ناصر کاتوزیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پروفسور امیرناصر کاتوزیان
زادروز ۱۳۰۶ خورشیدی
تهران
درگذشت ۱۱ شهریور ۱۳۹۳ (۸۷ سال)
تهران
علت مرگ بیماری ذات‌الریه
محل زندگی تهران
ملیت ایرانی
تابعیت ایرانی
تحصیلات دکترای حقوق خصوصی
از دانشگاه دانشگاه تهران
پیشه حقوقدان، نویسنده
شناخته‌شده برای از جمله تدوین‌کنندگان پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

لقب پدر علم حقوق ایران
حزب سیاسی نهضت آزادی
دین اسلام
مذهب شیعه
مکتب تفوق عدالت بر قانون
آثار کتب حقوق مدنی
خویشاوندان محمدعلی طهرانی
جایزه‌ها اعطای نشان درجه یک فرهنگ و هنر و دانش به دکتر امیر ناصر کاتوزیان توسط رئیس جمهور سید محمد خاتمی


امیرناصر کاتوزیان (متولد ۱۳۰۶ - درگذشته ۱۱ شهریور ۱۳۹۳) از حقوقدانان برجستهٔ ایرانی و نویسندهٔ کتب دانشگاهی در رشتهٔ حقوق مدنی بود. وی از اساتید حقوق دانشگاه تهران بوده‌است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

ناصر کاتوزیان در ۱۳۰۶ خورشیدی در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در دبستان اقبال در به اتمام رساند و دوران دبیرستان را در دبیرستان علمیه طی کرد. سپس وارد دانشگاه تهران شد و به تحصیل در رشته حقوق پرداخت. در ادامه تحصیلات خود رشته حقوق قضا را انتخاب کرد و در سال ۱۳۳۹ با دفاع از رساله دکتری خود با عنوان «وصیت» به اخذ عنوان دکتری حقوق نایل شد. محمود شهابی خراسانی از اساتید مهم وی در زمینه حقوق است. ناصر کاتوزیان در تدوین اولین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شرکت داشت. ناصر کاتوزیان پس از انقلاب فرهنگی ۱۱ سال از استادی دانشگاه تهران برکنار شد تا آنکه مجدداً از وی دعوت به عمل آمد.[۱] وی را پدر علم حقوق ایران نیز می‌خوانند.

او تاکنون حدود ۴۵ جلد کتاب تألیف کرده‌است، که اکثر آن‌ها کتب آموزشی دانشگاهی هستند.[۲]

کاتوزیان یکی از نویسندگان اصلی پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی بود[۳] وی در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی در سال ۱۳۵۸ شرکت کرده و در فهرست کاندیداهای مورد حمایت جبهه ملی ایران، نهضت آزادی و سازمان مجاهدین خلق قرار داشت که موفق به راهیابی به مجلس نشد.[۴]

وی در بهمن‌ماه سال ۱۳۸۳ نشان درجه یک فرهنگ و هنر و دانش را توسط سید محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت ایران دریافت نمود.[۵]

درگذشت[ویرایش]

امیرناصر کاتوزیان پدر علم حقوق ایران صبح سه شنبه یازدهم شهریور ۱۳۹۳ در سن ۸۷ سالگی درگذشت.[۶][۷][۸]

برخی از کتاب‌ها[ویرایش]

  • مقدمه علم حقوق، (تاکنون بیش از ۸۰ بارتجدید چاپ شده از ۱۳۴۷ به بعد)، آخرين ناشر شركت سهامي انتشار، (۱۳۸۱ به بعد).[۹] [۱۰]
  • كليات حقوق، نظريه عمومي، شركت سهامي انتشار، (۱۳۷۹ به بعد).
  • فلسفه حقوق (۳ج)، شركت سهامي انتشار، (۱۳۷۷ به بعد).
  • قواعد عمومي قراردادها (۵ ج)، شركت سهامي انتشار،(۱۳۷۲به بعد).
  • عقود معين (۴ج)، شركت سهامي انتشار و كتابخانه گنج دانش، (۱۳۶۴ به بعد).
  • نظريه عمومي تعهدات، نشر دادگستر، ۱۳۸۰.
  • خانواده (۲ج)، شركت سهامي انتشار، ۱۳۷۵.
  • اعمال حقوقي، شركت سهامي انتشار، ۱۳۷۰.
  • ایقاع، نظريه عمومي ـ ابقاع معين، نشر دادگستر، (۱۳۷۰ به بعد).
  • الزامهاي خارج از قرارداد (ضمان قهري)، (۲ج)، دانشگاه تهران، ۱۳۷۸.
  • تحولات حقوقي خصوصي، دانشگاه تهران، ۱۳۸۰.
  • مسووليت ناشي از حوادث رانندگي، دانشگاه تهران، ۱۳۸۰.
  • قانون مدني در نظم كنوني، (تاکنون ۳۹ بار تجدید چاپ شده است) نشر ميزان، ۱۳۹۲. [۱۱]
  • اموال و مالكيت، نشر دادگستر، ۱۳۷۸.
  • وصيت در حقوق مدني ايران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۲.
  • ارث، نشر دادگستر، ۱۳۷۶.
  • حقوق انتقالي، نشر دادگستر، ۱۳۷۵.
  • گامي به سوي عدالت، (۲ج)، دانشكده حقوق، ۱۳۷۹.
  • توجيه و نقد رويه قضايي، نشر دادگستر، ۱۳۷۷.
  • رویه قضایی، نشر جنگل، 1391.
  • عدالت قضايي، نشر دادگستر، ۱۳۷۸.
  • اثبات و دليل اثبات(ج۱)، نشر ميزان، ۱۳۶۲; (ج۲) ۱۳۸۳.
  • گذري بر انقلاب ايران، شخصي، ۱۳۶۰.
  • درسهايي از عقود معين (۲ج)، كتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۱.
  • دوره مقدماتي، حقوق خانواده، نشر دادگستر ، نشر ميزان،۱۳۸۰.
  • اعتبار امر قضاوت شده.
  • وقايع حقوقي.
  • آزادي انديشه و بيان، سازمان ملل.
  • مسووليت ناشي از عيب توليد، دانشگاه تهران، ۱۳۸۲.
  • شفعه، وصيت و ارث، دوره مقدماتي، نشر دادگستر.
  • مباني حقوق عمومي.
  • گوياتر از گفتارها، انتشارات دانشگاه تهران.
  • گامی به سوی عدالت، سه جلد، نشر میزان.

برخی از مقالات[ویرایش]

  • با توجه به اينكه پاره اي از مقاله ها (مانند اثر عقد ضمان و عدم تاثير قوانين درگذشته و دوره مقدماتي حقوق مدني و اعتبار قضيه محكوم بها) به طور مسلسل و در چندين شماره مجله با موضوعهاي مختلف چاپ شده و بسياري از مقاله ها در دسترس نبود، تخمين زده ميشود كه جمع مقاله ها حدود ۴۰۰ بشود.
  • اثر عقد ضمان، مجله كانون وكلاي دادگستري، بهمن ۱۳۳۲ تا دي ۱۳۳۴.
  • عدم تاثير قوانين در گذشته، مجله حقوقي وزارت دادگستري،۱۳۴۲.
  • تشخيص مطابقت قوانين عادي با قانون اساسي، مجله حقوقي دادگستري، ۱۳۳۵.
  • اعتبار قضيه محكوم بها، مجله حقوقي، در سلسله مقالات متعدد، ۱۳۳۸.
  • تفسير قانون، مجله حقوقي در ۲ شماره، ۱۳۳۷.
  • دوره مقدماتي حقوق مدني، مجله حقوقي، ۱۳۳۶.
  • مرور زمان اجراء اسناد رسمي، مجله كانون وكلايدادگستري، ش ۴۲، ۱۳۳۴.
  • مرور زمان اسناد تجاري، مجله حقوقي، ۲ ش، ۱۳۳۶،ش۴۷.
  • مقدمه اي بر جمهوري اسلامي، مجله جنبش ، ۱۳۵۷.
  • صلح و عدالت و نيروي هسته اي، مجله نگين، ترجمه ازفرانسه، ۱۳۳۱.
  • دولت خدمتگزار و مسوول به جاي دولت حاكم، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • حافظ نظم يا بازوي عدالت، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • خانواده و دولت، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • پيامي به مجلس خبرگان، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • آزادي و حدود آن در اسلام، ۱۳۵۹.
  • آزادي مطبوعات و گوشه اي از آئينه تاريخ، مجله جنبش،۱۳۵۷.
  • آزادي انديشه در قانون اساسي و قانون مطبوعات، ايران فردا، ۱۳۷۷.
  • مقدمه اي بر حقوق عمومي، ۱۳۷۷.
  • مباني فلسفي و حقوقي آزادي، ۱۳۷۶.
  • اهميت ذاتي قانون و فنون قانونگذاري، ۱۳۷۷.
  • حكومت عقل به جاي حكومت زور در روابط بين المللي،۱۳۵۸.
  • پيوندهاي ناموزون در پيشنويس قانون اساسي، ۱۳۵۸.
  • نقدي تحليلي بر پيشنويس قانون اساسي، ۱۳۵۸ در چندمقاله.
  • لزوم پاسداري از قانون اساسي، ۱۳۵۸.
  • در جستجوي راه وحدت، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • جايگاه حقوق اسلامي در نظم حقوقي، ۱۳۶۸.
  • شوراهاي محلي و دموكراسي، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • دانشگاه در جهان امروز، ۱۳۶۳.
  • طرح سازمان ملي دانشگاهيان و دورنماي اداره دانشگاهها،۱۳۵۷.
  • آرايش يا پيرايش، ۱۳۵۸.
  • بي اعتباري رژيم و نقش دادگستري، ۱۳۵۷.
  • تحولات نظام حقوقي پس از انقلاب اسلامي، ۱۳۵۸.
  • درباره دادگاه خلق دولت، ۱۳۵۷.
  • ثروت خاندانهاي سلطنتي و نحوه رسيدگي به آن، ۱۳۵۷.
  • قوانين كيفري خفيف تر، مجله دانشكده، ۱۳۷۰ .
  • جرايم مطبوعاتي، ۱۳۷۶.
  • امر به معروف و نهي از منكر يا عامل انقلاب فرهنگي وسياسي، ۱۳۵۷.
  • گذري بر انقلاب ايران، ۱۳۶۰.
  • پيوند مذهب و انقلاب در ايران، ۱۳۵۸.
  • سكوت تحميلي، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • جشن استقلال الجزاير و آموختنيها، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • شكوه همبستگي ملي و پاسداري از آن، ۱۳۵۷.
  • تفسير و اجراي قوانين در سايه قانون اساسي، ۱۳۷۵.
  • ارتباط فقه با حقوق و نقش آن در قانونگذاري، خراسان، ش۱۴۴۹۰-۹۱.
  • قوه قضائيه بايد از سياست پرهيز كند، مجله پيام امروز، ش۳۳، ۱۳۷۰.
  • حقوق، رسوب تاريخي اخلاق، ايران فردا، ش ۱۰.
  • عدالت معاوضي در قراردادها، ۱۳۷۲.
  • گذشته و آينده؛ دو نيم از يك حقيقت، مجله كانون وكلا،دوره جديد، ش ۵و۶.
  • استصحاب; حكومت يقين بر شك، نشريه دانشكده حقوق، ۱۳۶۰.
  • سخني درباره عدالت، مجله عدالت، ۱۳۷۲.
  • فلسفه فقه، مجله نقد و نظر، ۱۳۷۵.
  • عدالت، نشريه دانشكده.
  • سير پيدايش انديشه شخصيت حقوقي وقف در اسلام،ميراث جاويدان، ۱۳۷۲.
  • مسووليت دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني، مجله دانشكده حقوق، ش ۲۵.
  • تحول نهاد وقف و دورنماي آينده آن، نشريه دانشكده حقوق; مجله نقد و نظر، ۱۳۷۸-۷۹.
  • توجيه و مبناي تضامن غاصبان (ترتب ايادي) در فقه،ميراث جاويدان.
  • حق حبس و تسليم منفعت در اجاره اشخاص، مجله حقوقي دادگستري، ۱۳۳۹.
  • نقدي تحليلي بر قانون روابط موجر و مستاجر مصوب۱۳۷۶/۵/۲۶، مجله دانشكده، ۱۳۷۶.
  • سوء استفاده از حق يا تقصير در اجراي حق، مجله دانشكده حقوق، ش ۲۱.
  • تعليق در تعهدات، تحولات حقوق خصوصي، دانشگاه تهران.
  • مبناي حقوقي انفساخ عقد جايز در اثر مرگ و حجر يكي ازدو طرف، مجله دانشكده حقوق، ش ۲۵.
  • طبيعت قراردادهاي الحاقي، مجله مجتمع قضايي قم،۱۳۷۷.
  • اثر قراردادها در مسووليت مدني، مجله حقوقي دادگستري،ش ۴.
  • استنباط احكام مدني از قوانين، مجله حقوقي دادگستري،ش ۱، ۱۳۴۲.
  • تضمين ايمني بيع، مجله حقوق دادگستري، ش ۶.
  • نقش قراردادهاي خصوصي در نكاح، مجله دانشكده حقوق، ش ۳۰.
  • ضمانت اجراي ماده ۲۸۴ قانون تجارت، مجله حقوقيوزارت دادگستري، ۱۳۳۸.
  • فقه سنتي، فقه پويا، پيام هاجر، ۱۳۶۶.
  • خطاي ورزشي و مسووليت ورزشي، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۷۲.
  • اهميت شناخت مبناي التزام به عقد و تحول آن در تاريخحقوق، مجله دانشكده حقوق.
  • ارزش سنت و جذبه عدالت در توارث همسران، مجله دانشكده حقوق و نقد و نظر، ۱۳۷۸.
  • معماي تجديد نظر در احكام و تعارض نيروهاي اجتماعي،مجله دانشكده حقوق.
  • عصر تجربه و حقوق تجربي، اصول جبران خسارت در نظامحقوقي امريكا، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۷۷.
  • Lesion Contriacts مجله دانشكده حقوق ايران و دانشكده حقوق ويسكانسين، ۱۹۷۰.
  • مظلومي به نام دانشگاه، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • حاكميت در جمهوري اسلامي، مجله جنبش، ش ۵۳ و ۵۴،۱۲ شهريور ۱۳۵۸.
  • حقوق و اخلاق، مجله جنبش، نهم مهر ۱۳۵۸.
  • شوراي نگهبان و سوء تفاهم، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • ما و قانون اساسي، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • ابهام در وضع دانشگاه، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • بعدي تازه و خطرناك در انقلاب ايران، مجله جنبش،۱۳۵۸.
  • منطقه اي كردن انتخابات يا تجزيه حق حاكميت، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • پيوند مذهب و انقلاب در ايران، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • خبر تاسفآور هفته، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • دادگستري در انتظار تجربه اي تازه، مجله جنبش، ۱۳۵۸.
  • انقلاب فرهنگي و تعطيل دانشگاهها، مجله جنبش، ۱۳۵۹.
  • سرنوشت قانون اساسي در قوه قضائيه، انقلاب اسلامي،۱۳۵۹.
  • پيمان آزادي گروگانها، ميزان، انقلاب اسلامي، ۱۳۵۹.
  • مباني نظم و آرامش در دانشگاه، ۱۳۵۹.
  • گذري بر تدوين اولين پيشنويس قانون اساسي، نشريه حقوق اساسي، ۱۳۸۲.
  • سهم عدالت در قضاوت، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۸۲.
  • كارشناسي، علم و تجربه در خدمت عدالت، مجله جنبش،۱۳۵۸; مجله دانشكده حقوق، ۱۳۸۲.
  • رابطه فقه و حقوق، نامه مفيد، ش ۴۲، ۱۳۸۳.
  • اصول منطقي حاكم بر تفسير قانون اساسي، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۸۴.
  • اماره و اثبات، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۸۴.
  • آيين رسيدگي به اصالت سند، مجله دانشكده حقوق،۱۳۸۳.
  • پژوهش در خدمت عدالت، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۸۳.
  • ستايش قرارداد يا اداره قرارداد، مجله دانشكده حقوق،۱۳۸۰.
  • نقد قانونگرايي افراطي، دانشكده حقوق، ۱۳۷۹; نقد ونظر، سال ۶، ش ۳و۴.
  • سهم عدالت در زندگي اجتماعي و حقوقي، مجله دانشكده حقوق.
  • تطور حقوق مدني، مجله همبستگي، ش ۳۳، ۱۳۷۹.
  • حقوق زنان، ياس نو، ش ۲۰۸، ۱۳۸۲.
  • بررسي قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلابدر امور مدني، اطلاعات، ۱۳۷۹.
  • جرم سياسي و حمايت از مجرمان سياسي، حيات نو،۱۳۷۹.
  • اهميت و اثر اخلاق اسلامي و دستاوردهاي علوم جديد درسياست كيفري، جهان انديشه، سال ۱، ش ۷، ۱۳۵۹.
  • گر ايمن كني مردمان را به داد، اطلاعات، ۵ ارديبهشت۱۳۸۰.
  • نيرنگ به قانون در روابط موجر و مستاجر، مجله دانشكده حقوق، ۱۳۷۸.
  • توالد بدون عشق، مجله كانون وكلا.
  • مسووليت ظهرنويسان و ضامنان چك، مجله كانون وكلا.
  • دعواي اخذ به شفعه، مجله كانون وكلا.
  • احراز رشد كودك پس از بلوغ، نقد رويه قضايي، مجله كانون وكلا.
  • ماهيت و آثار قولنامه، مجله كانون وكلا.
  • دعاوي قولنامه همراه با وجه التزام، مجله كانون وكلا.
  • معامله وكيل با خود، مجله كانون وكلا.
  • ماهيت و قلمرو ديه، زيان ناشي از جرم، مجله دانشكده حقوق; مجله كانون وكلا، 164.


برخی کتب تقدیمی به ناصر کاتوزیان[ویرایش]

منبع[ویرایش]