بیژن ترقی

بیژن ترقی
زادروز	۱۲ اسفند ۱۳۰۸ تهران
درگذشت	۵ اردیبهشت ۱۳۸۸ تهران
ملیت	ایرانی
پیشه	شاعر و ترانه‌سرای
آثار	آتش کاروان از پشت دیوارهای خاطره

بیژن ترقی (۱۲ اسفند ۱۳۰۸ - ۵ اردیبهشت ۱۳۸۸) شاعر و ترانه‌سرای ایرانی

زندگینامه

بیژن ترقی زاده ۱۲ اسفند سال ۱۳۰۸ خورشیدی در شهر تهران شاعر و ترانه‌سرای ایرانی است.. آتش کاروان با صدای دلکش یکی از پرآوازه‌ترین ترانه‌های اوست. بیژن ترقی ترانه‌های به یاد ماندنی بهار دلنشین، آتش کاروان و برگ خزان را سروده‌است.

ترانهٔ «بهار دلنشین» کار مشترک بیژن ترقی با روح الله خالقی بود. این ترانه با صدای بنان ماندگار شد.

بیژن ترقی با پرویز یاحقی نیز سه ترانه ماندگار«برگ خزان»، «افسانه محبت» و «می زده» را ساخت که هر سه ترانه را مرضیه خواند.

گفته می‌شود بیژن ترقی سبک تازه‌ای را وارد ترانه سرایی ایران کرد.

محمود خوشنام، کارشناس موسیقی سنتی ایرانی می‌گوید مهمترین نقش بیژن ترقی، تقویت جنبه‌های روایی و داستانگونه کردن ترانه‌ها و افزودن جنبه‌های تصویری به آنهاست که این پدیده را در آتش کاروان و نیز ترانه‌های تصویری ای چون برگ خزان می‌توان دید.

به گفته آقای خوشنام، سه گانه مشترک بیژن ترقی با پرویز یا حقی، از نظر فرم و ساختار آهنگ، یکسانی‌هایی با هم دارند، از جمله اینکه یاحقی مقدمه وسیعی برای ترانه‌ها در نظر گرفت و ترقی هم در بخش شعر، جنبه‌های تصویری را مد نظر قرار داد.

مجموعه سروده‌های او در کتابی با عنوان «آتش کاروان» گرد آمده‌است. وی در کتاب «از پشت دیوارهای خاطره» پنجاه سال خاطرات خود را در زمینه شعر و موسیقی جمع آوری کرده و از جمله به نقل خاطرات خود با شعرا و ترانه سراهایی چون نیما یوشیج، شهریار، پرویز یاحقی، ابوالحسن صبا، رهی معیری و علی تجویدی پرداخته‌است.

همچنین قرار است ادامه خاطرات او در کتابی تحت عنوان «پنجره‌ای به باغ گل» به بازار کتاب عرضه شود.

وی در این کتاب به چگونگی سروده شدن تعدادی از ترانه‌های خود نیز اشاره کرده‌است.

بیژن ترقی از سال ۱۳۳۵ با رادیو ایران نیز همکاری می‌کرد.

ترقی فعالیت ادبی خود را با استادانی چون ملک‌الشعرای بهار، امیری فیروزکوهی، نیما یوشیج و شهریار آغاز کرده بود و با هنرمندان و آهنگسازان نامی روزگار خود چون ابوالحسن صبا، رضا محجوبی، علی تجویدی، داریوش رفیعی و پرویز یاحقی همکاری نزدیک داشت. وی در ساعت ۲ بامداد شنبه، پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۸۸ مطابق با ۲۵ آوریل ۲۰۰۹ در سن ۸۰ سالگی در منزلش درگذشت.این ترانه‌سرای پیشکسوت که در تابستان سال ۱۳۸۷ سکتهٔ قلبی کرد و بیماری‌اش تشدید شد، زمانی گفته بود:

«

با این‌که مردم هنوز ترانه‌های مرا زمزمه می‌کنند، از یادها رفته‌ام. از وقتی مریض شدم، کسی احوالی از من نمی‌پرسد

»

کتاب‌شناسی

• آتش کاروان، نشر جاویدان، ۱۳۸۵
• از پشت دیوارهای خاطره

تصنیف‌های نام‌دار

از تصنیف‌های نام‌دار او می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• می‌زده شب چو ز میکده باز آیم
• برگ خزان
• به زمانی که محبت شده همچون افسانه
• صبرم عطا کن
• پشیمانم
• مرا نفریبی
• بهار نورسیده
• به خاطر تو

بیژن ترقی ترانه سرای تصنیف‌های ماندگاری چون :

نام ترانه	نام آهنگساز	نام خواننده
می زده شب	پرویز یاحقی	مرضیه
بیداد زمان	پرویز یاحقی	مرضیه
نسیم فروردین	پرویز یاحقی	مرضیه
رفته بودم	پرویز یاحقی	مرضیه
امیددل من کجایی	پرویز یاحقی	مرضیه
حکایت دل	پرویز یاحقی	الهه
مانده نمانده	پرویز یاحقی	الهه
نگین انگشتری	پرویز یاحقی	الهه
آردصباخرمن گل	پرویز یاحقی	الهه
بادلم مهربان شو	پرویز یاحقی	حمیرا
بهار نورسیده	پرویز یاحقی	حمیرا
بهار عشق	پرویز یاحقی	حمیرا
مرا نفریبی	پرویز یاحقی	حمیرا
مرا تنها نگذاری	پرویز یاحقی	حمیرا
جواب دلم راچه بگویم	پرویز یاحقی	حمیرا
محبت	پرویز یاحقی	حمیرا
پنجره‌ای بباغ گل	پرویز یاحقی	حمیرا
به کنار لاله و گل	پرویز یاحقی	حمیرا
با دلم مهربان شو	پرویز یاحقی	حمیرا
آهنگ محبت	پرویز یاحقی	حمیرا
صبرم عطا کن	علی تجویدی	حمیرا
پشیمانم	علی تجویدی	حمیرا
دیگر چه خواهی	علی تجویدی	حمیرا

پیوند به بیرون

• سخنان برخی شاعران درباره ترقی و جایگاه او
• گزارش آیین بزرگداشت ترقی
• گزارشی از کتاب آتش کاروان