کورتیزول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کورتیزول
Cortisol2.svg
Cortisol-3D-balls.png
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 50-23-7
پاب‌کم 5754
کم‌اسپایدر 5551
UNII WI4X0X7BPJ
دراگ‌بانک DB00741
KEGG D00088
ChEBI CHEBI:17650
ChEMBL CHEMBL389621
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی C21H30O5
جرم مولی ۳۶۲٫۴۶ g mol−1
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
Infobox references

کورتیزول (به انگلیسی: Cortisol) معروفترین گلوکوکورتیکوئید بدن است که از غده فوق کلیوی ترشح می‌شود.

کورتیکواستروئیدها به استروئیدهایی گفته می‌شود که در بخش قشری غده فوق کلیوی ساخته می‌شوند. استروئیدها ترکیبات چربی با چهار حلقه کربنی هستند. کورتیکواستروئیدها به دو گروه عمده مینرالوکورتیکوئیدها (mineralocorticoids) مانند آلدوسترون و گلوکوکورتیکوئیدها (glucocorticoids) مانند کورتیزول (۲۱ کربنه) تقسیم‌بندی می‌شوند.

گلوکوکورتیکوئیدها مانند کورتیزول نقشهای مختلفی از جمله کاهش التهاب، تخفیف واکنشهای ایمنی، تأثیر بر متابولیسم و افزایش قند خون در بدن دارند.

فیزیولوژی[ویرایش]

کورتیزول بوسیله هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH)، تولید شده توسط هیپوفیز در پاسخ به استرس، سنتز می‌شود. مکانیسم اصلی آن این است که باعث افزایش قند خون یا گلیسمی می‌گردد. این افزایش با تحریک گلوکونئوژنز کبدی، با پشتیبانی اسیدهای آمینه حاصل از کاتابولیسم پروتئین، به ویژه در سطح عضلات اسکلتی، و چربی، در سطح بافت چربی ایجاد می‌گردد.

مکانیسم اثر[ویرایش]

جایگزینی کورتیکواستروئیدها، کورتیکواستروئیدها از عرض غشای سلولی عبور کرده و با گیرنده‌های اختصاصی سیتوپلاسمی کمپلکس شده، وارد هسته سلول می‌شوند و به DNA (کروماتین) متصل و موجب تحریک روند رونویسی mRNA و به دنبال آن ساخت پروتئین‌های مختلف آنزیمهای خاصی را تحریک می‌کنند.

تنظیم ترشح[ویرایش]

این هورمون در بدن پاسخ به استرس و التهاب یا کاهش سطح گلوکوکورتیکوئید خون ترشح می‌شود. تنظیم ترشح آن با هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRH) است که از هیپوتالاموس ترشح و موجب افزایش ترشح هورمون آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) از هیپوفیز می‌شود این هورمون موجب افزایش ترشح کورتیزول می‌شود.

در بیماریهای گوناگونی مانند سندرم کوشینگ و بیماری آدیسون ترشح گلوکوکورتیکوئیدها افزایش یا اختلال پیدا می‌کند.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Cortisol»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳ بهمن ۱۳۹۲).
  • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷