زیرنهنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هیپوتالاموس)
پرش به: ناوبری، جستجو
مغز: زیرنهنج
LocationOfHypothalamus.jpg
Location of the human hypothalamus
Illu diencephalon .jpg
مکان زیرنهنج در پایین نهنج
نام لاتین hypothalamus
آناتومی گری subject #189 812
نورونیمز hier-358
MeSH Hypothalamus

زیرنَهَنج[۱] یا هیپوتالاموس (به انگلیسی: Hypothalamusغده‌ای است در مغز، که دستگاه عصبی را با کمک غدهٔ زیرمغزی به دستگاه غدد درون‌ریز متصل می‌کند.

زیرنهنج در اکثر پستانداران یافت می‌شود و خصوصیات متفاوتی در دو جنس مذکر و مونث دارد.

واژه‌شناسی[ویرایش]

Hypothalamus کلمه‌ای است یونانی به معنی «زیرِِ نهنج». نهنج (تالاموس) اندامی است در مغز که واژهٔ زیرنهنج نیز از همین جا آمده‌است.

کارکرد هیپوتالاموس[ویرایش]

زیرنهنج دمای بدن، گرسنگی، تشنگی و چرخه زمانی بدن را تنظیم می‌کند.

به طور کلی هیپوتالاموس مرکز اعمال غریزی است، مانند احساس گرسنگی، سیری، تشنگی، تنظیم دمای بدن، تنظیم فشار خون، رفتارهای هیجانی مثل خشم و ترس و اضطراب و نیز عاطفه. نیز باعث ترشح هورمون رشد -که باعث رشد استخوان می‌گردد- و هورمون تیروتروپ (برانگیزندهٔ غدهٔ تیرویید یا سپردیسهورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRH) (موثر برغده فوق کلیه)، هورمون لاکتوژن (موثر بر پرولاکتین)، هورمون آزادکننده گنادوتروپین‌ها (موثربر هورمون اف‌اس‌هاش و ال هاش) (برانگیزنده‌های غدد جنسی) می‌شود.

آسیب زیرنهنج[ویرایش]

آسیب زیرنهنج مایهٔ به‌هم‌ریختگیِ چندین فعالیت نباتی و برخی فعالیت‌های انگیزشی همانند غریزهٔ جنسی، مبارزه‌طلبی، و احساس گرسنگی می‌گردد. هیپوتالاموس در هیجان‌ها (احساسات) نیز نقش دارد. بخش‌های پهلویی، به گونه‌ای ویژه می‌نماید که با احساس لذت و خشم ربط داشته‌باشد، در حالی که به خشم آنی به بیزاری، احساسات ناخوشایند و گرایش به خنده‌های بلند و مهارنشدنی ربط داده می‌شود.

زیرنهنج بیشتر به ابراز احساسات مربوط می‌شود؛ هنگامی که نشانه‌های فیزیکی احساسات آشکار می‌گردد، خطر احتمالی برآمده ازشان از راه زیرنهنج به دستگاه کناره‌ای (سیستم لیمبیک) و سرانجام به هستهٔ پیش‌مغز منتقل می‌شود که مایهٔ افزایش دلواپسی می‌گردد.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر نخست تا چهارم مصوبات (۱۳۷۶-۸۵)