شب زفاف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کنده‌کاری روی چوب مربوط به قرن ۱۵ میلادی از آلمان، که مراسم شب زفاف را با تبریک اسقف در بستر عروس و داماد (Reymont و Melusina) نشان می‌دهد.

شب زَِفاف اصطلاحی است که یا به اولین شب پس از ازدواج، (به ویژه در صورتی که آن شب، عروس و داماد با یکدیگر هم‌بستر شوند) یا نخستین تجربه آمیزش جنسی واژنی گفته می‌شود.[۱]

پیرامون واژه[ویرایش]

واژهٔ «زفاف» در عربی به معنای هدیه دادن است. اصطلاحاً شب زفاف به شبی می‌گویند که عروس را به خانهٔ شوهر می‌برند. لغتنامهٔ دهخدا در سرواژهٔ «زفاف» چنین آورده‌است:

عروس به خانه شوهر فرستادن. (تاج المصادر بیهقی) (دهار). فرستادن عروس به خانه شوهر و عروس و داماد را همبستر کردن. (غیاث اللغات) (آنندراج). زف. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء) (اقرب الموارد). عروس را به خانه شوهر فرستادن. (فرهنگ فارسی معین)

در عربی آن را «لیلةالزفاف» می‌خوانند[۲] و در انگلیسی "Wedlock" برابر این واژه می‌باشد. شکل انگلیسی این واژه به قرن ۱۳ میلادی باز می‌گردد، که در انگلیسی میانه به شکل wedlok و در انگلیسی قدیم به شکل wedlāc بوده‌است.[۳]

منظور از «جشن زفاف» همان جشن عروسی است، چنانکه در لغتنامهٔ دهخدا در سرواژهٔ «جشن زفاف» آمده‌است[۴]:

جشن عروسی. جشن زناشوئی. جشن ازدواج. جشنی که برای زفاف و زناشوئی بر پا می‌کنند. جشنی که در شب عروسی بر پا می‌کنند. مجلس سور و شادمانی که برای زناشوئی ترتیب می‌دهند.

«عقد زفاف» نیز واژهٔ دیگری از مشتقات زفاف است که به معنای «نکاح» می‌باشد.[۵] زفاف همچنین در معنی «درخشیدن» نیز آمده‌است.

شب عروسی «شب زفاف» نخستین شب شروع زندگی مشترک و یکی از شب هاي بسیار مبارک هست . مبارکی آن از این جهت هست که در روایت آمده مؤمن با ازدواج و عروسی کردن نیمی از ایمانش تکمیل می‌شود. به همین جهت در منابع اسلامی آداب فراوانی برای آن ذکر شده هست . در شب زفاف دعا مستجاب هست و فرشتگان رحمت خدا را برای عروس و داماد نازل میکنند.

از آموزه هاي دینی به دست می‌آید ، همبستر شدن زن و شوهر و ارضای غریزه جنسی از این راه عبادت محسوب می‌شود و حتی در روایتی آمده هست اگر کسی عمل نزدیکی با همسرش را همراه با آداب و رسوم آن زود به زود انجام دهد ، به یکی از سنت هاي پیامبران عمل کرده هست.[۶]

آداب شب زفاف[ویرایش]

در ایران[ویرایش]

بعد از رفتن میهمان‌ها و خلوت شدن خانۀ عروس، پدر داماد که مَحرمِ عروس است دست داماد را میگیرد و به حجله می برد و عروس و داماد را دست به دست هم می دهد و مبارک باد گفتن از در بیرون می رود. با ورود عروس و داماد به اتاق حجله، شب زفاف رسماً آغاز می‌شود. از قرن سیزدهم و تا پنجاه سال گذشته در تهران و بسیاری از شهرهای ایران، رسم بر این بود که عروس و داماد تا سه روز، دراتاق تنها باشند و فقط برای حوائج ضروری از اتاق خارج شوند.[۷] رفع پرده بکارت عروس توسط داماد در این شب اتفاق می‌افتاد. در گذشته اگر داماد نمی‌توانست در این شب موفق به رفع پرده بکارت دختر شود، اقوام عروس و حتی خود داماد، اصطلاحاً او را پشت در مانده می‌خواندند و سرزنشش می‌کردند. در شکل سنتی این رسم، یکی از کسان عروس، موظف بود در شب زفاف نزدیک حجله بماند و پس از نزدیکی مدرک بکارت که دستمالی خونی بود را جمع آوری و به برخی زنان، همچون مادر داماد نشان دهد.[۸]

به طور کلی پزشکان توصیه می‌کنند در هفته‌های اول ازدواج برای آمیزش جنسی پافشاری نشود، مگر آن که ابراز تمایل عروس وجود داشته باشد. به ویژه در شب اول ازدواج که هر دو خسته و پر استرس هستند اجباری به این کار نیست. همچنین توصیه می‌شود کسی پشت در اتاق عروس و داماد نرود.[۱]

هم در قبل و هم در حال حاضر در خانواده هاي سنتی ایرانی عرف است که در شب اول عروسی «شب زفاف» زنان پشت در اتاق عروس و داماد مینشینند تا داماد پارچه اي خونین را نشان آن ها بدهد تا از پشت در بلند شوند و به منزل هاي خود بازگردند . این دستمال خونی نشان دهنده پاره شدن پرده بکارت عروس توسط داماد است.

در ادب فارسی[ویرایش]

در داستان‌های فلکلوریک هزار و یک شب، ملانصرالدین و حتی ادبیات معاصر فارسی، چون بوف کور، نوشته صادق هدایت نیز به این شب و مراسم آن اشاره شده‌است.[۷] شاعران و نویسندگان کلاسیک از جمله خاقانی،[۹] نظامی [۱۰] جلال‌الدین بلخی[۱۱] و عبید زاکانی [۱۲] هم به مناسبت‌های مختلف به شب زفاف اشاره کرده‌اند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ شب زفاف، وب‌گاه پزشکان ایران
  2. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «لیله الزفاف»
  3. «فرهنگ انگلیسی به انگلیسی Merriam Webster»(انگلیسی)‎. www.merriam-webster.com. بازبینی‌شده در ۴ دی ۱۳۸۷. 
  4. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «جشن زفاف»
  5. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «عقد زفاف»
  6. «آشنایی با کارهای شب زفاف با همسر | دنیاتو تغییر بده»(fa-IR)‎. به کوشش دنیاتو تغییر بده. ۱۳۹۶-۰۴-۰۳T09:15:33+04:30. بازبینی‌شده در 2018-05-21. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ از خشت تا خشت. محمود کتیرایی. موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. ۱۳۴۵ تهران
  8. از خشت تا خشت. محمود کتیرایی. موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. ۱۳۴۵ ایران تهران
  9. «روزها کم خور چو شب‌ها نو عروسان در زفاف/زقه‌هاشان از درای مطرب الحان دیده‌اند»
  10. خسرو و شیرین: «دو شه را در زفاف خسروانه/فراوان شرطها شد در میانه»،
  11. «نی جنگ و مصافست و مصافست مصاف/وصل است و زفافست زفافست زفاف»
  12. رسالهٔ دلگشا: «شخصی زنی بخواست. شب اول خلوت کردند مگر شوهر به حاجتی بیرون رفت…

منابع[ویرایش]

  • جمشیدی، علی، شب زفاف چه کن‍یم، قم: جمشیدی، ۱۳۸۰. شابک: ۹۶۴-۳۵۰-۱۳۲-۹
  • رضوانی، جابر، دانستنیهای زفاف، تهران: مبین اندیشه، ۱۳۸۷. شابک: ۹۷۸-۶۰۰-۵۱۳۳-۱۴-۱