لیکس اوردن اخبار و اطلاعات مهم برای عموم است ... " یکی از مهمترین فعالیتهای ما انتشار مطالب موثق از سرچشمه انها به همراه اخبار برای خوانندگان مان و همچنین مورخین است تا بتوانند گواهی حقایق را ببینند... " هدف دیگر سازمان حمایت از روزنامه نگار ان و افشاگران است تا اطمینان حاصل گردد که انان بدلیل فرستادن اسناد حساس زندانی نمی شوند . "صندوق پستی انلاین " online drop box از جانب ویکی لیکس یک نو اوری مطمئن توصیف شده است که افراد می توانند با استفاده از ان بدون برملا شدن هویتشان مدارک را ارسال نمایند . جولیان اسانژ در یک مصاحبه با برنامه تلویزیون امریکا گزارش کلبر چنین مطرح کرد  : " این ازادی مطلق نیست ، هر چند ازادی بیان چیزیست که حکومت و قانون را تنظیم میکند . به همین دلیل است که قانون اساسی ایالات متحده آمریکا اجازه وضع قوانینی که ازادی مطبوعات را محدود سازند را نمی دهد. میبایست حقوق مطبوعات را جدا از قوانین عادی در نظر داشت چرا که ان حقوق بالاتر و مهمتر از قوانین عادی هستند ، در حقیقت انها قانون را می سازند . هر قانون اساسی،هر جزء روند قانون گذاری، از جریان اطلاعات و اگاهی نشات می گیرند . بطور مشابه هر دولتی منتخب اگاهی مردم از مطالب است ." این پروژه با فاش سازی دانیل السبرگ در مورد کاغذ ها ی پنتاگون در ۱۹۷۱ مقایسه شده است ( ا سناد سری جنگ ایالات متحده ). در امریکا افشای برخی اسناد ممکن است مورد تایید قانون باشد. بنا به حکم دیوان عالی ایالات متحده آمریکا ؛ قانون اساسی حامی بر ملا نشدن (گمنامی) هویت فرد افشا کننده است ، حداقل در زمینه افشاگری های سیاسی . روزنامه نگار و نویسنده ویتنی استریبر Whitley Strieber معتقد به نفع پروژه ویکی لیکس برای جامعه است ؛ بر ملا سازی مدارک دولتی می تواند به معنی به زندان رفتن باشد ، زندانی شد ن معمولا کوتاه مدت است . اگر چه در ممالکی نظیر چین ، در افریقا یا خاورمیانه محکومیت ممکن است زندانی دراز مدت یا حتی اعدام باشد.


مدیریت[ویرایش]

میزبانی وب[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا Hosting

ویکی لیکس خود را " یک سیستم غیر قابل سانسور و غیر قابل رد گیری برای نشت مدارک " تعریف می کند . به سبب وقوع چندین حمله محروم‌سازی از سرویس و محرومیت از خدمات سامانه نام دامنه (دی ان اس) که وبگاه در گذشته قربانی ان گشت، ویکی لیکس در حال حاضر در چندین سرور و با نام دامنه های متفاوت در دسترس می با شد. تا اوت ۲۰۱۰ ، ویکی لیکس از میزبانی وب شرکت سوئدی پی ار کیو PRQ استفاده می نمود که خدماتش دارای امنیتی بالا و بدون پرسیدن " سئوال " بود. گفته می شود که پی ار کیو هیچ اطلاعاتی از مشتریانش ندارد و" لاگهای" [۳] ایشان خیلی را کم یا اصلا نگهداری نمی کند . در حال حاضر شرکت سوئدی خدمات اینترنتی "بانهوف" میزبان وب سرور اصلی ویکی لیکس است، که در "پیونن " Pionen که یک پناهگاه هسته ای متروک می با شد قرار دارد . دیگر سرور ها ی ویکی لیکس در اطراف جهان پراکنده هستند . جولیان اسانژ اظهار داشت ؛ سرور ها اولا در سوئد و در چند کشور منتخب دیگر مستقر شده اند، چون قوانین انها بیشترین حمایت از محرمانه بودن اینترنت را ارائه می دهند. بنا به قانون اساسی سوئد هیچ ارگان حکومتی نمی تواند منبع اطلاعات یک روز نامه را جویا شود.

این مجموعه قوانین و " پی ار کیو" شرایطی ایجاد می نمایند که از میان بردن ویکی لیکس برای هر دولتی بسیار مشگل خواهد بود. همچنین با بکار بردن قانون " مسئولیت اثبات " مانع می شوند که پیگردهای قانونی حق ازادی بیان ویکی لیکس را محدود نمایند . بعلاوه ویکی لیکس سرورهای ویژه خودش را در محلی محرمانه نگهداری میکند ، این سرورها "لاگ " logs ثبت نمی کنند و به سیستم رمزگذاری نیرومند نظامی گونه مجهز هستند تا حداکثر امنیت را برای عملیات و داده های محرمانه ویکی لیکس ایجاد نمایند .

پس از اینکه سرور های قدیمی وبگاه ،هدف حملات حمله محروم‌سازی از سرویس قرار گرفتند ، ویکی لیکس سرور هایش را به وبگاه امازون Amazon.com منتقل نمود . گر چه چندی بعد وبگاه از امازون اخراج گردید . در یک بیانیه امازون اعلام داشت که ویکی لیکس به تعهداتش در قرار داد عمل نمی کند . و همچنین افزود ؛ " چندین بند قرار داد نقض شده اند" . برای مثال ، یکی از شرایط قرار داد این است که شما مالک مطالبی با شید که در وبگاه نگهداری می کنید و به کسی در اثر ان مطالب اسیبی نرسد ، واضح است که ویکی لیکس مالک مدارک محرمآنه مذکور نیست . پس از خروج از امازون ویکی لیکس به سرور های OVH که یک میزبان وب در فرانسه است نقل مکان کرد. پس از مخالفتهای دولت فرانسه ویکی لیکس مناقشه را به دادگاه های فرانسه ارجاع نمود ؛ دادگاه شهر لیل بلافاصله حق را به ویکی لیکس داد و از صدور حکم مبنی بر امتناع خدمات اینترنی به ویکی لیکس خودداری نمود . ولیکن دادگاه پاریس اعلام کرد که به وقت بیشتری برای مطالعه پرونده نیاز دارد . برای حفظ ناشناسی هویت افراد ، کارمندان ویکی لیکس از نرف افزارهایی مثل تور (سامانه نرم‌افزاری) و پی‌جی‌پی (نرم‌افزار) استفاده می کنند. گر چه پی جی پی از نوامبر ۲۰۰۷ بدلیل انقضای مدت " کلید رمز " ان دیگر مورد استفاده نمی باشد , و وبگاه بعنوان جایگزین پیشنهاد استفاده از امنیت لایه انتقال SSL-encrypted chat را می نماید .

ویکی لیکس بین سال ۲۰۰۳ و اکتبر ۲۰۱۰ در مدیاویکی مود استفاده قرار گرفته بود. لازم به تذکر است که ویکی لیکس جدا توصیه میکند که کاربران برای ارسال مطالبشان از تور (سامانه نرم‌افزاری) استفاده کنند ، زیرا بالاترین درجه امنیت را عرضه می دارد. در ۴ نوامبر ۲۰۱۰ جولیان اسانژ در مصاحبه ای با تلویزیون دولتی سویس اظهار داشت که او بطور جدی در مورد تقاضای پناهندگی از سویس که دولتی بی طرف است فکر میکند، تا بنیاد ویکی لیکس را به ان کشور منتقل سازد. بنا به عقیده اسانژ در زمان ، سویس و ایسلند دو کشوری بودند که در انها ویکی لیکس می توانست با برخورداری از امنیت فعالیت نماید.

مرکز ویکی لیکس[ویرایش]

منبع: ویکی پدیا [۴]

بنا به مصاحبه برگذار شده در ژانویه ۲۰۱۰ ، تیم ویکی لیکس شامل پنج نفر می شد که بطور تمام وقت، و حدود ۸۰۰ نفر که گهگاه کار می کردند که به هچکدام حقوق پرداخت نمی شد. ویکی لیکس هیچ ستاد رسمی ندارد . در نوامبر ۲۰۱۰ نویسنده هدر مارش Heather Marsh با تایید ویکی لیکس ، مرکز خبر و فعالیت ویکی لیکس را افتتاح نمود که تحت نظارت او بیش از۷۰ نفر نویسنده و داوطلب در این مرکز فعال بودند . او در ۸ مارس ۲۰۱۲ از مقام سر دبیری ، مدیر و مسئول نام دامنه مرکز ویکی لیکس استعفا داد.


امورمالی[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۵]

ویکی لیکس بمثابه یک سازمان غیر سود بر ، بطور کلی به حمایت مالی و کمکهای هوادارانش وابسته است . روش اصلی دریافت کمکها از طریق انتقال پول به حساب بانکی و پراخت های انلاین می باشند. مخارج ویکی لیکس در حال حاضر حدود ۲۰۰،۰۰۰ یورو در سال است که بخش عمده ان صرف پرداخت برای سرور ها و حل مسائل اداری میشود چنانچه به داوطلبانی که در ویکی لیکس فعالند حقوق پرداخت گردد هزینه سالانه به ۶۰۰،۰۰۰ یورو بالغ خواهد گشت. وکلای ویکی لیکس اغلب خدماتشان را برایگان عرضه می کنند ودر برخی موارد هزینه وکلا و دادرسی را رسانه های مهم نظیر آسوشیتد پرس ، لس‌آنجلس تایمز ، اتحادیه ملی ناشرین روزنامه [۶] تقبل مینمایند . هرچند در امد اصلی ویکی لیکس از دهش هواداران فراهم می گردد ولی گزینه هایی نظیر به مزایده گذاردن خبر های دست اول هم وجود دارند . در سپتامبر ۲۰۱۱ ویکی لیکس برای جمع اوری پول شروع به فروش بعضی اشیا و اقلام در ای بی Ebay نمود ، و اسانژ به حضار فستیوالی در سیدنی گفت که ویکی لیکس ممکن است دوام نیاورد.

پذیرش بیت کوین[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۷]

در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۱ ، ویکی لیکس شروع به قبول کمک های مالی از طریق بیت کوین مینماید .


سابقه قضایی[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۸]


وضعیت قانونی ویکی لیکس پیچیده است . اسانژ ویکی لیکس را یک واسطه برای ایجاد امنیت مطرح می کند . بجای فرستادن اسناد مستقیما به جراید همراه با خطر شناسایی و مجازات شدن ، افشاگران می توانند به ویکی لیکس بفرستند که متعاقبا اسناد را به رسانه ها ارسال خواهد داشت. سرور های ویکی لیکس در اروپا قرار دارند و ازهر شبکه اینترنت سانسور نشده ای قابل دسترسی هستند . گروه دفتر مرکزی اش را در سوئد مستقر نموده است زیرا قویترین قوانین حمایت از محرمانگی روابط روزنامه نگار و منبع نشت اسناد را داراست . ویکی لیکس اعلام داشته که هیچگاه خواستار ارسال مدارک نمی شود . هر چند اسانژ در سخنرانی اش در مالزی از حضار هکر خواست که در جمع اوری مدارکی که در فهرست " پر خواهان ترین " سال ۲۰۰۹ هستند ، یاری نمایند .


کنترل مدارک ارسالی[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۹]

ویکی لیکس خشنود است که هرگز سند ی را اشتباهی و یا بدون ارز یابی قبلی منتشر نکرده است . در جواب این نگرانی که ممکن مدارکی انحرافی و یا جعلی نشت شده و منتشر گردند ، ویکی لیکس پاسخ می دهد که انگونه اخبار انحرافی همه روزه از رسانه های عادی منتشر می گردند ، ویکی لیکس در خدمت انان نیست . در یک پرسش و پاسخ (FAQ) ویکی لیکس چنین استدلال می نماید که " ساده ترین و موثرترین اقدام متقابل، جامعه جهانی ویرایشگران و خوانندگان مسئول و اگاه هستند که با بررسی موشکافانه شان و با تبادل نظر مدارک نشت شده را کنترل می نمایند . " بنا بگفته اسانژ در ۲۰۱۰، اسناد ارسال شده به ویکی لیکس توسط یک اکیپ پنج نفره کنترل می شوند که دارای تخصص در زمینه های متفاوت از جمله زبان و برنامه نویسی هستند و همچنین در صورتیکه فرد ارسال کننده معرفی شده باشد سوابق او را نیز بررسی می نمایند . در این گروه اسانژ تصمیم نهایی را در ارزیابی اسناد می گیرد .

فایل های ضمانتی[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا Insurance files

در ۲۹ اوریل ۲۰۱۰ ویکی لیکس یک " فایل ضمانتی" Insurance file به خاطرات جنگ افغانستان افزود. فایل بروش استاندارد رمزنگاری پیشرفته AES کد گذاری شده است . گفته میشود که مقصود این بوده که در صورت وقوع امر یا اتفاقی که ویکی لیکس یا جولیان اسانژ را از فعالیت حذف نماید ، کلید باز گشایی کد رمز منتشر خواهد گشت و بدین ترتیب فایل در دسترس عموم قرار خواهد گرفت. بسیاری حدس می زنند که فایلها شامل اطلاعات سرّی نگران کننده و شرم اوری برای ایالات متحده می باشد. در ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ وجود یک " فایل ضمانتی" دیگر اعلام شد . فایلهای ضمانتی را نباید با سایر مدارک و یا کابل های دیپلماتیک (افشای اسناد دیپلماتیک آمریکا)اشتباه کرد ، چرا که سیستم کد گذاری فایلهای ضمانتی متفاوت و کاملا سری است و محتوای ان به هیچ اندازه افشا نشده است . در ۱۷ اوت ۲۰۱۳ ویکی لیکس سه فایل ضمانتی دیگر به لیست اضافه کرد که مانند دو فایل قبلی محتوای انان کاملا ناشناخته هستند.

گاه شناسی انتشار اسناد[ویرایش]

اسناد ۲۰۰۸ ـ ۲۰۰۶[ویرایش]

منبع: ویکی پدیا [۱۷]

ویکی لیکس اولین سندش را در دسامبر ۲۰۰۶ منتشر نمود ؛ تصمیم به قتل رساندن مسولین دولت بدستور " شیخ حسن داهیر اویس " (Hassan Dahir Aweys سیاستمدار سومالی ) . در اگوست ۲۰۰۷ نشریه بریتانیایی گاردین تفصیلات فساد خانوادگی رهبر سابق کنیا ،"دانیل اراپ مویی" Daniel arap Moi را بر اساس اطلاعات گرد اوری شده ویکی لیکس به چاپ رسانید . در نوامبر ۲۰۰۷ ، کپی سال ۲۰۰۳ ،مربوط به "استاندارد نحوه عمل در کمپ دلتا " که روش و دستور العمل کار سربازان ارتش امریکا در بازداشتگاه گوانتانامو را بیان میداشت ، در اختیار عموم قرار داد. مدارک فوق نشان میدادند که برخی از زندانیان گوانتامو از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ پنهان شده بودند ، مطلبی که ارتش امریکا مکررا انکار می نمود . در فوریه ۲۰۰۸ ویکی لیکس از عملیات مالی غیر قانونی بانک جولیوس بائر در جزایر کیمن پرده برداشت , در نتیجه بانک بر علیه ویکی لیکس اعلام جرم و ادعای خسارت کرد که باعث متوقف شدن موقت فعالیتهای ویکی لیکس گردید. در فوریه ۲۰۰۸ یک قاضی ایالت کالیفرنیا دستور داد تا شرکت خدمات اینترنت دامنه اینترنتی ویکی لیکس wikileaks.org را بلاک بنماید ، با اینکه بانک ( جولیوس بائر) فقط خواهان پس گرفتن مدارک بود، ویکی لیکس از معین کردن یکنفر رابط کوتاهی کرد . وب سایت بلافاصله با همیاری هواداران منعکس و منتشر گشت، و در پایان همان ماه قاضی دستور خودش را لغو نمود با این توضیح که احتمال منافات با متمم اول قانون اساسی ایالات متحده آمریکا و تردید در صلاحیت ان دادگاه Jurisdiction وجود دارد . در مارس ۲۰۰۸ ویکی لیکس مدارکی را انتشار داد که انها را انجیل های محرمانه کلیسای ساینتولوژی نامید . سه سال بعد ویکی لیکس نامه ای دریافت کرد حاکی از تهدید به تعقیب قانونی بدلیل نقض قوانین حق چاپ و انتشار بود. در سپتامبر ۲۰۰۸ در جریان مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری امریکا ، ایمیل های سارا پیلین یکی از نامزد های انتخاباتی حزب جمهوری خواه در وبگاه ویکی lیکس منتشر شدند . ایمیلها را انانیموس (گروه) از حساب یاهوی سارا پیلین هک کرده بودند . در نوامبر ۲۰۰۸ فهرست اعضا ء دست راست افراطی " حزب ملی بریتانیا BNP در ویکی لیکس منتشر شدند ، یکسال بعد فهرست دیگری از افراد این حزب انتشار یافتند .

اسناد ۲۰۰۹[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۱۸]

در ژانویه ۲۰۰۹ ویکی لیکس ۸۶ مکالمه تلفنی ضبط شده از سیاستمداران و بازرگانان پرو یی در گیر در رسوایی نفت پرو ۲۰۰۸ را انتشار داد . در طی ماه فوریه ویکی لیکس اقدام به ازاد سازی اسناد ذیل نمود : گزارش های خدمات پژوهشی کنگره ۶۷۸۰ ، در ماه مارس فهرست کمک کنندگان به مبارزات انتخاباتی نرم کولمن برای سنا ، و مجموعه اسناد متعلق به بانک بارکلیز ، که جلوتر بدستور دولت از وبگاه روزنامه گاردین حذف شده بودند . در ژوییه انتشار اخبار مربوط به سانحه مهم اتمی که در تأسیسات هسته‌ای نطنز در ایران رخ داده بود . بعد ها ویکی لیکس اضافه کرد که سانحه اتمی در اثر کرم رایانه‌ای استاکس‌نت بوده است. در سپتامبر اسناد داخلی بانک کوپتینگ Kaupthing Bank به خارج نشت نمودند، اندکی قبل از فروپاشی سیستم بانکی ایسلند ( ۲۰۱۲ ـ ۲۰۰۸ ) که بحران مالی مهمی در ان کشور پدید اورد. مدارک مزبور نشان میدادند که مبالغ مهمی پول به نحو مشکوکی به صاحبان بانک قرض داده شده و بدهکارهای بزرگی بخشوده شده بودند. در اکتبر, Joint Services Publication 440 یک دستور العمل دولت بریتانیا که اموزش میداد چگونه از نشت اخبار جلوگیری شود را ویکی لیکس منتشر نمود . متعاقبا در همان ماه ، ویکی لیکس اعلام داشت که شرکت ترافیگورا با استفاده از قانون احکام فوق العاده مانع انتشار اسناد داخلی ان شرکت در روزنامه گاردین شده است ، این مدارک در مورد پنهان کردن زباله های سمی در کشور ساحل عاج میبا شند . در نوامبر وبگاه ، ایمیل های دانشمندان کاوشگر در تغییرات آب‌وهوایی (تغییر اقلیم )را ازاد ساخت، گرچه این ایمیل ها در ابتدا به ویکی لیکس نشت نشده بودند . همچنین ۵۷۰۰۰۰ پیامک تلفنی ارسال شده در روز حملات ۱۱ سپتامبر را ازاد ساخت. در طی ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ ویکی لیکس فهرست وبگاه های متهم به غیر قانونی بودن در استرالیا ، دانمارک و تایلند را منتشر نمود. البته در ابتدا این فهرست به منظور جلوگیری از باز دید وبگاه های پورنوگرافی کودکان و تروریسم بود ولی ویکی لیکس نشان داد وبگاهایی به لیست وارد شده اند که ربطی به ان موضوعات ندارند .

اسناد ۲۰۱۰[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا Leaks 2010


در اواسط ماه فوریه ۲۰۱۰ ویکی لیکس کابل (cable مخابره ) دیپلماتیک نشت شده ای از سفارت ایالات متحده در ریکیاویک در ارتباط با رسوایی ( Icesave scandal ) دریافت کرد. کابلی که به ریکیاویک ۱۳ ( Reykjavik 13) معروف شد ، اولین از سری اسناد مهمی بود که سرباز ارتش امریکا چلسی منینگ فراهم اورد. در مارس ۲۰۱۰ ویکی لیکس مدارک محرمانه ۳۲ برگی ضد جاسوسی سال ۲۰۰۸ وزارت دفاع امریکا را ازاد ساخت که در ان نشت اسناد در ویکی لیکس و چگونگی جلوگیری از ان بررسی شده بود . در اوریل یک ویدیوی سرّی گروهی از خبر نگاران رویتر را نشان می داد که زیر رگبار گلوله بالگرد ارتش امریکا قرار میگیرند و کشته می شوند ، خلبان مدعی بود که دوربینهای خبرنگاران را با اسلحه اشتباه گرفته بود ویدیو مربوط . پس از به رگبار بستن خبرنگاران، خلبان بر روی یک خودرو خانوادگی که برای کمک به مجروحین امده بود اتش گشود تا مانع کمک به انها گردد. این عمل یک جنایت جنگی محسوب می شود. درطی یک هفته پس از انتشار سند ، به اعتراف گوگل لغت " ویکی لیکس " بالاترین روند رشد جستجو را در جهان داشت . در ماه ژوئن چلسی منینگ دستگیر شد پس از اینکه یک هکر سابق بنام "ادریان لامو" با سوء استفاده از اعتماد منینگ، او را به دولت معرفی کرد. منینگ در طی چت به لامو گفته بود که ویدیوی مزبور و همچنین حمله هوایی گرانای [۱۰]و حدود ۲۶۰۰۰۰ کابل محرمانه را او به ویکی لیکس فرستاده است . در ژوئیه ویکی لیکس ۹۲۰۰۰ مدارک جنگ افغانستان بین سالهای ۲۰۰۹ - ۲۰۰۴ را در اختیار گاردین ، نیویورک تایمز و اشپیگل قرار داد. مدارک حاوی جزئیاتی از قبیل " تیر اندازی به نیرو های دوست " و تلفات غیر نظامیان محلی بود. نزدیک به ۱۵۰۰۰ سند از این ۹۲۰۰۰ هنوز ازاد نشده اند زیرا ویکی لیکس در حال مطالعه انها برای حدف منابع اخبار است .ویکی لیکس از پنتاگون و سازمانهای حقوق بشر برای حذف نام منابع خبر ها یاری خواست تا بدین ترتیب از صدمات احتمالی در نتیجه انتشار انها کاسته گردد ، منتها کمکی در این مورد دریافت نکرد . درپایان ماه ژوئیه ۱.۴ گیگابایت " فایلهای ضمانتی" Insurance files به اسناد جنگ افغانستان افزوده شد , با این تهدید که در صورت اسیب رسیدن به ویکی لیکس یا جولیان اسانژ این فایل ها منتشر خواهند گشت. در ۲۰ اوت ۲۰۱۰ ویکی لیکس اسناد مربوط به حادثه فستیوال موزیک Love Parade stamped در شهر دویسبورگ المان را که حاکی از نقش و مسئولیت مقامات شهر بودند را انتشار داد . پس از مدارک جنگ افغانستان ، ویکی لیکس حوالی ۴۰۰۰۰۰ سند مربوط به جنگ عراق را ازاد ساخت . با انعکاس مدارک جنگ عراق در رسانه ها، بی اعتنایی دولت امریکا به گزارش های مقامات عراقی حاکی از وجود شکنجه در کمپهای زندانیان ارتش امریکا ، به جهانیان نمایان گشت . در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰ ویکی لیکس و ۵ نشریه مهم جهانی مدارک مربوط به " افشای اسناد دیپلماتیک ایالات متحده " را منتشر نمودند .

اسناد ۲۰۱۵ ـ ۲۰۱۱[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۱۹]

موضوعات اصلی : نشت فایل های خلیج گوانتامو [۱۱] ، نشت فایل های اطلاعات جهانی [۱۲]، فایل های سوریه [۱۳] ، و نشت ایمیل های استراتفر در ۲۰۱۳ ـ ۲۰۱۲ [۱۴].

در اواخر اوریل ۲۰۱۱ ، فایل های مربوط به بازداشتگاه گوانتانامو منتشر شدند . در دسامبر ۲۰۱۱ ویکی لیکس شروع به ازاد سازی "فایل های جاسوسي" کرد [۲۰] . در ۲۷ فوریه ۲۰۱۲ ویکی لیکس شروع به انتشار بیش از ۵ میلیون ایمیل از " گلوبال اینتلیجنس " استراتفور ، واقع در ایالت تگزاس ، نمود . در ژوییه ۲۰۱۲ ویکی لیکس اقدام به ازاد سازی فایل های سوریه کرد که حاوی بیش از دو میلیون ایمیل های شخصیت های سیاسی ، وزارتی و شرکتها بود که بین سال های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۲ ارسال گردیده بودند . در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۲ ویکی لیکس اغاز به انتشار ۱۰۰ سند محرمانه نمود که در مورد " دستور العمل رفتار با زندانیان " بودند. در اوریل ۲۰۱۳ ویکی لیکس بیش از ۱.۷ میلیون سند دیپلماتیک و اطلاعاتی سالهای ۱۹۷۰ را منتشر کرد از جمله کابل های کیسینجر Kissinger cables (مخابرات دیپلماتیک و اطلاعاتی ) [۱۵]. در سپتامبر ۲۰۱۳ روزنامه نروژ ی Dagens Næringsliv اظهار داشت که ویکی لیکس در طی سال گذشته ، محل مهمترین شرکتهای متخصص در فن اوری مراقبت الکترونیکی [۱۶] اروپایی را افشا کرده است [۱۷]. در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۳ مجموعه کامل حق مالکیت غیر مادی در شراکت ترنس-پسیفیک منتشر گشت. در ژوئن ۲۰۱۵ ویکی لیکس مجموعه کامل ضمیمه شفافیت برای خدمات بهداشتی شراکت ترنس-پسیفیک به همراه موضع هر یک از کشور ها در مذاکرات را ازاد ساخت . بنا به نشریه " سیدنی مورنینگ هرالد " [۱۸] این متن موافقتنامه نحوه عملکرد طرح دولت در مورد دستگاههای پزشکی و دارو را تنظیم می کند و بوضوح قدرت تصمیم و اطلاعات بیشتری در اختیار شرکت های چند ملیتی دارو سازی پیرامون تصمیمات کشوری خدمات درمانی ، قرار می دهد . در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۵ ویکی لیکس اقدام به افشای کابل های عربستان سعودی می نماید ؛ که حاوی بیش از نیم میلیون کابل و دیگر مدارک مکالمات وزارت خارجه عربستان با سفارت خانه هایش در جهان است . در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۵ ویکی لیکس اسناد معروف به " جاسوسی الیزه " را منتشر می سازد که ادوارد اسنودن از جاسوسی های آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا (ان اس ای) افشا کرده بود . این عملیات "ان اس ای" شامل جاسوسی از رییس جمهور فرانسه فرانسوا اولاند ، نیکولا سارکوزی و ژاک شیراک می شده است . در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵ ویکی لیکس مدارک بیشتری در مورد شنود های آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا (ان اس ای) در فرانسه و همچنین جاسوسی های اقتصادی "ان اس ای" از شرکتهای فرانسوی را به عموم ارائه می نماید . در ژوییه ۲۰۱۵ ویکی لیکس مدارکی در وبگاهش گذارد که نشان میدادند ان اس ای از سال های ۱۹۹۰ مکالمات تلفنی اعضا دولت المان از جمله انگلا مرکل را تحت شنود قرار میداده است . د ر ۴ ژوییه ۲۰۱۵ مدارک ارائه شده توسط ویکی لیکس اشکار می ساختند که ۲۹ عضو دولت برزیل برای جاسوسی از جانب آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا انتخاب شده بودند . در بین سیاستمداران هدف قرار گرفته می توان از دیلما روسف و برخی برخی شخصیتهای کلیدی دولت نام برد .

در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۵ ویکی لیکس یک سند فوق سری از ملاقات وزیران شراکت ترنس-پسیفیک در ۲۰۱۳ را علنی ساخت که موضع گیری و سیاست ان کشورها را در قبال شرکتهای دولتی نشان می داد و حاکی از ارجحیت دادن دولتها به شرکتهای بزرگ چند ملیتی بود . در۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵ مدارک بدست امده توسط ویکی لیکس نشان دادند که ان اس ای از دولت ژاپن جاسوسی می کرده است , این جاسوسی شامل شرکت های بزرگ نظیر میتسویی و میتسوبیشی هم می شده است . مدارک مذکور بیان میداشتند که دامنه جاسوسی ها ی امریکا در ژاپن وسیع بوده و شامل موضو عاتی از قبیل : مکالمات دیپلماتیک ، موضع ژاپن در مسئله تغییر اقلیم ( گرم شدن هوا ) و مراقبت وسیع اقتصاد ژاپن بوده است . در ۲۱اکتبر ۲۰۱۵ ویکی لیکس تعدادی از ایمیل های جان برنان که حاوی اطلاعات شخصی و گواهی عدم سوء پیشینه بودند را ازاد ساخت .

افشاگری‌ها[ویرایش]

افشای اسناد طبقه‌بندی‌شده در مورد جنگ عراق[ویرایش]

تا سال ۲۰۱۵ ویکی لیکس بیش از ۱۰ ملیون مدارک و تحلیلهای مربوطه را در اختیار عموم گذارد ، و خود جولین آسانژ ( از بنیانگذاران و مدیر ویکی لیکس ) انرا " کتابخانه عظیم مدارکی که به بیشترین حد در جهان تحت تعقیب و ازار قرار گرفته اند " نا م نهاد.از ابتدا مطالب منتشر شده جلب توجه می کردند ولی انتشار برخی مدارک سری ارتش امریکا که توسط یک نظامی وظیفه « چلسی منینگ » تهیه شده بودند , ویکی لیکس را مشهور عالم ساخت .مدارک منینگ، از جمله ویدیوی کشتار غیر نظامیان در عراق توسط هلیکوپر( بالگرد ) ارتش امریکا ( youtube -Collateral Murder اپریل ۲۰۱۰ ویدیو در یوتوب ) ویدیو مربوط ، ثبت وقایع جنگ افغانستان (۲۰۱۰جولای ) ، ثبت وقایع جنگ عراق ( اکتبر ۲۰۱۰) ، ۲۵۰ هزار تلگرام دیپلماتیک (نومبر ۲۰۱۰)، پرونده اسیران ارتش امریکا در بازداشتگاه گوانتانامو (اپریل ۲۰۱۱) ... شناخته شده ترین انتشارآت ویکی لیکس هستند .

افشای اسناد طبقه‌بندی‌شده در مورد جنگ افغانستان[ویرایش]

افشای بیش از ۹۲ هزار سند سری ارتش آمریکا درباره جنگ افغانستان خشم مقامات واشینگتن را برانگیخت. اسنادی که بخش‌هایی از آن به «نقش ایران در بی‌ثباتی افغانستان» پرداخته بود. مدیران وب‌گاه ویکی‌لیکس که اخبار پشت پرده را افشا می‌کنند، این اسناد را از طریق روزنامه‌های نیویورک تایمز آمریکا، گاردین بریتانیا و مجله اشپیگل آلمان در اختیار عموم قرار دادند. اسناد منتشر شده حاوی جزئیات دقیق جنگ افغانستان در سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ و از جمله نقش ایران در بی‌ثباتی این کشور بود.[۲۱]

با این حال در حالی که وزارت دفاع آمریکا، ارزیابی خسارت‌های ناشی از انتشار هزاران سند سری درباره جنگ افغانستان توسط وب‌گاه ویکی‌لیکس به هفته‌ها زمان نیاز دارد، ویکی‌لیکس مدعی شد که هنوز ۱۵ هزار سند محرمانه دیگر در اختیار دارد.[۲۲][۲۳] رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا انتشار این اسناد توسط وب‌گاه «ویکی‌لیکس» را برای جان سربازان آمریکایی، متحدان و طرفداران این کشور در افغانستان بطور بالقوه خطرناک دانسته و هشدار داده‌است که به اعتبار ایالات متحده در جهان لطمه خواهد زد.[۲۴] مقام‌های آمریکایی از وب‌گاه ویکی‌لیکس خواسته‌اند پانزده هزار سند محرمانه دیگر را که در مورد جنگ افغانستان در اختیار دارند، منتشر نکند. این اسناد غیر از هفتاد و پنج هزار سندی است که هفته گذشته از طریق سایت ویکی لیکس به رسانه‌ها درز کرد.[۲۵]

افشای اسناد محرمانه وزارت‌خارجه آمریکا[ویرایش]

ویکی‌لیکس در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰ میلادی (۷ آذر ۱۳۸۹) بخش‌هایی از اسناد و گزارش‌های طبقه‌بندی شده وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا را که بالغ بر ۲۵۰ هزار سند محرمانه از وابسته‌های دیپلماتیک ایالات متحده آمریکا در همه نقاط جهان می‌شود را منتشر کرد.[۲۶][۲۷]

در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۰، سرور وب‌گاه ویکی‌لیکس، یک ساعت قبل از افشای اسناد محرمانه وزارت‌خارجه آمریکا مورد حمله محروم‌سازی از سرویس قرار گرفت.[۲۸] اما با این وجود پنج نشریه معتبر بین‌المللی از جمله نیویورک تایمز، گاردین، اشپیگل، ال پایس و لوموند به صورت هم‌زمان، بخش‌هایی از این اسناد محرمانه را منتشر کردند.[۲۹]

افشای اسناد محرمانه شرکت استراتفور[ویرایش]

در دسامبر سال ۲۰۱۱ میلادی، گروهی از هکرها موسوم به «گروه آنانیموس» موفق به هک نام و اطلاعات و هم‌چنین کارت‌های اعتباری هزاران مشتری شرکت استراتفور شدند.[۳۰] پس از چندی سایت افشاگر ویکی‌لیکس، اقدام به انتشار اسامی و اطلاعات برخی از مشتریان شرکت استراتفور را کرد که از آن جمله، می‌توان به شرکت‌هایی چون داو کمیکال، لاکهید مارتین، نورثروپ گرومن و ریتیون و نیز آژانس‌های دولت ایالات متحده آمریکا، از جمله وزارت امنیت داخلی ایالات متحده آمریکا، آژانس اطلاعات دفاعی ایالات متحده آمریکا و تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا اشاره کرد.[۳۱]

محاصره مالی کارتهای اعتباری و بانکها[ویرایش]

منبع : ویکی پدیا [۳۲]

پس از انتشارات مهم ویکی لیکس در مورد افشای اسناد دیپلماتیک آمریکا که اسرار شرمسار کننده ای در خود داشت، از ۷ دسامبر ۲۰۱۰ وسترن یونیون ، مسترکارد، ویزا، بانک امریکا ، پی‌پل تمام نقل و انتقالات و حواله های بانکی با ویکی لیکس را ممنوع نمودند .آسانژ این کردارهای بنگاههای مالی را ” مک‌کارتیسم سوداگرانه“ نامیده‌است. این ممنوعیت باعث می شد که دریافت کمکهای مالی هواداران که تنها راه کسب در امد و بقای مالی برای ویکی لیکس است غیر ممکن گردد. محاصره بانکی ویکی لیکس را در شرایط بسیار مشگلی قرار می داد و سبب ضرر های مالی مهمی برای این سازمان غیر انتفاعی شد. نزدیک به دو سال طول کشید و تنها پس از حکم یک دادگاه ایسلند به نفع ویکی لیکس و شکل خاص ساختار قراردادی کارت های اعتباری در فرانسه بود که امکان برقراری مجدد نقل و انتقالات مالی میسر گردید . [۳۳] [۳۴] [۳۵]

محل نگهداری فایل‌ها[ویرایش]

فایل‌های ویکی لیکس درون سروهایی در یک پناهگاه اتمی در شهر استکهلم در سوئد نگهداری می‌شوند.برای ثابت نگه داشتن دما دراین پناهگاه از توربین‌های زیردریایی‌ها استفاده می‌شود.[۳۶]

دیگر فعالیتهای ویکی لیکس[ویرایش]

منبع: ویکی پدیا [۱۹]

در ۲۰۱۳ ویکی لیکس ادوارد اسنودن کارمند سابق آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا (ان اس ای) را که افشاگری های بی سابقه ای از جاسوسی های ان سازمان کرده بود را برای خروج از هنگ کنگ یاری داد . سارا هاریسون [۲۰] از فعالهای ویکی لیکس ، اسنودن را در خروج از هنگ کنگ همراهی نمود . روزنامه نیویورک تایمز اظهار داشت ؛ برغم کارمندان دست و پا گیرش ،مشکلات دریافت کمک مالی هواداران در نتیجه محدو دیت های مالی تحمیل شده و مسائل ایجاد شده در اثر روش زندگی نا ملایم جولیان اسانژ و گرفتاریها یش که با عث ایجاد وقفه در خدمات ایشان شده است ، ویکی لیکس همچنان نیرویی است در سطح جهانی روی ان حساب می شود .

منتقدان[ویرایش]

طی افشای ۲۵۱۰۰۰ سند دیگر در نوامبر ۲۰۱۰، اعضای کنگره آمریکا واکنش شدیدی نشان دادند و خواهان تعیین ویکی لیکس به عنوان یک «سازمان تروریستی خارجی» شدند.[۳۷]

ولادمیر پوتین در این باره معتقد است : اسناد ویکی لیکس احتمالاً هدف‌های سیاسی را دنبال می‌کنند. به نظر کارشناسان عده‌ای قصد دارند اهمیت این سایت را بالا ببرند تا از آن برای منافع سیاسی بهره بگیرند. اگر هم این طور نباشد، من فکر می‌کنم سرویس‌های دیپلماتیک باید توجه بیشتر به اسناد خود داشته باشند. حفره‌های امنیتی پیش تر هم وجود داشته اند؛ با این حال از دید من با انتشار این اسناد فاجعه‌ای رخ نداده‌است.[۳۸]

حملات سایبری[ویرایش]

در ۳ دسامبر ۲۰۱۰ پس از آن‌که EveryDNS سرور آمریکایی وب‌گاه ویکی‌لیکس خدمات خود به آن را قطع و wikileaks.org را از دسترس خارج کرد. ویکی‌لیکس به دامین سوئیسی wikileaks.ch نقل مکان کرد. EveryDNS دلیل این اقدام را چنین ذکر کرده بود که هکر جدید تهدید به اختلال در کل این شبکه کرده‌است. وب‌گاه ویکی‌لیکس بارها پیش از آن با حملات عدم سرویس‌دهی مواجه شده بود. ویکی‌لیکس مسئولت این حملات را با مأموران امنیتی آمریکا و کشورهای دیگر می‌دانست.[۳۹] ویکی‌لیکس اعلام کرد که از طریق دامنه‌های wikileaks.de‏، wikileaks.fi و wikileaks.nl هم در دسترس است. [۴۰]

بازی کامپیوتری[ویرایش]

در بازی کامپیوتری ویکی لیکس، بازیکن، نقش جولین آسانژ مدیر ویکی لیکس را ایفا می‌کند که باید اطلاعات محرمانه کارت حافظه سیار کامپیوتر باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا را سرقت کند.[۴۱]

فیلم مستند ما اسرار را می‌دزدیم: داستان ویکی لیکس[ویرایش]

ما اسرار را می‌دزدیم: داستان ویکی لیکس [۲۱] ساخته الکس گیبنی فیلمی مستند است که به افشاگرهای ویکی لیکس، ژولین آسانژ و بردلی منینگ پرداخته است، این فیلم در سال ۲۰۱۳ ساخته شد.[۴۲]

موضوعات فیلم[ویرایش]

در این فیلم دولت آمریکا می‌گوید انتشار این اسناد جان انسان‌ها (سربازان آمریکایی و شهروندان افغان) را به خطر انداخته و ژولیان آسانژ، در یک گفتگوی تلفنی که در این فیلم وجود دارد به طور مشخص در پاسخ به این موضوع می‌گوید که این اسناد باید انتشار پیدا کنند، حتی به قیمت جان اشخاص.

فیلم تاکید می‌کند که آسانژ این اسناد را در اختیار روسیه یا چین قرار نداده، بلکه با باور اطلاع رسانی بدون سانسور، آنها را منتشر کرده تا در دسترس "عموم مردمی که باید آگاه شوند"، قرار بگیرد.

فیلم ماجرای هک کردن ناسا در سال ۱۹۸۹ را که فیلم با آن آغاز می‌شود، تلویحاً به آسانژ ربط داده است.

داستان دو دختر سوئدی که از آسانژ شکایت کرده‌اند، به عنوان پرسش مطرح شده است.

در این فیلم ژولیان آسانژ در خانه، در کنفرانس‌ها و سخنرانی ها، موقع کار، هنگام مصاحبه، عکس او را بر صفحه نخست چندین روزنامه، و در لندن، زمانی که با مسئولان روزنامه گاردین برای انتشار اسناد قرار می گذارد، دیده می‌شود.

مصاحبه‌های فیلم: مصاحبه با نزدیک ترین همکاران ویکی لیکس و همچنین مقامات واشنگتن (از جمله رئیس سابق سیا).

در پایان فیلم گفته می‌شود: حداقل سود ویکی لیکس این بود که دولت‌ها بیشتر مراقب کردار خود باشند. [۴۳]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ "Wikileaks:About". WikiLeaks. Archived from the original on 14 March 2008. Retrieved 3 June 2009. 
  2. "wikileaks.org – Traffic Details from Alexa". الکسا, Inc. Retrieved 7 December 2010. 
  3. "WikiLeaks Struggles to Stay Online After Attacks". Nytimes.com. Retrieved 2010-12-05. 
  4. "Wikileaks has 1.2 million documents?". WikiLeaks. Archived from the original on 16 February 2008. Retrieved 28 February 2008. 
  5. McGreal, Chris. Wikileaks reveals video showing U.S. air crew shooting down Iraqi civilians, The Guardian, 5 April 2010.
  6. Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Award Announced 22 April 2008
  7. Kenya: The Cry of Blood – Extra Judicial Killings and Disappearances, Sep 2008 WikiLeaks.
  8. Amnesty announces Media Awards 2009 winners Amnesty.org.uk, 2 June 2009
  9. Reso, Paulina (20 May 2010). "5 pioneering Web sites that could totally change the news". Daily News. Retrieved 8 June 2010. 
  10. Collateral Murder - youtube ویدیوی مربوط به کشتار
  11. رادیو فردا : ویکی لیکس وافشاگری جنگ افغانستان
  12. "WikiLeaks to publish new documents". Associated Press. 8 August 2010. Archived from the original on 2010-12-05. Retrieved 2010-12-05. 
  13. Satter, Raphael G.; Svensson, Peter (3 December 2010) "WikiLeaks Fights To Stay Online Amid Attacks". Associated Press (via The Charlotte Observer). Retrieved 4 December 2010.
  14. Randall, David; Cooper, Charlie (5 December, 2010). "WikiLeaks hit by new online onslaught". The Independent (Independent Print Ltd). Retrieved 4 December 2010.  Check date values in: |date= (help)
  15. BBC فارسی - جهان - ویکی لیکس؛ افشاگری در مقیاس جهانی
  16. آیا می‌شود در اینترنت ناشناس ماند؟
  17. Leaks 2006 - 2008
  18. Leaks 2009
  19. ویکی لیکس ۲۰۱۵ ـ ۲۰۱۱
  20. spy files
  21. افشای هزاران سند طبقه‌بندی شده از جنگ افغانستان؛ «ایران متهم به ایجاد بی‌ثباتی» - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  22. ویکی‌لیکس: هنوز ۱۵ هزار سند از جنگ افغانستان را منتشر نکرده‌ایم - © ۲۰۱۰تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است
  23. آفتاب - ویکی‌لیکس: هنوز ۱۵ هزار سند از جنگ افغانستان را منتشر نکرده‌ایم
  24. «ورود اف بی آی به ماجرای ویکی لیکس»(فارسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۸۹. 
  25. BBC فارسی - جهان - آمریکا از ویکی لیکس خواست مدارک بیشتری منتشر نکند
  26. افشاگری تازه و جنجال‌انگیز ویکی‌لیکس، دویچه وله فارسی
  27. افشاگری تازه ویکی‌لیکس و واکنش شدید آمریکا، بی‌بی‌سی فارسی
  28. "Wikileaks 'hacked ahead of secret US document release'". BBC News. 28 November 2010. Retrieved 28 November 2010. 
  29. Editor's note: publishing the cables, The Guardian
  30. Criminals Exploit Stolen Customer Data From Stratfor، The New York Times
  31. WikiLeaks' Stratfor dump lifts lid on intelligence-industrial complex، The Guardian
  32. [۱]محاصره مالی کارتهای اعتباری و بانکها
  33. Banking Blockade -wikileaks
  34. Banking Blockade-theguardian
  35. wikileaks Banking Blockade breaks
  36. دیدار از پناهگاه اسناد ویکی‌لیکس در سوئد
  37. «WikiLeaks: US Senators call for WikiLeaks to face criminal charges»(فارسی)‎. the telegraph، ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰. 
  38. یورونیوز
  39. WikiLeaks switches to Swiss domain after attacks By LOUISE NORDSTROM, Associated Press, 3 December 2010
  40. Twitter / wikileaks: WikiLeaks now available at
  41. استقبال گسترده از بازی کامپیوتری «ویکی لیکس»
  42. ویکی لیکس، جولیان آسانژ و بردلی منینگ؛ مستندی که باید دید بی‌بی‌سی فارسی
  43. ویکی لیکس، جولیان آسانژ و بردلی منینگ؛ مستندی که باید دید بی‌بی‌سی فارسی

افشاگری جاسوس آمریکا

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]