روابط ایران و جمهوری آذربایجان

روابط ایران و آذربایجان

جمهوری آذربایجان	ایران

روابط ایران و جمهوری آذربایجان به معنای روابط خارجی میان دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان می‌باشد. ایران دارای سفارت در شهر باکو و سرکنسول‌گری در شهر نخجوان است؛ جمهوری آذربایجان نیز دارای سفارت در شهر تهران و سرکنسولگری در شهر تبریز می‌باشد. هر دو کشور عضو سازمان اکو (ECO) و سازمان همکاری اسلامی (OIC) می‌باشند.

ایران و جمهوری آذربایجان از سال ۱۹۱۸ دارای روابط دیپلماتیک می‌باشند.محمدرضا رحیمی اعلام کرده که قره‌باغ بخشی از جمهوری آذربایجان است و ایران هیچوقت کوچکترین تجاوز و اشغال این منطقه را نخواهد پذیرفت.

کشته شدن مرزبان ایرانی

در ۱۲ تیرماه سال ۱۳۹۰ به دنبال تلاش گروهی مسلح برای نفوذ به خاک جمهوری آذربایجان در مرز یاردیملی و درگیری با گارد مرزبانی این کشور روفت قلی اف ستوان جمهوری آذربایجان کشته شد. در تاریخ ۲۸ مهر ۱۳۹۰ یکی از مرزبانان جمهوری اسلامی در پاسگاه دیده بانی فیروز آباد شهرستان پارس آباد استان اردبیل که بطور اشتباهی وارد خاک جمهوری آذربایجان شده بود توسط نیروهای مرزبانی این کشورکشور کشته شد و وزارت امور خارجه ایران با احضار سفیر جمهوری آذربایجان، نسبت به اقدام مرزبانان آن کشور در تیراندازی و کشتن یک سرباز مرزبانی ایران اعتراض کرده و این اقدام را خلاف مقررات بین المللی، توافقات دوجانبه و اصول حسن همجواری دانسته و خواستار مجازات عاملان این اقدام شده‌است.

یوروویژن

علی حسن‌اف، رئیس بخش اجتماعی - سیاسی نهاد ریاست جمهوری آذربایجان، روز ۱۱ خرداد ۱۳۹۱ گفت: «روحانیان ایران قصد دارند به زور برچسب همجنس‌گرایی را بر ما بچسبانند. آذربایجان در مقابل آنها مقاومت می‌کند.»

سخنان رئیس بخش اجتماعی - سیاسی نهاد ریاست جمهوری آذربایجان در رسانه‌های این کشور بازتاب وسیعی یافت. ترند نیوز، خبرگزاری جمهوری آذربایجان، به نقل از حسن‌اف نوشت: «ما به روحانیت ایران می‌گوییم خجالت بکش، پیشانی بر مهر می‌گذاری، هر روز دست دعا به سوی پروردگار دراز می‌کنی و همین که از در مسجد آمدی بیرون، دروغ می‌گویی، هم دین‌ات و هم خودت کاذب هستید. ما چنین روحانیتی را لازم نداریم. مردم آذربایجان تحت هیچ شرایطی نمی‌توانند با چنین روحانیونی همکاری و مشارکت داشته باشند.»

بحران روابط میان جمهوری آذربایجان و ایران با برگزاری مسابقهٔ آوازخوانی یوروویژن ۲۰۱۲ در باکو و موضع‌گیری تند ایران علیه، به زعم برخی مقامات جمهوری اسلامی، "برگزاری رژهٔ همجنس‌گرایان" تشدید یافته بود و حتی پس از برگزاری این مسابقه نیز فروکش نکرد.

رسانه‌های جمهوری آذربایجان از فراخوانده شدن سفیر آذربایجان در تهران خبر داده‌اند. المان عبدالله‌اف، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ آذربایجان، در گفتگو با رسانه‌ها این خبر را تکذیب کرد و گفت: «احتمال دارد سفر سفیر از تهران به باکو برای انجام کارهای شخصی او باشد.»

سفر شخصی یا احضار سفیر جمهوری آذربایجان درست یک هفته پس از فرا خوانده شدن سفیر ایران از باکو انجام گرفت.

المان عبدالله‌اف، سخنگوی وزارت امور خارجه آذربایجان، از اعتراض این کشور به دستگیری فرید حسین و شهریار حاجی‌زاده، دو شاعر جمهوری آذربایجان، در ایران خبر داد.

سخنگوی وزارت امور خارجه آذربایجان اطلاع داد که تلاش‌های آذربایجان برای بازگرداندن اتباع خود بی‌نتیجه مانده‌است. وی افزود: «دولت ایران هنوز از دادن هرگونه اطلاعاتی دربارهٔ وضعیت و سرنوشت آنها خودداری می‌کند.»

از سوی دیگر روز ۸ خرداد ۱۳۹۱ مسئولان فرودگاه باکو از ورود محمدهادی فرید جلوگیری کردند. آنان بدون ذکر دلیل گفته‌اند که این روحانی در حال حاضر اجازهٔ ورود به جمهوری آذربایجان را ندارد و باید به ایران برگردد.

سخنگوی وزارت امور خارجه آذربایجان در ۳ خرداد ۱۳۹۱ از ایران خواست طبق کنوانسیون بین‌المللی، امنیت کنسولگری این کشور در تبریز را عهده دار باشد.

سفارت ایران در باکو نیز در بیانیه‌ای این خبر را تائید کرد. در این بیانیه آمده‌است: «ما با تاسف اعلام می‌کنیم که روز دوشنبه از ورود رئیس ادارهٔ فرهنگی دفتر رهبر معظم انقلاب به جمهوری آذربایجان ممانعت به عمل آمده‌است و ایشان از فرودگاه بین‌المللی باکو به کشور برگردانده شده‌اند.»

اما اقدامات دو کشور همسایه به احضار سفیر و نوشتن یادداشت اعتراضی ختم نشده‌است. مقام‌های عالی دو کشور در موضع‌گیری‌های خود آتش جنگ لفظی را نیز شعله‌ور کردند.

علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجهٔ ایران، در واکنش به تنش‌های موجود میان دو کشور گفت: «اقدام ناپسند در مقابل سفارت ایران در شأن دولت و ملت آذربایجان نیست.» علی‌اکبر ولایتی، مشاور امور بین‌الملل رهبر ایران، نیز در گفتگو با خبرگزاری مهر اظهار داشت: «پیش‌بینی ما این است که اقدامات ضد اسلامی در آذربایجان قابل دوام نیست.»

مقام‌های جمهوری آذربایجان از جمله علی حسن‌اف، رئیس بخش اجتماعی - سیاسی نهاد ریاست جمهوری آذربایجان، نیز در پاسخ به انتقادهای مقامات ایران سکوت نکردند و واکنش تندی نشان دادند.

این مقام جمهوری آذربایجان پیش از این برای عادی‌سازی مناسبات کشورش با جمهوری اسلامی به ایران سفر کرده بود تا با برخی مقام‌های عالیرتبه در تهران مذاکره کند. اما به نظر می‌رسد صحبت کنونی وی درباره روحانیت در ایران نشانگر بی‌نتیجه بودن مذاکرات دو طرف برای عادی سازی مناسبات باشد.

جستارهای وابسته

• کمک‌های ایران به جمهوری آذربایجان

پیوند به بیرون

• ایران و جمهوری آذربایجان؛ دو قرن سوءظن