فراکسیون‌های مجلس شورای اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فراکسیون‌های پارلمانی مجلس شورای اسلامی ایران در طول تاریخ حیات نظام جمهوری اسلامی ایران عبارتند از:

اصول‌گرایان[ویرایش]

فراکسیون رهروان ولایت[ویرایش]

این فراکسیون قویترین فراکسیون حاضر در مجلس نهم به شمار می‌رود. این فراکسیون با عضویت ۱۷۰ نمایندهٔ مجلس در آن توانست تمام ۱۲ کرسی هیئت رئیسه مجلس را تصاحب کند و ریاست مجلس نهم را نیز به علی لاریجانی واگذار نمود. همچنین روسای کمیسیون‌های امنیت، صنایع و معادن، بهداشت و درمان، برنامه و بودجه، قضایی و حقوقی، کشاورزی و منابع طبیعی، اصل ۹۰ و اجتماعی نیز در اختیار رهروان قرار گرفت. از این رو بود که حسن روحانی بعد از انتخاب شدن به عنوان رئیس دولت یازدهم، بیشترین رایزنی جهت کسب رای اعتماد به وزرای پیشنهادی‌اش را با علی لاریجانی انجام می‌داد.[۱] این گروه به دلیل گرایش‌های سیاسی معتدل‌تر خود، تصمیم به حمایت از کابینه گرفتند و به جهت تعداد بالای نمایندگان این فراکسیون، کسب رای اعتماد اکثر وزرای پیشنهادی، از قبل قابل پیش بینی بود.[۲]

فراکسیون اصولگرایان[ویرایش]

فراکسیون حزب‌الله که از مجلس ششم به بعد به فراکسیون اصولگرایان تغییر نام یافت، قدیمی‌ترین و مهم‌ترین فراکسیون پارلمانی پس از پیروزی انقلاب ایران (۱۳۵۷) در کشور است. در مجلس پنجم این فراکسیون را آقایان ناطق نوری، حسن روحانی، موحدی کرمانی، موحدی ساوجی، حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان، حمیدرضا ترقی، محمدرضا باهنر و... هدایت می‌کردند.

برای نخستین بار، در مجلس ششم فراکسیون اصولگرایان از موقعیت فراکسیون اکثریت در نظام جمهوری اسلامی خارج شد و تبدیل به فراکسیون اقلیت شد که در این شرایط، ریاست آن برعهده دکتر غلامعلی حدادعادل قرار گرفت.

در مجلس هفتم و مجلس هشتم به ترتیب، احمد توکلی و علی اردشیر لاریجانی، ریاست این فراکسیون را برعهده داشتند.

در مجلس نهم غلامعلی حدادعادل دوباره رئیس این جناح شد.[۳] در این دوره از مجلس، این فراکسیون را فراکسیون اقلیت اصولگرایان نام نهادند و کمیسیون‌های فرهنگی، آموزش، انرژی و عمران سهم این فراکسیون و فراکسیون جبهه پایداری شد. در این دوره، حداد عادل تلاش زیادی انجام داد تا بتواند با ائتلاف با فراکسیون رهروان ولایت، «حزب فراگیر اصولگرایان» را تشکیل دهد که این مهم با مخالفت فراکسیون رهروان مواجه شد.[۱] از اعضای این فراکسیون می‌توان به علیرضا زاکانی، احمد توکلی، غلامعلی حداد عادل و مهدی کوچک‌زاده اشاره کرد. از زمان معرفی اولیه اعضای کابینه پیشنهادی دولت یازدهم ایران، اعضای این فراکسیون مخالفت خود را با ۶ وزیر معرفی‌شده عنوان کردند. پیش از شروع مراسم تایید کابینه دولتیازدهم حداد عادل در مصاحبه‌ای گفته بود: «به طور کلی سعی می‌کنیم کابینه معتدل روحانی، معتدل‌تر شود.» زاکانی نیز مسئولیت هدایت و هماهنگی سخنرانان مخالف وزرای پیشنهادی را بر عهده گرفت. با اینحال، شخص حداد عادل علیه هیچ‌یک از وزرای پیشنهادی سخنرانی انجام نداد.[۲]

فراکسیون ائتلاف حزب‌الله[ویرایش]

فراکسیون ائتلاف حزب‌الله همچون فراکسیون اصولگرایان تحولخواه، در مجلس هفتم، با انشعاب از فراکسیون اصولگرایان، تأسیس شد. از جمله چهره‌های سرشناس این فراکسیون، می‌توان به حسن غفوری فرد اشاره کرد.

فراکسیون پیشرفت و عدالت[ویرایش]

فراکسیون پیشرفت و عدالت، در مجلس هشتم، توسط محمدرضا باهنر تأسیس شد.

فراکسیون وفاق و کارآمدی[ویرایش]

جبهه وفاق و کارآمدی توسط محسن رضائی در سالهای پایانی دهه ۱۳۷۰ خورشیدی تأسیس شد. در انتخابات مجلس هفتم، جبهه وفاق و کارآمدی به رقابت جدی با دو جناح سیاسی اصولگرا و اصلاح طلب برخاست و توانست که فراکسیون اقلیت مجلس هفتم را به ریاست امیدوار رضایی میرقائد به وجود آورد.

فراکسیون اصولگرایان تحول خواه[ویرایش]

فراکسیون اصولگرایان تحول خواه در مجلس هفتم، با انشعاب از فراکسیون اصولگرایان، تأسیس شد. ریاست این فراکسیون را محمد خوش‌چهره برعهده داشت.

فراکسیون انقلاب اسلامی[ویرایش]

فراکسیون انقلاب اسلامی متشکل از گروهی از اصول‌گرایان حاضر در مجلس هشتم بود و به سرپرستی روح‌الله حسینیان تشکیل شد. فلسفه تشکیل این فراکسیون، حمایت از محمود احمدی‌نژاد در آستانه انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ بوده است. این فراکسیون در جریانات تبلیغات انتخاباتی، اقدام به تبلیغ برای نامزدی احمدی‌نژاد نمود. اما پس از انتخابات و پیروزی احمدی‌نژاد، دچار اختلاف با وی شدند که اولین مصداق آن عدم رای اعتماد به چند وزیر پیشنهادی دولت دهم بود.[۴][۵]

فراکسیون جبهه پایداری[ویرایش]

در این فراکسیون که در مجلس نهم شکل گرفت و تعداد اعضای آن حدود ۴۰ نفر است، برخی نیروهای نزدیک به محمود احمدی‌نژاد و آیت‌الله مصباح یزدی عضویت دارند و دارای مواضع تندتری نسبت به سایر فراکسیون‌های اصول‌گرا می‌باشند. در مجلس نهم، این فراکسیون رابطه نزدیکی با فراکسیون رهروان و فراکسیون اصول‌گرایان نداشت. روح‌الله حسینیان از اعضای این فراکسیون بود که تهدید کرده بود در صورت حضور جک استراو در مراسم تحلیف حسن روحانی، به سمت او گوجه پرتاب می‌کند.[۱] در ابتدای فعالیت مجلی نهم، اعضای این فراکسیون به دلیل اعتقاد به رابطه نزدیک‌تر غلامعلی حداد عادل به رهبری (نسبت به علی لاریجانی) تلاش کردند حداد عادل ریاست مجلس را بر عهده داشته باشد که موفق به این کار نشدند.[۶]

در خلال جلسات تأیید کابینه حسن روحانی در مجلس شورای اسلامی، اعضای این فراکسیون در ابتدا اعلام کردند تصمیم دارند به تمامی گزینه‌های پیشنهادی تصدی وزارت‌خانه‌های دولت جدید رای عدم اعتماد دهند. اما سخنگوی این حزب کمی بعد، این خبر را نفی کرد و خبر از پیروی اعضای این جبهه از رای فراکسیون اصولگرایان مجلس را داد.[۷] همچنین سوالات پیاپی و کم‌اهمیت نمایندگان عضو این حزب همچون حمید رسایی و جواد کریمی قدوسی از وزرای دولت یازدهم، اعتراض سایر فراکسیون‌های مجلس را به همراه داشته که این رفتار اعضای این فراکسیون را نمایش‌گونه و برگرفته از رفتارهای جنجالی نزدیکان به محمود احمدی‌نژاد می‌دانند.[۸] در خلال جلسات رای اعتماد به وزیر علوم دولت یازدهم نیز، این فراکسیون توانست با لابی‌گری با سایر گروه‌های اصولگرا، بارها مانع از رای‌آوردن وزرای پیشنهادی رئیس‌جمهور برای سمت ریاست وزارت علوم شود.[۹]

اصلاح‌طلبان[ویرایش]

فراکسیون جبهه دوم خرداد[ویرایش]

فراکسیون مجمع حزب‌الله، نخستین بار، از ائتلاف ۷۰ تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی (از دو گروه سیاسی کارگزاران سازندگی ایران و ائتلاف نیروهای خط امام (ره)) بوجود آمد. ابتدا، ریاست این فراکسیون را عبدالله نوری برعهده داشت.

پس از پیروزی محمد خاتمی، در انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶ خورشیدی، ۱۸ حزب و گروه سیاسی حامی او، جبهه دوم خرداد را تشکیل دادند. بدین شکل بود که فراکسیون مجمع حزب‌الله در مجلس پنجم، به نمایندگان دوم خردادی مشهور شدند.

در انتخابات مجلس ششم، جبهه دوم خرداد توانست که بیش از ۲۰۰ کرسی مجلس شورای اسلامی را بدست آورد.[۱۰]

برخی احزاب عضو این فراکسیون:

ریاست فراکسیون جبهه دوم خرداد را در مجلس ششم، علی اکبر محتشمی پور برعهده داشت.

در مجلس هفتم و مجلس هشتم، ریاست این فراکسیون را تابش برعهده داشت. در مجلس هفتم و مجلس هشتم، از این فراکسیون به ترتیب به نام‌های فراکسیون اصلاحات و خط امام (ره) نیز یاد می‌شود.

اعضای شورای مرکزی فراکسیون اقلیت در مجلس شورای اسلامی:

سایرین[ویرایش]

فراکسیون مناطق ترک نشین[ویرایش]

در تاریخ ۹ آبان سال ۱۳۹۵ با حضور ۱۰۰ نفر از نمایندگان مجلس، فراکسیون مناطق ترک نشین تشکیل شده و با اکثریت آراء مسعود پزشکیان (نماینده تبریز)، نادر قاضی پور (نماینده ارومیه) و رضا کریمی (نماینده اردبیل) به ترتیب به عنوان رئیس، نواب اول و دوم فراکسیون انتخاب شدند.[۱۲][۱۳]

زهرا ساعی (نماینده تبریز و سخنگوی فراکسیون مناطق ترک نشین) در توضیح هدف تشکیل این فراکسیون گفت:

" با توجه به گستردگی مناطق ترک نشین در سراسر کشور و مدیریت راهبردی برای حل مشکلات در این مناطق این فراکسیون با حضور نمایندگان ترک زبان تشکیل شد که هدف آن استفاده از ظرفیت نمایندگان برای رفع مشکلات مناطق ترک نشین است. "[۱۲][۱۳]

فراکسیون توازن[ویرایش]

اعضای این فراکسیون را برخی نمایندگان اصول‌گرای معتدل و اصلاح‌طلب معتدل مجلس نهم شورای اسلامی تشکیل می‌دهند.

فراکسیون مستقل‌ها[ویرایش]

فراکسیون مستقل‌ها با حضور قریب به ۱۰۰ نماینده مجلس شورای اسلامی، در دوران مجلس پنجم تشکیل شد. از مهمترین مؤسسین این فراکسیون عبارت اند از: طه هاشمی و محمدباقر نوبخت حقیقی.

در مجلس هشتم پس از ۱۲ سال وقفه، این فراکسیون مجدداً شروع به فعالیت کرد.

فراکسیون فراجناحی‌ها[ویرایش]

در دوران مجلس ششم، فراکسیون فراجناحی‌ها توسط ۲۰ تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی که عضو یا سمپات حزب اعتدال و توسعه و دیگر گروه‌های سیاسی هم‌سو با آن بودند، بوجود آمد. از مهم‌ترین اعضای این فراکسیون می‌توان به محمدباقر نوبخت حقیقی (اقتصاددان و نماینده مردم رشت) و حسن سبحانی (اقتصاددان و نماینده مردم دامغان) اشاره کرد. این فراکسیون به جهت‌گیری‌های مبتنی بر پژوهش در خصوص لوایح و طرحها در مجلس ششم شهرت داشت.[نیازمند منبع]

فراکسیون نهضت آزادی ایران[ویرایش]

فراکسیون نهضت آزادی ایران در مجلس اول شکل گرفت. ریاست این فراکسیون را مهدی بازرگان برعهده داشت. در انتخابات دومین دوره مجلس شورای اسلامی، اعضای این فراکسیون رد صلاحیت شدند و در هیچ‌یک از انتخابات‌های بعدی امکان حضور نیافتند.

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ شیرافکن، آمنه. ««رای اعتماد» درهزارتوی بهارستان». وب‌گاه. روزنامه شرق، ۱۳ مرداد ۱۳۹۲. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ وزن‌کشی لاریجانی و حداد در میدان رای اعتماد! ایران‌اکونومیست
  3. «سالک و زارعی نواب اول و دوم رئیس؛ حدادعادل رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس شد». خبرگزاری فارس، ۲۵ مرداد ۱۳۹۱. 
  4. خبر حسینیان از سرلیست جبهه پایداری روزنامه مشرق
  5. فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس امشب میهمان رئیس جمهور است خبرگزاری مهر
  6. اعلام موجودیت فراکسیون جبهه پایداری با سخنرانی حدادعادل عصر ایران
  7. تصمیم جبهه پایداری پیرامون رای اعتماد، در قالب فراکسیون اصولگرایان اتخاذ می‌شود رجانیوز
  8. آقایان وقت مجلس را بیش از این نگیرید!/ معرکه گیری به سبک «احمدی‌نژاد» در مجلس خبرگزاری فردا
  9. ۴۰ نفری که به‌هیچ عنوان دولت اعتدال را قبول ندارند خبرگزاری آفتاب
  10. فصلنامه علمی - پژوهشی تجربه نو
  11. Fars News Agency: ترکیب جدید شورای مرکزی فراکسیون اقلیت مجلس
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «تشکیل فراکسیون مناطق ترک نشین در مجلس». tadbirvaomid.ir. بازبینی‌شده در 2016-10-30. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ زندگی, مجله اینترنتی برترین‌ها | پورتال خبری و سبک. «تشکیل فراکسیون مناطق ترک نشین در مجلس». مجله اینترنتی برترین‌ها | پورتال خبری و سبک زندگی. بازبینی‌شده در 2016-10-30.