روابط ایران و ژاپن

روابط سیاسی ایران و ژاپن گذشته از سوابق تاریخی، با بستن یک قرارداد دوستی در سال ۱۳۰۸ خورشیدی برقرار گردید. در روابط ایران و ژاپن از بدو تاسیس تا به امروز، همواره جنبه‌های اقتصادی دارای اهمیت ویژهٔ بوده‌است. از یک طرف ژاپن به نفت و بازار ایران نیازمند می‌باشد و از طرف دیگر ایران نیز ژاپن را همواره بازار عمدهٔ برای فروش نفت و تامین کالاهای صنعتی و فناوری قلمداد نموده‌است. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، حجم مبادلات تجاری بین دو کشور، گسترش چشمگیری یافت و در سال ۲۰۰۶ به مرز ۳/۱۲ میلیارد دلار رسید.

پیشینه روابط سیاسی

روابط سیاسی ایران و ژاپن گذشته از سوابق تاریخی، با بستن یک قرارداد دوستی در سال ۱۳۰۸ خورشیدی برقرار گردید. دولت ژاپن در سال ۱۳۰۵، اقدام به تاسیس یک نمایندگی بازرگانی در ایران نمود و به دنبال آن تمایل خود را برای برقراری روابط سیاسی ابراز داشت که مورد استقبال ایران واقع شد. بدین ترتیب در فروردین ماه سال ۱۳۰۸، پیمان نامهٔ که حدود و اساس روابط دو طرف را مشخص می‌نمود به امضاء رسید و در تیر ماه سال ۱۳۰۹، سفارت ایران در توکیو گشایش یافت.

با وقوع جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۲۱، روابط دو کشور قطع گردید و با فشاری که از سوی متفقین بر دولت ایران وارد می‌شد، ایران مجبور گردید در ۹ اسفند ماه سال ۱۳۲۳ رسماً به ژاپن اعلان جنگ نماید. البته خصومت و تضاد منافع بین دو کشور وجود نداشت. اعلان جنگ به ژاپن ناشی از فشارهای بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی که ایران را در اشغال خود داشتند صورت گرفت. ولی عملاً به علت شرایط خاص جغرافیایی و عدم نفوذ نیروهای ژاپنی به منطقه خلیج فارس، جنگی میان دو کشور رخ نداد. بعد از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم، ایران نیز همانند بسیاری از کشورهایی که با ژاپن در حال جنگ بودند، در کنفرانس صلح سانفرانسیسکو شرکت نمود و عهدنامه صلح با ژاپن را امضاء کرد. به دنبال ین اقدام، مجدداً سفارتخانه‌های دو کشور در تهران و توکیو به ترتیب در سالهی ۱۳۳۲ و ۱۳۳۳ بازگشایی گردید.

روابط سیاسی ایران و ژاپن از این تاریخ به بعد در حال گسترش بوده‌ است. با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ژاپن با اعزام نمایندهٔ ویژه، علاقه مندی خود را در زمینه گسترش روابط مجدداً اعلام داشت و در سالهای گذشته روابط دوستانه و توسعه آن در دستور کار دو کشور بوده‌است.

پیشینه روابط اقتصادی

در روابط ایران و ژاپن از بدو تاسیس تا به امروز، همواره جنبه‌های اقتصادی دارای اهمیت ویژهٔ بوده‌است. از یک طرف ژاپن به نفت و بازار ایران نیازمند می‌باشد و از طرف دیگر ایران نیز ژاپن را همواره بازار عمدهٔ برای فروش نفت و تامین کالاهای صنعتی و فناوری قلمداد نموده‌است.

روابط بازرگانی بین دو کشور مخصوصاً از هنگام نخستین مرحله افزیش قیمت نفت خام در سال ۱۹۷۳، افزایش شدیدی نشان می‌دهد. به عنوان مثال در سال ۱۹۶۷، حجم روابط تجاری دو کشور فقط ۸/۶۰۵ میلیون دلار بود که ۷۷ میلیون دلار آن مربوط به صادرات ژاپن به ایران و ۸/۵۲۸ میلیون دلار آن به واردات از ایران اختصاص داشت.

در سال ۱۹۷۷، ژاپن کالاهایی به ارزش ۹۳/۱ میلیارد دلار به ایران صادر نمود و متقابلاً ۲۴/۴ میلیارد دلار از ایران واردات داشت که بدین ترتیب، حجم روابط تجاری در مقایسه با سال ۱۹۶۷، یعنی حدوداً ده سال قبل از آن، ۱۰ برابر افزیش یافت.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، حجم مبادلات تجاری بین دو کشور، گسترش چشمگیری یافت و در سال ۲۰۰۶ به مرز ۳/۱۲ میلیارد دلار رسید.

منابع

• سفارت جمهوری اسلامی ایران توکیو