تایپوگرافی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تایپوگرافی یا نویسه‌نگاری[۱] هنر و فن حروف‌چینی (حروف‌نگاری) برای نمایش زبان است. هنر چیدمان حروف برای زبان تصویری. تقویت ویژگی بصری حروف و نزدیک کردن نوشتار به وجه تصویری. چینش حروف شامل حالت قلم، پوینت، مقدمه (فاصلهٔ خط) می‌شود.[۲]

امروزه کار چاپ پوسترها و تبلیغات را تایپوگرافی‌ها انجام می‌دهند.

تعاریف جامع تایپوگرافی[ویرایش]

معانی مختلفی برای واژه تایپوگرافی در لغت‌نامه می‌توانید پیدا کنید. چند تای آن‌ها را در زیر می‌بینید:

  1. تایپوگرافی، وجه تسمیه ارتباط غیرکلامی حروف و فرم و فضای است که می‌توان به آن معنی بخشید.
  2. تایپوگرافی، از دو کلمه تایپ و گرافی تشکیل شده است(نوشتاری و شکلی) که معانی و مستتر در حروف را با این شیوه بیان می‌کند.
  3. تایپوگرافی عبارت است جابجایی حروف و خوانش آن و میل به رسیدن به هویت بیشتر از سطر نویسی عمومی یک متن.
  4. تایپوگرافی «زبان بصری حروف»است؛ هنر نوشتن یا جملات که امروزه یکی از ارکان مهم رشته گرافیک(ارتباط بصری)بوده و تاثیر زیادی در ارتباط معنی‌شناسی مخاطبان دارد.


اما به صورت جامع تر می‌توان گفت تایپوگرافی هنری است که در آن طراح می‌کوشد با تغییر عناصر متن، مثل اندازه، فاصله حروف، شکل حروف، فاصله خطوط، پاراگراف بندی و مواردی از این دست زبان بصری برای تایپ به وجود آورد. تایپوگرافی در طیف گسترده‌ای از امور هنری، مثل ساخت تیتراژ فیلم، طراحی گرافیک، طراحی کتاب‌های کمیک، طراحی مالتی مدیا و… کاربرد دارد. تایپوگرافی با خطاطی و دست‌نویس تفاوت دارد، هر چند طراح تایپ می‌تواند از خط و دست‌نویس نیز برای تایپوگرافی بهره ببرد.[۳]

تایپوگرافی در ایران[ویرایش]

ورود تایپوگرافی مربوط به دهه های اخیر نبوده و اولین اثر تولیدی پوستر در آن به پوستر جشن هنر شیراز می‌باشد که توسط «قباد شیوا» صورت گرفت.در دو دهه اخر«80 و 90 خورشیدی» به یک اجماع مشخص در فرم و محتوا رسیده و هنرمندان و عموم مردم با این شیوه«تایپوگرافی» بیشتر آشنا شده‌اند.

ایران پیشینه‌ای قوی و کهن در زمینه کار با خط«کالیوگرافی» دارد. هنرمندان ایرانی در طی صدها سال تاریخ خوشنویسی نشان داده‌اند که خط و حروف را می‌شناسند و می‌دانند که چطور باید آن را زیبا و خوش به کار بگیرند. تایپوگرافی ایرانی نوع بینش حروف‌نگاری بر پایه پیشینه‌های عمیق خوشنویسی ایرانی و ورود مکاتب نوگرایی بوده است. تایپوگرافی ایرانی با اسامی چون« رضا عاببدینی،فرهاد فزونی و پیشکسوتانی چون قباد شیوا» گره خورده است.

کمتر کسی را می‌توان یافت که در حیطهطراحی گرافیک مشغول به کار باشد و از تأثیر تایپوگرافی در رفتار و فرهنگ طراحی در ایران بی‌خبر باشد. رابطه تایپ و تصویر در ده سال اخیر همواره جز بحث‌های مهم بوده‌است. عده‌ای دست به تخریب حروف زده و عده‌ای سعی در تکنیک شناسی شخصی نموده‌اند. دوسالانه گرافیک تهران یک رویداد بین الملی و مهم در جامعه گرافیک است. در حاشیه نهمین دوره از این دوسالانه نشستی تحت عنوان” تایپوگرافی” برگزار شد.[۳]

تعریفی که ما از تایپوگرافی در ایران می‌توانیم ارائه کنیم، با کشورهای دیگر کمی متفاوت است. در کشورهای غربی به کاری تایپوگرافی اطلاق می‌شود که فقط از حروف تایپی در آن اثر گرافیگی استفاده شده باشد، اما در ایران، خصوصاً در چند سال اخیر، که بحث «تایپوگرافی» بیشتر مورد توجه طراحان قرار گرفته و آثار زیادی را با این ذهنیت شاهد هستیم، می‌بینیم که نمی‌توانیم تعریف ایرانی به آن صورت از آن ارائه کنیم.

در نمایشگاه‌های مختلف تایپوگرافی شاهد قرار گرفتن انواع کارها در کنار هم، برای به وجود آمدن اثر «تایپوگرافی» هستیم، مانند: حروف تایپی، حروف طراحی‌شده با دست، (خوشنویسی و انواع آن) و … در کنار تصویر (تصویرسازی، عکس و…) که همهٔ این‌ها در کشورهای صاحب‌سبک، تعاریف خاص خودشان را دارند، ولی شاید بتوان از این کارها به تعریفی تقریبی از اصطلاح «تایپوگرافی ایرانی» برسیم.[۴]

فرآیند تایپوگرافی[ویرایش]

اطلاعاتی که قرار است به مخاطب منتقل شود به «فونت»تبدیل و تایپ می‌شود سپس «تایپ فیس» یا گروه فونت‌ها انتخاب می‌شود و آنگاه با تکنیک‌های «ویژوال آرت» یا هنرهای دیداری ادغام می‌شود؛ به خود رنگ می‌گیرد و فرم می پذیرد. آنگاه با تصادف در انتخاب رنگ، فرم، خم خوردگی، بافت،چیدمان، کشش، ترکیب فونت‌ها و تایپ فیس‌ها چیزی بیرون می جهد که یک تایپوگرافی برای کاری خاص است و به آن محصول «الهام هنری» می‌گویند. در نهایت تایپوگرافی دیگر فونت، کلمه و یا جمله نیست.[۵]

منابع[ویرایش]

Tipografia http://www.msgraficatorino.com/

  1. «نویسه‌نگاری» [عمومی] هم‌ارزِ «typography»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. جواد میرشکاری، ویراستار. دفتر سیزدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژهٔ نویسه‌نگاری)
  2. Wikipedia contributors, "Typography," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Typography&oldid=592572736 (accessed February 9, 2014).
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ آوریل ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۳۱ مارس ۲۰۱۵.
  4. http://blog.topcolor.ir/طراحی-صفحه-آرایی-گرافیک-لوگو/مطالب-مقالات/گفتگو-با-کورش-پارسانژاد-تایپوگرافی-چیست/[پیوند مرده]
  5. تایپو گرافی، روزنامه آفتاب یزد، شماره ۴۴۲۲، ۱۸شهریور ۱۳۹۴