زبان مدل‌سازی یکپارچه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مجموعه ای از نمودارهای یوام ال.

زبان مدل‌سازی یک‌لخت (به انگلیسی: Unified Modeling Language) یا «یو ام‌ال»، یک زبان مدلسازی همه منظوره استاندارد در زمینه مهندسی نرم‌افزار است که توسط گروه مدیریت شی (به انگلیسی: Object Management Group) ایجاد شد. در حال حاضر (۲۰۱۴ میلادی) آخرین نسخه این زبان نسخه ۲٫۴٫۱ است که در سال ۲۰۰۷ میلادی مشخصات آن منتشر شد[۱]

با استفاده از یو ام‌ال می توان تقریباً هر گونه برنامه کاربردی که ممکن است بر روی هر ترکیبی از سخت افزار، سیستم عامل، زبان برنامه نویسی و شبکه اجرا شود را مدلسازی نمود.طراحی بر پایه مفاهیم شی گرایی یو ام‌ال سبب می‌شود که ذاتاً با محیط‌ها و زبانهای برنامه نویسی شی گرا (مانند سی پلاس پلاس، جاوا و سی شارپ) سازگاری کامل داشته باشد، اگرچه می توان از آن برای مدلسازی برنامه‌های غیر شی گرا مانند برنامه هایی که با زبانهای بیسیک، کوبول و فرترن نوشته می شوند نیز استفاده نمود. [۲]

مرور کلی[ویرایش]

یوام ال یک زبان مدلسازی نسل سوم است و روشی باز برای توصیف ویژگیها، نمایش گرافیکی، ساختن و مستند سازی اجزای یک سیستم نرم‌افزاری در حال توسعه می باشد. از یو ام‌ال برای فهمیدن، طراحی، مرور، پیکربندی، نگهداری و کنترل اطلاعات سیستم‌های نرم‌افزاری استفاده می شود. یو ام‌ال برای همه روشهای توسعه نرم‌افزار، همه مراحل چرخه عمر نرم‌افزار، همه حوزه‌های برنامه‌های کاربردی و هر رسانه ای قابل استفاده است. این زبان مدلسازی برای یک‌لخت سازی تجربیات گذشته در مورد تکنیک‌های مدلسازی و گنجاندن تجربیات موفق در یک دیدگاه استاندارد بوجود آمده است. یو ام‌ال شامل مفاهیم معنایی(semantic)، نمادگذاری و راهنمایی برای طراحی می باشد. یو ام‌ال را نمی توان به عنوان یک روش تولید نرم‌افزار کامل دانست. این زبان شامل فرایند مرحله به مرحله تولید نرم‌افزار نیست، بلکه یو ام‌ال زبانی است که تقریباً تمام شیوه‌های تولید نرم‌افزار از آن استفاده می کنند.

یو ام‌ال تکنیکهای مدلسازی داده (نمودار رابطه موجودیت)، مدلسازی تجاری، مدلسازی شی و مدلسازی مولفه‌ها را با هم ترکیب می نماید. یو ام‌ال را می توان در تمامی پروسه‌ها در سراسر چرخه توسعه نرم‌افزار به کاربرد.[۳]

پیش از پیدایش یو ام‌ال در اواسط دهه ۱۹۹۰، مدلسازی نرم‌افزار از مشکل ناسازگاری نماد گذاریهای مختلفی که توسط متخصصین مدلسازی مختلف بوجود می آمد رنج می برد و استاندارد همه گیری در این زمینه وجود نداشت. یو ام‌ال از تلفیق روش بوچ (Booch Method)، تکنیک مدل‌سازی شی (OMT) و مهندسی نرم‌افزار شی گرا(OOSE) با یکدیگر در راستای جریانات یک‌لخت سازی بوجود آمد.[۴] پیدایش یوام ال همه چیز را تغییر داد و باعث رشد چشمگیر مدلسازی تصویری و استفاده گسترده از این زبان شد. یو ام‌ال امروزه نقش یک زبان بین‌المللی را در زمینه تولید نرم‌افزار بر عهده دارد. موسسه آماری گارتنر در سال ۲۰۰۶ تعداد متخصصان فناوری اطلاعات که از یو ام‌ال استفاده می نمودند را ۱۰ میلیون نفر برآورد نمود و همچنین تخمین زده است که در سال ۲۰۰۸ هفتاددر صد شرکتهای تولید نرم‌افزار در سراسر دنیا از یو ام‌ال استفاده کرده اند.[۵]

تاریخچه[ویرایش]

تاریخچه متد ها و نمادگذاریهای شی گرا.

روشهای تولید نرم‌افزار برای زبانهای برنامه نویسی سنتی دردهه1970 ظهور کرد و در دهه 1980 همه گیر شد. مهمترین این شیوه‌ها متدولوژی طراحی و تحلیل ساختاریافته سیستم (SSADM) بود.[۶] این روشها در ابتدا توسط افرادی چون کنستانتین (Constantine)، دی مارکو(DeMarco)، ملور(Mellor)، وارد(Ward)، یوردون(Yourdon) و سایرین پدید آمدند و در حیطه سیستم‌های بزرگ به ویژه سیستم‌های طرف قرارداد با دولت در حوزه هوافضا و دفاع نظامی نیز نفوذ کردند. اگرچه نتایج آنها همواره رضایت بخش نبود اما این روشها متضمن ایده‌های خوبی بودند که به ندرت استفاده موثری از آنها می شد. شرکتهای تجاری راغب با به کارگیری روشهای تولید نرم‌افزار و سیستم‌های رایانه ای مهندسی نرم‌افزارنبودند. بیشتر آنها نرم‌افزارها را برای استفاده داخلی و رفع نیازهای خود تولید می کردند و نیازی به بررسی این نرم‌افزارها توسط سازمانهای خارجی نبود.

اولین زبان برنامه نویسی شی گرا سیمولا بود که توسط اوله ژوهان داهل(Ole-Johan Dahl) و کریستن نایگارد (Kristen Nygaard) در سال 1967 در نروژ طراحی شد.[۷] این زبان اگرچه خود پیروان چندانی به دست نیاورد اما تاثیر زیادی بر روی بسیاری از زبانهای شی گرای بعدی داشت. کارهای داهل (Dahl) و نایگارد(Nygaard) تاثیر ژرفی بر گسترش شی گرایی داشت. جریان شی گرایی با دستیابی عمومی به زبان اسمالتاک(Smalltalk) در اوایل دهه 1980 فعال شد و با پیدایش زبانهای شی گرای دیگری مانند سی شی گرا (Objective C)، سی پلاس پلاس، ایفل و کلوس (CLOS) ادامه یافت. پنج سال پس از اینکه اسمال تاک در سراسر دنیا شناخته شد، اولین متدهای شی گرای تولید نرم‌افزار توسط شلایرو ملور[۸] و کود و یوردون[۹] بوجود آمد و به فاصله کوتاهی توسط سایرین همچون بوچ(Booch) و رمباف (Rambaugh) دنبال شد.[۱۰][۱۱][۱۲] این کتابها به مجموعه کتب قبلی در مورد طراحی زبانهای برنامه نویسی اضافه شد و فیلد متدولوژی شی گرا آغاز شد. فاز اول آن در پایان سال 1990 کامل شد. کتاب یاکوبسون[۱۳] در مورد شی گرایی اندکی بعد بر اساس مقالات و کارهای پیشین منتشر شد که با تمرکز بر روی مورد کاربرد دیدگاه متفاوتی را ارائه کرد. در طی پنج سال بعدی کتابهای متعددی در این زمینه تالیف شد که هریک تعاریف، مفاهیم و نمادگذاریهای خاص خود را داشتند، اما در مجموع شباهت زیادی بین مفاهیم ارائه شده توسط نویسندگان مختلف وجود داشت.

برخی تلاشهای اولیه در جهت یک‌لخت سازی مفاهیم روشهای مختلف به انجام رسید که نمونه قابل ملاحظه آن کار کلمن(Coleman) و همکارانش به نام فیوژن(Fusion) بود[۱۴] که شامل مفاهیمی از تکنیک مدل‌سازی شی[۱۱]، بوج[۱۰] و سی آر سی[۱۲] بود. اولین تلاش موفقیت آمیز برای ترکیب و جایگزینی روشهای موجود در سال 1994 وقتی به وجود آمد که رمباف به شرکت رشنال سافتور رفت و به بوچ پیوست. این دو مفاهیم تکنیک مدل سازی شی و روش بوچ را ترکیب کردند و اولین طرح خود را در سال 1995 ارائه دادند. در این زمان یاکوبسون هم به این دو پیوست و کار مشترک خود را با آنها آغاز کرد. کار مشترک آنها زبان مدل سازی يک‌لخت نام گرفت. در سال 1996 گروه مدیریت شی (OMG) درخواست پیشنهادهایی برای استاندارد مدل سازی شی گرا را مطرح نمود. نویسندگان یو ام‌ال (یاکوبسون، بوچ و رمباف) با همکاری گروهی از برنامه نویسان و متدولوژیست‌های دیگر طرح پیشنهادی خود را به OMG ارائه کردند. طرحهای دیگری هم به OMG ارائه شد که در نهایت همه پیشنهادات در طرح نهایی یو ام‌ال که در سال 1997 به OMG تحویل داده شد، ادغام شدند.

پس از چندین سال تجربه استفاده از یو ام‌ال در صدد برآمدند تا یو ام‌ال را ارتقا دهند تا مشکلاتی که در تجربیات کاری پدیدار شده بودند را بر طرف کنند و قابلیت‌های آن را گسترش دهند. طرحهای پیشنهادی ارائه شدند ومشخصات یو ام‌ال 2 در سال 2003 توسط OMG پذیرفته شد. و پس از نهایی سازی در اواخر 2004 در دسترس عموم قرار کرفت.

مفاهیم بنیادین یو ام‌ال[ویرایش]

مفاهیم یو ام‌ال در قالب دسته هایی به نام دید(view) طبقه بندی می شوند. هر "دید" در واقع زیرمجموعه ای از ساخت‌های مدلسازی است که یک جنبه از سیستم را نمایش می دهند. در بالاترین سطح طبقه بندی دیدها به چهار حوزه کلی تقسیم بندی می شوند :[۱۵]

دسته بندی ساختاری(Structural Classification)[ویرایش]

عناصر سیستم و ارتباط آنها با سایر عناصر را توصیف می کند. برای مدل کردن عناصر سیستم از مفهوم "دسته کننده" (classifier) استفاده می شود. دسته کننده‌ها شامل کلاس، عملگر(Actor)، مورد کاربرد(Use case)، گره(Node)، همکاری(Collaboration) و مولفه(component) هستند. دسته کننده‌ها پایه ای می سازند که رفتارهای پویای سیستم روی آن تعریف می شوند.حوزه طبقه بندی ساختاری شامل سه دید مختلف است:

  • دید ایستا (Static View): این دید مفاهیم مربوط به حوزه برنامه کاربردی(Application Domain) و مفاهیم داخلی ابداع شده به عنوان بخشی از پیاده سازی برنامه کاربردی را مدل می کند. این دید، ایستا نامیده می‌شود زیرا رفتارهای وابسته به زمان سیستم را توصیف نمی‌کند. اجزای تشکیل دهنده دید ایستا عبارتند از کلاسها و روابط(ارتباط و تعمیم) و وابستگی های(مانند realization و usage) بین آنها. دید ایستا در قالب نمودارهای کلاس نمایش داده می شود.
  • دید طراحی (Design View): در حالی که دید ایستا مفاهیم برنامه کاربردی را از دیدگاه منطقی مدل می کند، این دید ساختار طراحی خود برنامه را مدل می کند. نمودارهای پیاده سازی که در این دید مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از : نمودار ساختار مرکب، نمودار همکاری و نمودار مولفه
  • دید مورد کاربرد(Use Case view): این دید کارکرد یک موضوع(مثلاً یک سیستم) راآن طور که توسط عاملین خارجی که عملگر(Actor) نامیده می شوند و با موضوع مورد نظر(سیستم) در یک دیدگاه خاص تعامل دارند نمایش می دهد. یک مورد کاربرد در واقع یک واحد کارکرد است که به صورت برهمکنش میان عملگروموضوع بیان می شود. نمودار مورد استفاده در این دید نمودار مورد کاربرد است

رفتار پویا(Dynamic Behavior)[ویرایش]

رفتار یک سیستم و سایر دسته کننده هارا در مرور زمان توصیف می کند. یک رفتار به صورت تغییراتی در وضعیت سیستم توصیف می‌شود که در دید ایستا ترسیم می شوند. حوزه رفتار پویای سیستم شامل سه دید زیر است:

  • دید ماشین وضعیت (State Machine View) : این دید حالتهای ممکن تاریخچه زندگی شیئی از یک کلاس را مدل می کند. یک ماشین وضعیت شامل وضعیت هایی(state) است که توسط گذارها(transition) به هم متصل می شوند. نمودار مورد استفاده در این دید نمودار ماشین وضعیت است.
  • دید برهمکنش (Interaction View) : دید برهم کنش توالی پیامهای مبادله شونده بین بخشهای یک سیستم را توصیف می کند. این دید نمایی کل گرا از رفتارهای درون یک سیستم را نمایش می دهد. این دید از دو نمودار برای نمایش استفاده می‌کند که هریک روی دیدگاه خاصی تمرکز یافته اند: نمودار ارتباطات و نمودار توالی
  • دید فعالیت (Activity View) : یک فعالیتدر واقع گردش کنترل در میان فعالیتهای محاسباتی درگیر در انجام یک محاسبه یا گردش کار می باشد. به یک مرحله محاسباتی ابتدایی، یک عمل (Action) گفته می شود. به یک گروه از عملها و زیرفعالیتها گره فعالیت گفته می شود. فعالیتها با نمودار فعالیت نمایش داده می شوند.

چیدمان فیزیکی(Physical Layout)[ویرایش]

توصیف کننده منابع رایانشی در سیستم و چگونگی پیاده سازی مصنوعات مدل روی آنها می باشد. این بخش شامل یک دید است:

  • دید بکارگیری (Deployment View): نمودار به کارگیری مورد استفاده در این دید نمایشگر پیاده سازی فیزیکی مصنوعات زمان اجرا روی گره هاست. یک مصنوع در این نمودار یک واحد پیاده سازی فیزیکی مانند یک فایل است و یک گره در واقع یک منبع زمان اجرا مانند یک رایانه، دستگاه و یا حافظه است.

سازماندهی مدل(Model Organization)[ویرایش]

توصیف کننده سازماندهی خود مدلها در واحدهای سلسه مراتبی می باشد. واحد ژنریک سازماندهی مدلها بسته(package) است.یک مدل در واقع سلسله مراتبی از بسته هاست که انتزاع معنایی کاملی از سیستم از یک دیدگاه خاص است. این بخش شامل یک دید است :

  • دید مدیریت مدل (Model Management View) : این دید سازمان داخلی خود مدل را مدل می کند. یک مدل از مجموعه ای از بستهها (package) تشکیل می‌شود که در بر دارنده عناصر مدل ( مانند نمودارهای کلاس، ماشین وضعیت و مورد کاربرد) است. نمودار مورد استفاده در این دید نمودار بسته بندی است.

پروفایل‌های یو ام‌ال (UML Profiles)[ویرایش]

یو ام‌ال امکانات گسترش محدودی را در اختیار کاربرانش قرار می دهد که برای استفاده‌های معمولی کافی هستند. یکی از این امکانات کلیشهها (stereotype) هستند. یک کلیشه در واقع یک عنصر جدید اضافه شده به عناصر مدلسازی یو ام‌ال است که ساختاری مشابه با یکی از عناصر از پیش موجود دارد با این تفاوت که ممکن است به آن محدودیت هایی اضافه کرده باشد و یا تفسیر و تصویرش را تغییرداده باشد. یو ام‌ال زبان ویژه ای برای تعیین محدودیت‌ها به نام OCL دارد. مجموعه ای از چند کلیشه و محدودیت که برای نیل به منظور خاصی ایجاد شده اند یک پروفایل یو ام‌ال را تشکیل می‌دهند.

نمودارهای یو ام‌ال[ویرایش]

یو ام‌ال توسط نمودارهایی ساختار و رفتار سیستم را نمایش می دهد.یک سیستم به صورت مجموعه ای از اشیای مجزا مدل می‌شود که برای رسیدن به هدف نهایی سیستم با یکدیگر تعامل دارند.نمودارهای یو ام‌ال نمایشگر دو دیدگاه مختلف از مدل سیستم هستند :[۱۶]

  • دید ایستا(ساختاری): این دیدگاه تاکید بر نمایش ساختار ایستای سیستم با استفاده از اشیا، خصوصیت ها، عملیات و رابطه‌ها دارد.نمودارهای ساختاری انواع اشیایی که برای سیستم و پیاده سازی آن اهمیت دارندو روابط بین اشیا را تصویر می کنند. به عنوان نمونه می توان از نمودار کلاس نام برد.
  • دید پویا (رفتاری): این دیدگاه تاکید برنمایش رفتار پویای سیستم با نشان دادن هماهنگی میان اشیا و تغییرات وضعیت داخلی اشیا دارد. به عنوان نمونه می توان از نمودار توالی و یا نمودار فعالیت نام برد.

یو ام‌ال ۲٫۲ ، ۱۴ گونه نمودار مختلف دارد که به دو دسته اصلی تقسیم می شوند.[۱۷] هفت نمودار برای نمایش اطلاعات ساختاری به کار می روند و هفت نمودار دیگر برای نمایش رفتار و برهم کنشها استفاده می شوند. شکل زیر یک نمودار کلاس است که دسته بندی سلسه مراتبی نمودارهای یوام ال را نشان می دهد.

سلسه مراتب نمودارهای یوام ال که، به صورت نمودار کلاس نمایش داده شده اند

نمودارهای ساختاری(Structural Diagrams)[ویرایش]

نمودارهای ساختاری بر روی چیزهای که باید در سیستم مورد نظر شده موجود باشند، تاکید دارد. از آنجا که این نمودارها ساختار را نمایش می دهند، کاربرد گسترده ای در مورد معماری سیستم‌های نرم‌افزاری دارند.

  • نمودار کلاس (Class Diagram) : ساختار سیستم را بوسیله نمایش کلاسها، خصوصیات کلاسها و روابط بین آنها توصیف می کند.
  • نمودار مولفه (Component diagram) : چگونگی تقسیم سیستم به مولفه‌های آن و وابستگی بین مولفه‌های سیستم را توصیف می کند.
  • نمودار ساختار مرکب (Composite Structure Diagram) : ساختار داخلی کلاسها و هماهنگی هایی که ممکن می سازند را توصیف می کند.
  • نمودار به کارگیری (Deployment Diagram) : سخت افزار بکار رفته در پیاده سازی سیستم و همچنین محیط‌های اجرا و سایر اجزایی که باید بر روی این سخت افزار قرار گیرند را توصیف می کند.
  • نمودار شی (Object Diagram) : نمایشگر یک دید کامل یا جزیی از ساختار سیستم مدل شده در یک زمان مشخص است.
  • نمودار بسته بندی (Package Diagram) : چگونگی تقسیم سیستم به گروه بندیهای منطقی را با نمایش وابستگی‌ها بین این گروه بندیها توصیف می کند.
  • نمودار پروفایل (Profile Diagram)

نمودارهای رفتاری(Behavior diagrams)[ویرایش]

نمودارهای رفتاری بر چیزهایی که باید در سیستم مدل شده اتفاق بیفتد تاکید دارند. از آنجا که این نمودارها نمایشگر رفتار سیستم هستند به گستردگی برای توصیف کارکردهای سیستم نرم‌افزاری به کار می روند.

  • نمودار فعالیت (Activity Diagram) : نمودار فعالیت برای توصیف قدم به قدم گردش کار تجاری و عملیاتی مولفه‌های سیستم استفاده می شود. نمودار فعالیت توصیف کننده گردش کنترل در سرتاسر سیستم است.
  • نمودار ماشین وضعیت (UML State Machine Diagram) : این نمودار برای نمایش وضعیت‌های مختلف سیستم و انتقال بین وضعیت‌ها را نمایش می دهد.
  • نمودار مورد کاربرد (Use Case Diagram) : کارکرد ارائه شده توسط یک سیستم را در قالب بازیگران (Actor) واهداف آنها که به صورت مورد کاربرد نمایش داده می شوند و وابستگی بین موردهای کاربرد، مدلسازی می کند.

نمودارهای برهمکنش(Interaction Diagrams)[ویرایش]

نمودارهای بر هم کنش زیر مجموعه ای از نمودارهای رفتاری هستند که بر گردش کنترل و داده‌ها بین چیزهای مختلف در سیستم مدل شده تاکید دارند.

  • نمودار ارتباطات (Communication Diagram) : بر همکنش بین اشیا و یا اجزا را در قالب توالی پیامهای مبادله شده نمایش می دهد. این نمودار نمایانگر ترکیبی از اطلاعات به دست آمده از نمودارهای کلاس، توالی و مورد کاربرد است و هر دوی ساختار ایستا و رفتار پویای سیستم را توصیف می کنند.
  • نمودارکلی برهمکنش (Interaction Overview Diagram) : یک دید کلی ارائه می دهد که در آن گره‌ها نمایانگر نمودارهای بر همکنش هستند.
  • نمودار توالی (Sequence Diagram) : نشان می دهد که اشیا چگونه با یکدیگر در قالب پیامهایی متوالی ارتباط بر قرار می کنند و همچنین نمایشگر طول عمر اشیا نسبت به این پیامها می باشد.
  • نمودارهای زمانبندی (Timing Diagrams) : گونه ویژه ای از نمودارهای بر هم کنش هستند که بر روی محدودیت‌های زمانبندی تمرکز دارند.

انتقادها[ویرایش]

اگرچه یو ام‌ال زبانی استانداردشده و محبوب برای مدلسازی است اما انتقادهایی نیز به آن وارد می شود:

استانداردهای حجیم 
یکی از انتقادات اساسی به یو ام‌ال در مورد حجم بالای استانداردهای مورد استفاده در این زبان است. یو ام‌ال شامل بسیاری از نمودارها و ساخت هایی است که یا اضافی هستند و یا به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند. ایوار یاکوبسون (Ivar Jacobson)، یکی از طراحان یو ام‌ال، می گوید که اعتراضاتی که به اندازه یو ام‌ال 2 می‌شود به اندازه کافی معتبر هستند که باعث شوند استفاده از عامل‌های هوشمند را برای حل مسئله در نظر بگیریم.[۱۸]

؛ مشکل آموزش و به کار گرفتن یو ام‌ال: حجیم بودن یو ام‌ال یادگیری و استفاده از آن را به ویژه برای مهندسینی که مهارتها و دانش پیش نیاز آن را ندارند مشکل می سازد.[۱۹] در اغلب موارد افراد نمودارها را با استفاده از سمبل‌های در دسترس در ابزارهای یو ام‌ال طراحی می کنند، بی آنکه بدانند این سمبلها به چه منظوری بوجود آمده اند.

عدم تطابق بین قابلیت‌های یو ام‌ال و قابلیت‌های زبان‌های پیاده سازی 
همانند سایر سیستمهای نشان گذاری، یو ام‌ال برخی از سیستمها را مختصر تر و موثر ترازبقیه سیستمها نمایش می دهد. بنابراین یک تولید کننده نرم‌افزار به سمت راه حلهایی کشیده می‌شود که در فصل مشترک توانایی‌های یو ام‌ال و زبان پیاده سازی قرار می گیرند. این مشکل در مورد زبانهای پیاده سازی که سازگاری کاملی با دکترین طراحی شی گرا ندارند نمایان تر است زیرا فصل مشترک فابلیت‌های این زبانها با یو ام‌ال کوچک تر است.[نیازمند منبع]

برخی از متخصصین مدلسازی انتقادهای تندی را متوجه این زبان کرده اند.از آن جمله اند : برتراند مه یر (Bertrand Meyer) در مقاله ای با عنوان "یو ام‌ال : چرخش مثبت"[۲۰] و برایان هندرسون-سلرز و سزار گونزالز-پرز در مقاله "استفاده و سوء استفاده از مکانیسم کلیشه در یو ام‌ال 1و 2".[۲۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.omg.org/technology/documents/formal/uml.htm%7C زبان مدلسازی يک‌لخت نسخه ۲٫۲
  2. http://www.omg.org/gettingstarted/what_is_uml.htm مقدمه ای بر یو ام‌ال
  3. Satish Mishra (۱۹۹۷). "مدلسازی تصویری و زبان مدلسازی يک‌لخت (یو ام‌ال) : مقدمه ای بر یو ام‌ال". Rational Software Corporation. بازیابی شده در ۹ نوامبر ۲۰۰۸
  4. FOLDOC (۲۰۰۱). زبان مدلسازی يک‌لخت آخرین به روز رسانی در ۲۰۰۲-۰۱-۰۳. بازیابی شده در ۶ فوریه ۲۰۰۹.
  5. http://uml.org/Visual_Modeling.pdf مدلسازی تصویری : گذشته، حال و آینده
  6. Edward Yourdon, Larry L. "Structured Design : Fundamentals of a Discipline of Computer Program and System Design" ,Prentice Hall, 1979 ISBN 0-13-854471-9
  7. G.M. Birtwistle, "Simula Begin" , Van Nostrand Reinhold, 1979 , ISBN 0-88405-032-7
  8. Sally Shlaer, Stephen J. Mellor, "Object Oriented Systems Analysis: Modeling the World in Data ",Prentice Hall, 1988, ISBN 0-13-629023-X
  9. Peter Coad, Edward Yourdon; "Object Oriented Analysis 2nd edition" ,Prentice Hall, 1990 , ISBN 0-13-629981-4
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Grady Booch, "Object-Oriented Analysis and Design with Applications (2nd Edition)" , Addison-Wesley Professional,1993, ISBN 0-8053-5340-2
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ James Rumbaugh, "Object-oriented Modelling and Design" , Prentice Hall, 1991, ISBN 81-203-1046-2
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Rebecca Wirfs-Brock, Brian Wilkerson, Lauren Wiener; "Designing Object-Oriented Software "; Prentice Hall, 1990, ISBN 0-13-629825-7
  13. Ivar Jacobson, "Object Oriented Software Engineering: A Use Case Driven Approach ", Addison-Wesley Professional,1992, ISBN 0-201-54435-0
  14. Derek Coleman, "Object-Oriented Development: The Fusion Method ", Prentice Hall, 1993, ISBN 0-13-338823-9
  15. James Rambaugh, Grady Booch,Ivar Jacobson; "The Unified Modeling Language Reference Manual 2nd Edition"Addison-Wesely, 2005, ISBN 0-321-24562-8
  16. موسسه مهندسین برق جن هلت (۲۰۰۴). یوام ال برای مهندسی سیستم : تماشای چرخها IET, 2004 ISBN 0-86341-354-4. p.۵۸
  17. UML Superstructure Specification Version ۲٫۲. OMG، فوریه ۲۰۰۹.
  18. "ایوار یاکوبسون درباره یو ام‌ال، ام دی ای و آینده متدولوژی ها" [۱] (video of interview, transcript available)، اکتبر24 , 2006. بازیابی شده در 2009-05-22
  19. مقاله ای سی ام (ACM)را "مرگ با تب یوام ال" برای بررسی بیشتر این گونه مواردببینید.
  20. برتراند مه یر. "یو ام‌ال : چرخش مثبت". 
  21. B. Henderson-Sellers; C. Gonzalez-Perez (2006). "Uses and Abuses of the Stereotype Mechanism in UML 1.x and 2.0". in: Model Driven Engineering Languages and Systems. Springer Berlin / Heidelberg.

مطالعه بیشتر[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]