روابط ایران و سوریه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

روابط ایران و سوریه را می‌توان کهن‌ترین روابط سیاسی، اقتصادی و نظامی بین ایران و یکی از کشورهای عربی منطقه خاورمیانه دانست. این روابط هیچگاه در حد عالی نبوده است ولی همواره نقاط مشترک زیادی بین اهداف مدنظر رهبران دو کشور بوده است که تمایل به حفظ روابط در حد خوب را موجب شده است.

کشورهای غربی و عربی از دهه ۸۰ میلادی شروع به یک سری اقدامت جهت دور کردن سوریه عربی از ایران فارسی می‌نمودند که هیچگاه موفق نشدند این رابطه را قطع نمایند و رهبران سوریه همواره در مقابل خواست این کشورها موافقت نموده‌اند.[۱] یکی از مهمترین دلایل حفظ این روابط وجود خطرات منطقه‌ای مشترکی همچون اسرائیل بوده است. بشار اسد در پاسخ به درخواست صلح بنیامین نتانیاهو در ازای بازپس دادن بلندی‌های جولان و قطع رابطه با ایران، اعلام نمود حاضر است با شرط اول با اسرائیل صلح نماید ولی قطع رابطه با ایران محال است.[۲] سیدعلی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، سوریه را نزدیک‌ترین کشور خاورمیانه به ایران در طول ۳۰ سال گذشته نامیده و این کشور را یکی از کشورهای محور مقاومت در مقابل اسرائیل توصیف کرده‌است.[۳]

در حال حاضر حامد حسن[۴] سفیر سوریه در ایران و سید احمد موسوی[۵] به عنوان سفیر ایران در سوریه مشغول به فعالیت می‌باشد.

روابط سیاسی[ویرایش]

قبل از انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

تاریخچه روابط ایران و سوریه را می‌توان از سال ۱۹۴۶ بر شمرد. زمانی که سوریه به استقلال رسید و ایران بلافاصله این استقلال را پذیرفت و اقدام به تاسیس کنسولگیری خود در این کشور نمود. در این دوران با وجود حکومت‌های با دیدگاه‌های مثفاوت زمامدار دو کشور، روابط و همکاری‌های مناسبی برقرار بود که ناشی از وجود یک دشمن مشترک به نام رژیم بعث عراق بوده است. حمایت ایران از قطعنامه ۳۱۶ شورای امنیت که اسرائیل را وادار می‌کرد ۵ افسر سوری را که در خاک لبنان به اسارت گرفته بود آزاد کند و سفر چهار روزه حافظ اسد به تهران در دی ۱۳۵۴ و امضای توافقنامه‌های همکاری در خلال آن سفر، نمونه‌ای از روابط قابل توجه طرفین بود.[۶]

بعد از انقلاب ۱۳۵۷[ویرایش]

بعد از انقلاب اسلامی ایران و پایه‌ریزی حکومت جمهوری اسلامی ایران در ایران، مناسبات سیاسی دو کشور تغییر کرد و روابط استراتژیک مستحکمی بوجود آمد. از این زمان به بعد بود که با وجود ادامه حیات دشمن مشترک بعثی در کشور عراق، رهبران دو کشور دشمن مشترک دیگری را مد نظر قرار دادند که به مراتب خطرناک‌تر بود و آن اسرائیل بود.[نیازمند منبع] سوریه یکی از کشورهایی است که در خط مقدم مقابله با اسرائیل قرار دارد و تقویت این کشور از جانب ایران می‌تواند در آینده منازعات اعراب و اسرائیل تاثیرگذار باشد؛ و این یکی از مهمترین انگیزه‌های ایران در ارائه مشوق‌های اقتصادی قابل توجه به این کشور می‌باشد.[۷]

دو کشور روابط گرم و حمایت از گروه‌های اسلامگرا نظیر حماس و حزب‌الله را در پیش گرفتند و بعد از اعمال فشارهای آمریکا به دمشق و تشدید کشمکش میان آمریکا و ایران، این دو کشور اعلام کردند که با هم متحد شده و یک جناح مشترک را در برابر تهدیدهای خارجی تشکیل خواهند داد.[۸]

در خلال جنگ ایران و عراق[ویرایش]

نوشتار اصلی: روابط ایران و سوریه در جنگ ایران و عراق


در زمان جنگ ایران و عراق سوریه به دلیل اختلاف نظرهای شدیدی که با حکومت صدام حسین داشت همواره از ایران پشتیبانی و حمایت می‌کرد و ایران نیز در عوض امتیازهای تجاری و اقتصادی قابل توجهی به سوریه اعطا می‌کرد که از آن جمله می‌توان به صادرات یک میلیارد دلار نفت خام رایگان به سوریه (در مقابل مسدود کردن مسیر صادرات نفت عراق از خاک سوریه) اشاره کرد. سوریه نیز در صوض اجازه استقرار نیروی سپاه پاسداران در خاک خود و نزدیکی مرز لبنان را صادر کرد تا از این طریق حزب‌الله لبنان مستقیماً از جانب ایران اشاره شود.[۹]

بعد از جنگ ایران و عراق[ویرایش]

پس از پایان جنگ سرد روابط ایران و سوریه به سردی گرایید ولی با تلاش مجدد ایران مناسبات دیپلماتیک به حالت عادی بازگشت.[۱۰] در تابستان ۱۳۸۷ مقامات اسرائیل مدعی شدند که سوریه موافقت کرده که در مقابل کمک‌های اقتصادی و نظامی از جانب آمریکا، از استمرار روابط فعلی با ایران دست بردارد.[۱۱] این درخواستی که بشار اسد ارسال چنین درخواستی از جانب آمریکا را خنده‌دار خواند و اعلام کرد تمایل ندارد دیگر کشورها در روابط دو جانبه تهران-دمشق مداخله کنند.[۱۲] وی بهبود روابط اقتصادی با آمریکا استقبال کرد اما اعلام کرد در ازای آن مایل نیست از روابط نزدیک خود با ایران چشم‌پوشی کند زیرا جمهوری اسلامی را متحد خود می‌داند.[۱۳]

بشار اسد تا سال ۱۳۹۰ هشت بار به ایران سفر کرده بود و با مقامات ایرانی ملاقات داشت.[۱۴] در اسفند ۱۳۸۷ بشار اسد رییس جمهور سوریه حمایت خود از امارات را پیرامون مواضع آن کشور علیه جزایر سه‌گانه ایران اعلام کرد.[۱۵] وی همچنین از برنامه هسته‌ای ایران دفاع نموده و اعلام کرده ایران حق دارد بر اساس قوانین بین‌المللی از انرژی هسته‌ای مسالمت آمیز استفاده کند.[۱۶]

در خلال جنگ داخلی سوریه[ویرایش]

ایران، در خلال جنگ داخلی سوریه، از اصلی‌ترین حامیان حکومت بشار اسد محسوب می‌شود که این امر، مورد اذعان شخصی بشار اسد نیز قرار گرفته‌است.[۱۷]

روابط اقتصادی[ویرایش]

میزان تبادلات تجاری طرفین در سال ۱۳۸۹ بالغ بر ۵ میلیارد دلار برآورد شده است.[۱۸] در خلال توافقنامه‌ای که مابین منوچهر متکی و ولید المعلم در اسفند ۱۳۸۸ به امضا رسید، طرفین توافق کردند که اتباع دو کشور برای سفر به کشور دوم احتیاجی به اخذ ویزا نداشته باشند. بنابر این توافقنامه مسافران می‌توانند به مدت ۹۰ روز به طور مستمر و یا ۶ ماه به طور منقطع در کشور دیگر حضور داشته باشند و اجیاری به تهیه روادید اقامت نداشته باشند.[۱۹] بنابر آمار وزارت جهانگردی سوریه در سال ۱۳۸۸ در حدود ۴۳۰ هزار زائر و گردشگر ایرانی از سوریه کردند.[۲۰]

بر طبق توافقات مقامات دو کشور، گروه خودروسازی سایپا اقدام به فروش دست کم ۱۰٬۰۰۰ دستگاه خودروی پراید به سوریه نموده است.[۲۱] این خودروها به منظور استفاده در خطوط تاکسیرانی سوریه مورد استفاده است و نیمی از خودروهای تاکسی پایتخت سوریه را شامل می‌شود. همچنین خودروی سمند نیز در این کشور مونتاژ می‌شود که قطعات آن از این و به صورت CKD به این کشور منتقل می‌شود. این خودرو در سوریه با نام شام شناخته می‌شود. تا سال ۱۳۹۰ سالانه ۲۵۰۰ دستگاه از این خودرو در سوریه مونتاژ می‌شد.[۲۲]

همچنین به منظور مشارکت در تامین برق سوریه، شرکت ایرانی مپنا اقدام به مشارکت در ساخت چند نیروگاه برق از جمله نیروگاه سیکل ترکیبی جندر و نیروگاه سیکل ترکیبی تشرین نموده است. ساخت نیروگاه سیکل ترکیبی تشرین با ۲ توربین گازی ۱۶۰ مگاواتی و یک واحد توربین بخار ۱۶۰ مگاواتی در ۵۰ کیلومتری جنوب شرقی دمشق اولین مشارکت بود. قراردادساخت این نیروگاه در سال ۱۳۸۶ منعقد شد. مدت زمان تعیین شده برای ساخت این نیروگاه ۳۹ ماهه بود و تا پاییز ۱۳۸۹ ساخت این نیروگاه ۹۸ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.[۲۳]

در نوامبر ۲۰۱۲ ایران پروژه انتقال گاز از پارس جنوبی به کشور سوریه را کلید. این خط لوله که از عراق می‌گذرد در قالب پروژه‌ای با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار انجام گرفته است. مذاکرات اولیه این پروژه در ژوئیه ۲۰۱۱ و همزمان با تشدید درگیری‌های نظامی در سوریه انجام گرفت. پیش‌بینی می‌شود بنابر پیش‌بینی‌های اولیه این پروژه ۲۰۱۳ در نیمه دوم سال ۲۰۱۳ به سرانجام می‌رسد ولی با توجه به جنگ داخلی سوریه و عدم ثبات سیاسی در این کشور، احتمال تاخیر در تکمیل پروژه ممکن است.[۲۴]

روابط نظامی[ویرایش]

ایران و سوریه در سال ۲۰۰۶ اقدام به امضای یک تفاهم‌نامه نظامی کردند که بر پایه آن همکاری‌های نظامی دریایی این دو کشور در دریای مدیترانه گسترش می‌یافت. ولی مفاد این پیمان تا سال ۲۰۱۱ و سقوط حکومت حسنی مبارک عملی نشد. پس از از دست دادن کنترل کانال سوئز توسط حکومت حسنی مبارک بود که دو ناو جنگی ایرانی موفق شدند برای اولین بار به مدیترانه راه یابند و در بندر لاذقیه سوریه پهلو گرفتند. اسرائیل مدعی شده بود این ناوها حامل موشک‌های پیشرفته برای تجهیز حزب‌الله لبنان و دیگر گروه‌های مسلح بوده‌اند.[۲۵]

ایران در سال ۲۰۱۰ در جهت شناسایی حملات موشکی و هوایی اسرائیل، اقدام به تحویل دادن یک سامانه راداری پیشرفته به سوریه کرد. هدف از اینکار دفاع از تاسیسات برنامه هسته‌ای ایران در برابر حملات موشکی و تامین امنیت هوایی سوریه و حزب‌الله لبنان در برابر حملات هوایی جنگنده‌های نیروی هوایی اسرائیل بیان شده است.[۲۶]

منابع[ویرایش]

  1. چگونگی رابطه ايران و سوريه از نگاه نشريه عربی فردانیوز
  2. [فرهمند]. «اسد: رابطه با ایران را برای صلح با اسرائیل قطع نمی‌کنیم». رادیو فردا، ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۱۱. 
  3. روابط ایران و سوریه باید پرشتاب تر از گذشته ادامه یابد خبرگزاری شبکه خبر
  4. سطح روابط اقتصادی تهران-دمشق کافی نیست شبکه خبر
  5. افتتاح کارخانه شیشه ایرانی در سوریه بولتن نیوز
  6. روابط منحصربه‌فرد تهران - دمشق وب‌گاه حوزه نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت
  7. Tabarani, Gabriel G.. “CHAPTER XI IRAN VS ISRAEL:BATTLES OF IDEAS”. In How Iran Plans-to Fight America And Dominate the Middle East [چگونگی نقشه‌های ایران برای مبارزه با آمریکا و تسلط بر خاورمیانه]. بلومینگتون، ایندیانا: AuthorHouse. 244. ISBN ‎7-1832-4389-1-978. Retrieved 25 ژوئن 2012. 
  8. محمد خواجویی. «ایران، ترکیه و سوریه نمونه‌ای از همکاری‌های منطقه‌ای». روزنامه همشهری، ۲۹ آذر ۱۳۸۹. سیاست خارجی. بازبینی‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۰. 
  9. Nihat Ali Özcan. «Turkey-Syria-Iran triangle is being redrawn»(انگلیسی)‎. روزنامه حریت، ۲۲ ژوئن ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۴ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  10. آمریکا و اسراییل برای جلوگیری از اتحاد ایران و سوریه تلاش می‌کنند روزنامه مردم‌سالاری
  11. تلگراف مدعی آمادگی سوریه برای قطع روابط خود با ایران شد! خبرگزاری مهر
  12. رابطه سوریه با ایران راهبردی است همشهری آنلاین
  13. بشار اسد: ایران همچنان متحد سوریه خواهد بود بی‌بی‌سی فارسی
  14. روابط ایران و سوریه الگویی برای تمام منطقه است خبرگزاری قطره
  15. «Damascus is in favour of UAE's approach for peaceful settlement of isles' issue». Emirates news agency، ۱۹ اسفند ۱۳۸۷. 
  16. بشار اسد: روابط ایران و سوریه برای ثبات منطقه ضروری است خبرگزاری فارس
  17. بررسی ابعاد سفر روحانی به نیویورک در کمیسیون سیاست خارجی عصر ایران
  18. همايش فرصت‌های تجاری و سرمايه‌گذاری ايران و سوريه برگزار شد اتاق بازرگانی صنایع و معادن ایران
  19. توافقنامه لغو روادید میان ایران و سوریه امضا شد خبرگزاری اکونیوز
  20. وزير جهانگردی سوريه بر گسترش روابط با ايران تاكيد كرد خبرگزاری ایرنا
  21. پراید میکروهیبریدی در ناوگان تاکسیرانی ایران وب‌گاه رسمی سایپا
  22. ميدان اقتصادی سوريه برای ايران البرز نیوز
  23. پريسا پناه‌خواهی. «ركورد جهانی وزارت نيرو در ساخت نيروگاه-شب‌های دمشق روشن می‌شود». روزنامه سیاست روز، ۱۶ آذر ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۱. 
  24. «Iran Starts Building Gas Pipeline to Syria». تایم. world.time.com، ۱۹ نوامبر ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲. 
  25. قدرت‌نمايی ايران و دلخورى اسرائيل از آمريکا دیپلماسی ایرانی
  26. [LEVINSON]. «Iran Arms Syria With Radar»(انگلیسی)‎. وال استریت ژورنال، ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰. World. بازبینی‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۱. 

پیوند به بیرون[ویرایش]