هورمون رشد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

هورمون رشد (GH) هورمونی است که از بخش قدامی غده هیپوفیز یا آدنوهیپوفیز آزاد می‌شود. هورمون رشد یا سوماتوتروپین ساختمانی گلیکوپروتئینی دارد. بطور کلی هدف این هورمون، افزایش بیوسنتز پروتئین در سلول های بدن است. برطبق تحقیقاتی که انجام شده است، محققین به این نتیجه رسیدند که GH اثر خود را با استفاده از انواعی از پروتئین ها تحت عنوان سوماتومدین ها به سلولها القا میکند. همچنین تحقیقات نشان داده است که ورزش بخصوص اگر همراه با حرکات دستها باشد، میتواند محرک تولید GH باشند. میزان ترشح هورمون رشد در کودکان در ساعات اولیه خواب ، بسیار زیاد است بنابراین کودکی که دچار کمبود خواب یا بی نظمی در خواب باشد، در رشد او اختلال رقم خواهد خورد.

مکانیسم اثر[ویرایش]

هورمون رشد در متابولیسم پروتئین، کربوهیدرات و لیپید ها دخالت دارد و هدف نهایی آن افزایش بیوسنتر پروتئین ها در سلول است تا بدین وسیله، سبب رشد ابعادی و تعدادی سلولها شود. همچنین این هورمون سبب تحریک صفحات رشد استخوان های طویل، قبل از سن بلوغ میشود اما بعد از سن بلوغ به دلیل استخوانی شدن این صفحات، رشد استخوان ها به صورت قطری ادامه خواهد داشت.

اثر GH بر متابولیسم پروتئین[ویرایش]

این هورمون سبب افزایش جذب اسید های آمینه توسط سلول های بدن و تجمع آن ها در سول ها میشود. به عبارتی نفوذپذیری غشای سلول ها را نسبت به اسیدهای آمینه افزایش میدهد که این کار با همکاری و در حضور انسولین انجام میشود.

اثر GH بر متابولیسم کربوهیدرات ها و لیپید ها[ویرایش]

یکی از مهمترین کربوهیدراتها گلوگز نام دارد و بدن از آن برای ساخت ATP استفاده میکند. هورمون رشد تا آنجایی که امکان دارد دستور عدم مصرف گلوگز توسط سلول را میدهد (البته سلولهای عصبی از این قاعده مستثنی هستند چراکه فقط از گلوکز برای ساخت ATP استفاده میکنند). بنابراین غلظت گلوکز در خون بالا میرود و ممکن است در اثر پرکاری غده هیپوفیز نوعی دیابت، بنام دیابت هیپوفیزی در بدن رخ میدهد. هورمون رشد دستور تجزیه لیپید ها(لیپولیز) را به سلول ها میدهد تا اسیدهای چرب حاصله را به ATP تبدیل کرده و به مصرف خود برسانند.

گلوکونئوژنز[ویرایش]

فرآیند تبدیل اسید های آمینه به گلوکز را گلوکونئوژنز میگویند. این فرآیند در کبد و در زمان کمبود گلوکز خون رخ میدهد. همانطور که گفته شد، هورمون رشد دستور عدم استفاده سلولها از گلوکز را میدهد تا غلظت گلوکز خون همواره بالا باشد و بدین واسطه، جلوی فرآیند گلوکونئوژنز را میگیرد.

اختلالات ترشح[ویرایش]

علل مختلفی وجود دارد که باعث کوتاهی یا بلندی قد افراد می شود. میزان رشد قدی کودکان تحت تاثیر عوامل ژنتیکی و محیطی است. بروز بیماری های مختلف و شیوه تغذیه از جمله مسائل محیطی است که می تواند در رشد قدی بچه ها تاثیرگذار باشد؛ اما اصلیترین عامل زمینه ژنتیکی است ، به این معنی پدر و مادری با قد متوسط یا کوتاه نباید انتظار داشته باشند فرزندشان خیلی قد بلند شود. قد بچه ها تابع میانگین قد پدر و مادرشان است. البته این میزان برای پسرها ممکن است کمی بیشتر از مقدار میانگین باشد و برای دخترها کمی کمتر .

اختلالات ترشح این هورمون با توجه به گسترده بودن اثرات آن باعث بیماریهای مختلفی می‌شود مثلاً افزایش هورمون رشد در کودکی موجب ژیگانتیسم، در بزرگسالی موجب درشت‌پایانکی(آکرومگالی) و کمبود هورمون رشد در کودکی موجب کوتولگی (نانیسم) می‌شود.

جستارهای پیوسته[ویرایش]

هیپوفیز

گلوکونئوژنز

درشت‌پایانکی

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Growth_hormone»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۰۱۰-۰۶-۰۱).