مهندسی سیستم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مهندسی سیستم یا مهندسی سامانه ها (به انگلیسی: Systems engineering) عبارت از روش شناسی تخصصی مبتنی بر رویکرد سیستمی بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است که به یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک مجموعه کامل و ایجاد یک محصول مشخص با قابلیت ها و کارامدی های تعیین شده می پردازد. مهندسی سیستم دانش و روش شناسی چند رشته ای و چند تخصصی طراحی و یکپارچه سازی و خلق سیستم های فنی مهندسی پیجیده ( محصولات پیچیده مانند یک فضا پیما) می باشد . مهندسی سیستم به عنوان سیستم مهندسی نوآوری محصولات پیچیده از زیر نظام های نظام مدیریت نوآوری جامع و نظام مدیریت جامع خلق ارزش در سازمان های دانش بنیان و نوآور و مبتنی برانواع فناوری های پیشرفته و محصولات پیچیده محسوب می گردد ( گلستان هاشمی ، 1390 ) [۱] .

مهندسی سیستم در یک تعریف کلی عبارت از روش شناسی تخصصی انسجام بخشی و یکپارچه سازی هدفمند مجموعه ای از اجزا و عناصر و شکل دهی یک سیستم کامل با ویژگی ها و قابلیت های کارکردی مشخص می باشد. به بیان دیگر مهندسی سیستم دانش و روش شناسی در کنار هم قرار دادن اصولی کلیه اجزا و عناصر زیر مجموعه یک سیستم ( محصول ) و برقراری روابط تعاملی هدفمند و هم افزایانه میان آنها به بهترین شیوه ممکن است که در نهایت منجر به ایجاد یک مجموعه یا سیستم کلان ( محصول ) با قابلیت و توانمندی مشخص به منظور پاسخگویی به نیازهایی خاص می باشد . مهندسی سیستم بر اساس رویکرد سیستمی استوار بوده و دارای ماهیت میان رشته ای و چند تخصصی است و بیشترین کاربرد را در ایجاد سیستم های پیچیده و دارای تنوعی از انواع فناوری ها دارد . مهندسی سیستم به معانی مهندسی طراحی سیستم های پیچیده ، مهندسی نوآوری محصولات پیچیده ، سیستم مدیریت مهندسی نوآوری محصول پیچیده و به عبارتی سیستم ایجاد سیستم های پیچیده می باشد . ( گلستان هاشمی ،1390 ).

برای مهندسی سیستم تعاریف متعدد و متنوعی ارائه شده است که البته اکثر آنها اشتراک مفهومی بالایی دارند. انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم(INCOSE)مهندسی سیستم را چنین تعریف نموده است : مهندسی سیستم یک رویکرد میان رشته ای برای تحقق بخشیدن به سیستم های موفق( Successful Systems) می باشد.در این راستا بر فرایندهای تعریف نیازهای مشتری و تعریف قابلیت های اولیه مورد نیاز در چرخه ی توسعه،الزامات مستند سازی ، طراحی و اعتبارسنجی سیستم معطوف است.هدف مهندسی سیستم برآورده شدن حداکثری نیازهای مشتریان و ذینفعان سازمان باحداکثر کیفیت و اعتمادپذیری و حداقل هزینه هاو طبق برنامه از پیش تعیین شده می باشد[۲] .

واژه ی سیستم (System) از واژه لاتین سیستما به معانی کل ، ترکیب یا محموعه حاصل از ترکیب چند جزء می باشد.در زبان فارسی واژه ی سیستم به دلیل کثرت استفاده متداول شده است . واژه های سامانه و نظام برابرهای فارسی متداول برای واژه ی سیستم می باشند .

سیستم مجموعه ای هماهنگ از عناصر و اجزاء مختلف است که در طی رابطه های تعاملی هدفمند با یکدیگر نتایج مشخصی را محقق می نمایند.این نتایج توسط هریک از عناصر به تنهایی قابل تحقق نمی‌باشد(حمیدی زاده ، 1379)[۳] .

هر سیستم عناصر زیر را شامل می گردد:ورودی ها یا منابع ، خروجی ها یا نتایج ، عملیات یا پردازش ها، بازخورد،ارتباطات ، کنترل،محیط سیستم و مرزهای سیستم (گلستان هاشمی به نقل از INCOS).

راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم ( SEBok )توسط انجمن بین‌المللی مهندسی سیستم (INCOSE)ارائه گردیده است .[۴] .

== راهنمای مهندسی سیستم انجمن INCOSE ==[۵] .

  1. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. مدیریت نوآوری جامع. 
  2. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم( SEBOK). 
  3. دکتر محمدرضا حمیدی زاده. پویایی های سیستم. 
  4. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. راهنمای پیکره دانش مهندسی سیستم( SEBOK). 
  5. دکتر سید مهدی گلستان هاشمی. راهنمای مهندسی سیستم(INCOSE).