فهرست استیضاح وزیران در حکومت جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

استیضاح وزیران در حکومت جمهوری اسلامی ایران بنابر اصل ۸۹ قانون اساسی، از جمله اختیاراتی است که به مجلس شورای اسلامی اعطا شده‌است تا در مواردی که صلاح می‌دانند، اقدام به استیضاح و در صورت لزوم، عزل وزرای کابینه بنمایند. بنابر ماده ۲۶ آئین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی، رؤسای جمهور وقت ایران در خصوص حضور یا عدم حضور در جلسات استیضاح وزرای کابینه‌شان، مختارند.

مشارکت رئیس دولت در جلسه استیضاح[ویرایش]

در ادوار ده‌گانه مجلس شورای اسلامی، از بین ۳۰ استیضاح صورت گرفته، تنها پنج جلسه استیضاح با حضور روسای دولت وقت برگزار شده و ۲۵ جلسه استیضاح بدون حضور رئیس‌جمهور برگزار شده‌است که در نتیجه، تنها ۹ استیضاح به برکناری وزرا انجامیده و ۲۱ مورد دیگر با رأی اعتماد مجدد نمایندگان به وزرا روبرو شده‌است. تا به امروز، از بین رؤسای هیئت دولت‌های جمهوری اسلامی ایران، میرحسین موسوی، سید محمد خاتمی و حسن روحانی، در جلسات استیضاح وزرای کابینه خود شرکت نکرده‌اند و اکبر هاشمی رفسنجانی نیز تنها در جلسه استیضاح یکی از وزرای کابینه‌اش حاضر شد ولی محمود احمدی‌نژاد در اغلب جلسات استیضاح وزرای دولت‌های نهم و دهم، حاضر بود.

رکوردها[ویرایش]

در بین ادوار مختلف مجلس شورای اسلامی، مجلس دهم با اعلام وصول ۷ استیضاح و مجلس‌های ششم، هشتم و نهم نیز هرکدام با اعلام وصول ۴ استیضاح، رکورددار ثبت درخواست استیضاح تاکنون هستند. در میان دولت‌های دوازده‌گانه جمهوری اسلامی ایران، دولت دوم روحانی با مواجه‌شدن با ۶ استیضاح از جانب مجلس دهم، رکورددار محسوب می‌شود. از میان وزرای استیضاح‌شده، علی کردان با ۱۸۸ رای منفی، دومین وزیری است که بیشترین رای منفی را در جلسات استیضاح گرفته‌است؛ رتبه نخست در این جدول به عبدالرضا شیخ‌الاسلامی تعلق دارد که با ۱۹۲ رای منفی نمایندگان مجلس نهم، از سمتش عزل شد.

موارد خاص[ویرایش]

یک مورد (استیضاح محمد عباسی، وزیر ورزش در مجلس نهم) پیش از رای‌گیری نهایی در صحن علنی مجلس، منتفی شد و یک مورد (استیضاح مسعود میرکاظمی، وزیر بازرگانی دولت نهم که مصادف با مجلس هفتم بود) به دلیل پایان عمر مجلس خواهان استیضاح، برگزار نشد.

فهرست[ویرایش]

دولت نام وزیر وزارتخانه مربوطه نخست‌وزیر آغاز وزارت تاریخ استیضاح نتیجه جلسه استیضاح
دولت سوم محمدشهاب گنابادی وزارت مسکن و شهرسازی میرحسین موسوی (غایب) ۱۱ آبان ۱۳۶۰ ۱۳ آبان ۱۳۶۱[۱] آری
علی‌اکبر ناطق نوری وزارت کشور میرحسین موسوی (غایب) ۲۴ آذر ۱۳۶۰ ۱۷ آبان ۱۳۶۲[۲] آری
دولت چهارم بهزاد نبوی وزارت صنایع سنگین میرحسین موسوی (غایب) ۱۰ خرداد ۱۳۶۱ ۲۹ مرداد ۱۳۶۸[۳] آری
دولت نام وزیر وزارتخانه مربوطه رئیس‌جمهور آغاز وزارت تاریخ استیضاح نتیجه جلسه استیضاح
دولت پنجم ایرج فاضل وزارت بهداشت هاشمی رفسنجانی (غایب) ۷ شهریور ۱۳۶۸ ۲۳ دی ۱۳۶۹ نه
محمدعلی نجفی وزارت آموزش و پرورش هاشمی رفسنجانی (غایب) ۷ شهریور ۱۳۶۸ ۴ اردیبهشت ۱۳۷۰ آری
محمد سعیدی‌کیا وزارت راه و ترابری هاشمی رفسنجانی (غایب) ۷ شهریور ۱۳۶۸ ۱۱ اسفند ۱۳۷۱ آری
دولت ششم حسین محلوجی وزارت معادن و فلزات هاشمی رفسنجانی (حاضر) ۷ شهریور ۱۳۶۸ ۲۳ آذر ۱۳۷۳ آری
دولت هفتم عبدالله نوری وزارت کشور سید محمد خاتمی (غایب) ۲۹ مرداد ۱۳۷۶ ۳۱ خرداد ۱۳۷۷ نه
عطاءالله مهاجرانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سید محمد خاتمی (غایب) ۲۹ مرداد ۱۳۷۶ ۱۱ اردیبهشت ۱۳۷۸ آری
دولت هشتم علی عبدالعلی‌زاده وزارت مسکن و شهرسازی سید محمد خاتمی (غایب) ۲۹ مرداد ۱۳۷۶ ۱۲ خرداد ۱۳۸۱ آری
مسعود پزشکیان وزارت بهداشت سید محمد خاتمی (غایب) ۳۱ مرداد ۱۳۸۰ ۲۷ خرداد ۱۳۸۲ آری
مرتضی حاجی وزارت آموزش و پرورش سید محمد خاتمی (غایب) ۳۱ مرداد ۱۳۸۰ ۹ شهریور ۱۳۸۲ آری
سید احمد معتمدی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات سید محمد خاتمی (غایب) ۲۵ دی ۱۳۷۹ ۱۴ آبان ۱۳۸۲ آری
احمد خرم وزارت راه و ترابری سید محمد خاتمی (غایب) ۳۱ مرداد ۱۳۸۰ ۱۲ مهر ۱۳۸۳ نه
دولت نهم محمدرضا اسکندری وزارت جهاد کشاورزی محمود احمدی‌نژاد (حاضر) ۲ شهریور ۱۳۸۴ ۳۰ شهریور ۱۳۸۵ آری
محمود فرشیدی وزارت آموزش و پرورش محمود احمدی‌نژاد (حاضر) ۱۸ آبان ۱۳۸۴ ۲۶ اردیبهشت ۱۳۸۶ آری
علی کردان وزارت کشور محمود احمدی‌نژاد (غایب) ۱۵ مرداد ۱۳۸۷ ۱۴ آبان ۱۳۸۷ نه
دولت دهم حمید بهبهانی وزارت راه و ترابری محمود احمدی‌نژاد (غایب) ۱۵ مرداد ۱۳۸۷ ۱۲ بهمن ۱۳۸۹ نه
مجید نامجو وزارت نیرو محمود احمدی‌نژاد (حاضر) ۲۴ آبان ۱۳۸۸ ۱۵ اسفند ۱۳۸۹ آری
سید شمس‌الدین حسینی وزارت امور اقتصادی و دارایی محمود احمدی‌نژاد (حاضر) ۱۵ مرداد ۱۳۸۷ ۱۰ آبان ۱۳۹۰ آری
عبدالرضا شیخ‌الاسلامی وزارت کار و امور اجتماعی محمود احمدی‌نژاد (حاضر) ۱۲ مرداد ۱۳۹۰ ۱۵ بهمن ۱۳۹۱ نه
دولت یازدهم رضا فرجی‌دانا وزارت علوم، تحقیقات و فناوری حسن روحانی (غایب) ۵ آبان ۱۳۹۲ ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ نه
علی‌اصغر فانی وزارت آموزش و پرورش حسن روحانی (غایب) ۵ آبان ۱۳۹۲ ۳ تیر ۱۳۹۴ آری
عباس آخوندی وزارت راه و شهرسازی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۱۴ مهر ۱۳۹۴ آری
عباس آخوندی وزارت راه و شهرسازی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۱ اسفند ۱۳۹۵ آری
دولت دوازدهم عباس آخوندی وزارت راه و شهرسازی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۲۲ اسفند ۱۳۹۶ آری
علی ربیعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۲۲ اسفند ۱۳۹۶ آری
محمود حجتی وزارت جهاد کشاورزی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۲۳ اسفند ۱۳۹۶ آری
علی ربیعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حسن روحانی (غایب) ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ ۱۷ مرداد ۱۳۹۷ نه
مسعود کرباسیان وزارت امور اقتصادی و دارایی حسن روحانی (غایب) ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ ۴ شهریور ۱۳۹۷ نه
سید محمد بطحایی وزارت آموزش و پرورش حسن روحانی ۲۹ مرداد ۱۳۹۶ ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ ن/م

منابع[ویرایش]