همایون خرم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
همایون خرم
Homayoun Khorram.jpg
اطلاعات هنرمند
نام اصلی امیرهمایون خرم
زادروز ۹ تیر ۱۳۰۹
بوشهر
اهل کشور Flag of Iran.svg ایران
درگذشت شامگاه ۲۸ دی ۱۳۹۱ (۸۲ سال)
تهران بیمارستان دی
سبک‌ها سنتی
کار(ها) آهنگساز، نوازنده ویولن
ساز(ها) ویولن
نقش‌های
مرتبط
عضو خانه موسیقی ایران
وب‌گاه وب‌گاه رسمی همایون خرم
سازهای برجسته
ویولن

امیرهمایون خرم(۹ تیر ۱۳۰۹ بوشهر[۱] - ۲۸ دی ۱۳۹۱ تهران)، نوازندهٔ ویولن، موسیقی‌دان و آهنگساز موسیقی ایرانی بود. او یکی از اعضای شورای عالی خانه موسیقی ایران بود.[۲]

زندگینامه[ویرایش]

از آنجا که مادرش از شیفتگان موسیقی اصیل ایرانی بود و از بین مقام‌های موسیقی ایرانی، به دستگاه همایون علاقه‌ای وافر داشت، نام همایون را برای فرزند خود انتخاب کرد.[۳] خرم در سن ۱۰-۱۱ سالگی به مکتب استاد صبا راه یافت و چند سال بعد به عنوان نوازندهٔ ۱۴ ساله، در رادیو به تنهایی به اجرا پرداخت. بعدها در بسیاری از برنامه‌های موسیقی رادیو، خصوصاً در برنامه گلها، به عنوان آهنگساز، تکنواز ویولن و رهبر ارکستر آثاری ارزشمند ارائه داد.[۳]

موسیقی همایون خرم[ویرایش]

ساز همایون خرم سازی پر صلابت، سنگین و عاری از هر نوع خودنمایی بود. گر چه در شیرین نوازی خرم را نمی‌توان با پرویز یاحقی و حبیب الله بدیعی هم تراز دانست با این حال توانایی او در آفرینش آنی ملودی­های جاندار و جذاب، بافت تکنوازیهای او را به مراتب از کارهای دیگران خوش ساخت­تر و پرمایه ­تر می‌سازد. از این بابت خرم و علی تجویدی را می‌توان در یک گروه قرار داد چون قابلیت آهنگسازی این دو بر نوازندگیشان چیره بود، درست عکس آنچه در مورد بدیعی و یاحقی می‌توان گفت. نباید از قلم انداخت که خرم، همانگونه که تجویدی، آهنگسازی تجربی و منحصرا ذوقی نبود. وی بنیادهای علمی آهنگسازی را آموخته بود و بر آنها تسلط داشت. از جمله اینکه هارمونی را با فریدون فرزانه و با شیوه " سارلی " فراگرفته و در سازبندی از کورساکف متأثر بود. خوش سلیقگی و نوآوریهای خرم در تنظیم کارهایش جدا شنیدنی است. شیوه تقسیم ملودی و همراهی سازها نزد خرم بسیار حساب شده و پرداخت کار بی­خدشه و نقص است. قدر مسلم اینکه بخش گسترده‌ای از آثار خرم حافظه موسیقایی حداقل سه نسل از ایرانیان را در سیطره خود دارد. دشوار می‌شود ایرانی­ای را یافت که نتواند ترانه "امشب در سر شوری دارم " را زمزمه کند. گر چه باید تاکید کرد که اعتبار خرم هرگز در ترانه‌های ساده و همه پسندش خلاصه نمی‌شد و نمی‌شود. کارهای ارکستری او که غالبا جمله بندیهایی مرکب و پیچیده توام با ضرب آهنگهای بسیار متنوع دارند نمونه­ های گاه سمفونی گونه­ ایی از موسیقی ایرانی به دست می­دهند که کمتر آهنگسازی یارای برابری با آن‌ها را داشته است. خرم با تواناترین و حرفه ­ای ترین خوانندگان دوران دو دهه طلایی موسیقی ایران همکاری نزدیک داشته است. حسین قوامی، الهه، مرضیه،گلوریا روحانی، دلکش، شجریان، گلپا و ایرج از آنانند. با این حال نباید از یاد برد که " پروین زهرایی منفرد" تا چندین سال خواننده انحصاری آثار خرم محسوب می­شد. سنگینی و بی­پیرایگی صدای پروین قرینه سنگینی و بی­پیرایگی ساز و نغمه خرم بود. علیرغم آن­ که برخی از کارهای خرم با صدای خوانندگان دیگر بازخوانی شده است، مشکل می­توان گفت که درخشش و ظرافت بازخوانیها به پای اجراهای گذشته می‌رسد. طی بیش از سه دهه تدریس، جوانان بسیاری از محضر درس خرم بهرمند شدند که امروز امانتدار مکتب استاد خود هستند. اما خرم در مصاحبه‌ای با علی دهباشی در نشریه بخارا از مانی فرضی، پژمان پورزند و بابک شهرکی به عنوان زبده ­ترین شاگردان خود نام می‌برد[۴][۵][۶] وی همچنین تحصیلات دانشگاهی خود رادردانشگاه علم و صنعت ایران در رشته مهندسی برق ادامه داد. در جلد سوم کتاب موسیقی‌دان ایرانی نوشته پژمان اکبرزاده آمده است: «پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران، فعالیت‌های اجرایی همایون خرم دچار وقفه‌ای چندین ساله شد. اوقات او از آن پس، بیشتر صرف تدریس خصوصی ویلن و فعالیت‌های پژوهشی درباره موسیقی ایرانی شد.»[۷]

از فعالیت‌های دیگر ایشان می‌توان به سخنرانی درباره:

سمت‌ها[ویرایش]

آثار[ویرایش]

نوشتار اصلی: ترانه شناسی همایون خرم

از ماندگارترین و مشهورترین آثار همایون خرم که در میان مردم ماندگاری و جاودانگی یافته به قرار زیر است:[۸][۹][۱۰][۱۱]

و در سال‌های اخیر:

وی همچنین با هنرمندانی چون جواد معروفی، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، مجید نجاحی، منصور صارمی، جهانگیر ملک و امیر ناصر افتتاح همنوازی کرده‌بود.

کتاب‌ها[ویرایش]

  1. غوغای ستارگان (خاطرات هنری مهندس همایون خرم) انتشارات بدرقه جاویدان ۱۳۸۹ این کتاب توسط علی وکیلی که از شاگردان خرم بوده، ابتدا به صورت شفاهی روی نوار تهیه و سپس نوشته و ویرایش شده است.
  2. ردیف اول چپ کوک (نوای مهر)؛ شامل آوازها، چهارمضراب‌ها (به اهتمام بابک شهرکی)
  3. ردیف دوم راست کوک؛ شامل تعدادی از پیش درآمدها، چهارمضراب‌ها و رِنگ‌ها که هم‌اکنون در حال آماده‌سازی و چاپ است.

درگذشت[ویرایش]

او که در اواخر عمر به بیماری سرطان روده مبتلا شده بود و تحت شیمی‌درمانی قرار داشت، در سن ۸۲ سالگی در روز پنجشنبه ۲۸ دی ماه ساعت ۲۳ شب سال ۱۳۹۱ در بیمارستان دی تهران بر اثر سرطان روده درگذشت.[۱۴][۱۵][۱۶] پیکر ایشان، یکشنبه اول بهمن از مقابل تالار وحدت با حضور اهالی موسیقی و دوستداران ایشان به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشییع شد.[۱۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. روزنامهٔ آفتاب یزد، شمارهٔ ۲۱۰۶
  2. «دربارهٔ خانه موسیقی». وب‌گاه رسمی خانهٔ موسیقی ایران. بازبینی‌شده در مهر ۱۳۹۰. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ وب‌گاه رسمی همایون خرم
  4. http://www.baharnewspaper.com/Pdf/91-10-30/14.pdf
  5. http://www.baharnewspaper.com/News/91/10/30/3730.html
  6. جشن نامه همایون خرم: ای آشنا! راز دل بشنو
  7. «موسیقی‌دان ایرانی (جلد سوم) نوشته پژمان اکبرزاده». انجمن میراث ایران و نشر روشنک. بازبینی‌شده در بهمن ۱۳۹۱. 
  8. گالری موزیک، وب سایت استاد همایون خرم.
  9. یادگار «ابوالحسن صبا» آخرین نت زندگیش را نواخت، رادیو ایران.
  10. جامعه موسیقی در سوگ همایون خرم و محمد بیگلری پور؛، ابتکار.
  11. آخرین روزهای زندگی استاد همایون خرم از زبان پسرش، خبر آنلاین.
  12. https://www.youtube.com/watch?v=w9wCXFy6wJg
  13. https://www.youtube.com/watch?v=OvLZr-XACQA
  14. استاد همایون خرم درگذشت، خبرگزاری خبرآنلاین.
  15. درگذشت همایون خرم، وب سایت انسان شناسی و فرهنگ.
  16. همایون خرم درگذشت، شبکه خبر.
  17. استاد برجسته موسیقی ایران زمین پر کشید، خبرگزاری تابناک.