محمدرضا شجریان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدرضا شجریان
محمدرضا شجریان در فرهنگسرای نیاوران سال ۲۰۰۷
محمدرضا شجریان در فرهنگسرای نیاوران سال ۲۰۰۷
اطلاعات هنرمند
نام مستعار سیاوش بیدگانی
زادروز ۱ مهر ۱۳۱۹
مشهد
اهل کشور Flag of Iran.svg ایران
سبک‌ها موسیقی سنتی ایرانی
کار(ها) خواننده، موسیقی‌دان، آهنگساز، خوشنویس
مدت کار ۱۳۴۰ تا کنون
شاگرد عبدالله دوامی
اسماعیل مهرتاش
نورعلی برومند
ناشر(ها) شرکت دل آواز
نقش‌های
مرتبط
رییس شورای عالی خانه موسیقی ایران
وب‌گاه وب‌گاه رسمی
اعضا
گروه شهناز
اعضای پیشین
گروه چاوش
گروه شیدا
گروه عارف
گروه آوا
اجرای برنامه توسط محمدرضا شجریان، محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ‌فر در جشنوارهٔ موسیقی جشن هنر شیراز سال ۱۳۵۴

محمدرضا شجریان (زاده ۱ مهر ۱۳۱۹ مشهد) خواننده، موسیقی‌دان، آهنگساز و خوشنویس اهل ایران می‌باشد.

وب‌گاه آسیاسوسایتی وی را پرآوازه‌ترین هنرمند موسیقی اصیل ایرانی[۱] و روزنامهٔ ونکوورسان او را یکی از مهم‌ترین هنرمندان موسیقی جهان توصیف کرده‌است.[۲] محمدرضا شجریان، هم‌اکنون رییس شورای عالی خانه موسیقی ایران است.[۳] او همچنین بنیان‌گذار گروه شهناز می‌باشد.[۴]

زندگی‌نامه[ویرایش]


آیا مشکلی با شنیدن این پرونده دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.

محمدرضا شجریان، یکم مهر ۱۳۱۹ در مشهد زاده شد. خواندن را از کودکی با همان لحن کودکانه آغاز کرد. از کودکی با توجه به استعداد و صدای خوبش تحت تعلیم پدر که خود قاری قرآن بود مشغول به پرورش صدای خویش شد و در سال ۱۳۳۱، برای نخستین بار، صدای تلاوت قرآن او از رادیو خراسان پخش می‌شود.

وی در سال ۱۳۳۸ به دانشسرای مقدماتی در مشهد رفت و از همان سال برای نخستین بار با یک معلم موسیقی آشنا شد.[۵]

وی پس از دریافت دیپلم دانشسرای عالی، به استخدام آموزش و پرورش در آمد و به تدریس مشغول شد و در این زمان با سنتور آشنا شد. در سال ۱۳۳۷ به رادیو خراسان رفت و در رشته آواز مشغول فعالیت شد. سپس برای اجرای برنامه‌های گلها به تهران نزد داوود پیرنیا دعوت شد و در بیش از یکصد برنامه گلها و برگ سبز شرکت کرد. شجریان در سال ۱۳۴۰ با فرخنده گل افشان ازدواج کرد که حاصل آن سه دختر و یک پسر (همایون) بود.[۵] او در سال ۱۳۴۶ به تهران رفت و با احمد عبادی آشنا شد و از سال ۱۳۴۶ در کلاس اسماعیل مهرتاش شرکت نمود. همچنین برای آموختن خوشنویسی در انجمن خوشنویسان نزد ابراهیم بوذری رفت. او از سال ۱۳۴۷، خوشنویسی را نزد حسن میرخانی ادامه داد. وی در سال ۱۳۴۹، درجهٔ ممتاز را در خوشنویسی به دست آورد.[۵]

شجریان تا سال ۱۳۵۰ با نام مستعار سیاوش بیدکانی با رادیو همکاری می‌کرد، ولی بعد از آن از نام خود استفاده کرد.[۵] در ۱۳۵۰ با فرامرز پایور آشنا شد و یادگیری سنتور و ردیف‌های آوازی را نزد وی دنبال کرد.[۵] در سال ۱۳۵۱ در برنامهٔ گلها با نورعلی خان برومند آشنا شد و به آموختن شیوهٔ آوازی طاهرزاده نزد او پرداخت. از سال ۱۳۵۲ نزد عبدالله دوامی کلیه ردیف‌های موسیقی و شیوه‌های تصنیف‌خوانی را فرا گرفت. در همین سال به همراه گروهی از هنرمندان چون محمدرضا لطفی، ناصر فرهنگ‌فر، حسین علیزاده، جلال ذوالفنون و داوود گنجه‌ای، مرکز حفظ و اشاعه موسیقی را به سرپرستی داریوش صفوت بنا نهاد.

وی شیوه‌های آوازی اقبال‌السلطان، تاج اصفهانی، میرزا ظلی، ادیب خوانساری، حسین قوامی و بنان را روی صفحات و نوارها به‌دقت دنبال کرد. از سال ۱۳۵۴، تدریس هنرجویان را در رشته آواز در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران آغاز کرد و در سال ۱۳۵۸ با تعطیلی این رشته کار تدریس خود را پایان داد. در سال ۱۳۵۷ به‌همراه هوشنگ ابتهاج و برخی هنرمندان دیگر از رادیو کناره‌گیری کرد.[۵] شجریان در اسفندماه سال ۱۳۵۶ شرکت دل‌آواز را بنیان‌گذاری کرد. همچنین در سال ۱۳۵۶ در مسابقه تلاوت قرآن کشوری رتبهٔ نخست را به دست آورد.[۵]

در ۱۳۵۷ چندین سرود میهنی اجرا کرد و همکاری خود را با سازمان‌های دولتی ادامه نداد و در خانه به تحقیق و تدوین ردیف‌های آوازی پرداخته و به آموزش شاگردان قدیمی‌اش همت گماشت. در فاصله سال‌های دههٔ شصت، شجریان همکاری گسترده‌ای را با پرویز مشکاتیان آغاز کرد که حاصل آن آلبوم‌هایی چون بیداد همایون، آستان جانان، سرّ عشق (ماهور)، نوا، دستان، گنبد مینا و جان عشاق بود. در این سال‌ها به همراه گروه عارف کنسرت‌هایی را در خارج از ایران اجرا کرد.[۵]

پس از سال ۱۳۶۸ به همراه داریوش پیرنیاکان و جمشید عندلیبی به اجرای کنسرت در آمریکا و اروپا پرداخت. این گروه در سال بعد، کنسرت‌هایی را برای جمع‌آوری کمک مردم دنیا به زلزله‌زدگان رودبار انجام داد. آلبوم‌های دل مجنون، سرو چمان، یاد ایام و آسمان عشق با همکاری گروه آوا و نیز دلشدگان با آهنگسازی حسین علیزاده در این سال‌ها منتشر شدند. در سال ۱۳۷۴، شجریان کنسرت‌هایی در شهرهای اصفهان، شیراز، ساری، کرمان و سنندج برگزار کرد و در همین سال، آلبوم چشمه نوش را با محمدرضا لطفی و مدتی بعد، در خیال را با همکاری مجید درخشانی منتشر کرد. وی در سال ۱۳۷۷، آلبوم شب، سکوت، کویر را با آهنگسازی کیهان کلهر منتشر کرد.

شجریان در سال ۱۳۷۸ جایزه پیکاسو را از طرف سازمان یونسکو دریافت کرد.[۶] از سال ۱۳۷۹ با حسین علیزاده، کیهان کلهر و پسرش همایون به اجرای کنسرت پرداخت که حاصل آن، آلبوم‌های زمستان است، بی تو به سر نمی‌شود، فریاد، ساز خاموش و سرود مهر بود. در سال ۱۳۸۲، به همراه همین گروه برای کمک به زلزله‌زدگان بم کنسرتی در تهران با نام هم‌نوا با بم اجرا کرد.

از سال ۱۳۸۶، شجریان به همکاری با گروه آوا پرداخت و کنسرت‌هایی در تهران، اصفهان، اروپا، آمریکا و کانادا اجرا کرد. در همین سال و در مراسم درگذشت مادرش، پس از ۳۰ سال، دعای ربنا را دوباره خواند.[۷] شجریان اکنون به همراه پسرش همایون شجریان به ترویج و اشاعه موسیقی اصیل و سنتی ایرانی می‌پردازد. پس از برگزاری کنسرت شجریان در ونکوور کانادا، گلوب اند میل، شجریان را افسانهٔ موسیقی شرق معرفی کرد.[۸]

به نوشته علی شیرازی در کتاب خسرو خوبان: «آواز ایرانی سال هاست با نام شجریان پیوند خورده است. تقریباً از سال ۱۳۵۷ مردم ایران، این هنر را با نام او می‌شناسند. در این سال‌ها بسیار دیده شده که در کوچه و بازار صدایی در حال پخش است و به صرف سنتی بودن آن صدا مردم می‌گویند این شجریان است که دارد می‌خواند؛ حالا صاحب این صدا می‌خواهد خود شجریان باشد یا ناظری و حتی سراج! یعنی این که شجریان، نماد و سمبل موسیقی آوازی ماست. به علاوه او ویژگی های- گاه منحصر به فرد- دیگری هم دارد: شجریان از بعضی لحاظ کامل ترین خواننده ایرانی در یکصد سال اخیر است. این موضوع البته به معنای بهترین بودن او در میان همه خوانندگان ایرانی یک قرن گذشته نیست. هر چند که عده‌ای- صحیح یا غلط- از او با این صفت یاد می‌کنند. اما به دلایلی نمی‌توان با قاطعیت این نظر را تأیید کرد. او سال‌هایی در حدود یک چهارم از این یکصد سال را واقعاً بی رقیب بوده است؛ چرا که در سال ۱۳۵۷ تمامی خوانندگان پیشکسوت و هم دوره شجریان به یک باره سکوت کردند و کنار رفتند. او همچنین به دلیل حضور و تنفس در بهترین برهه زمانی از نظر پیشرفت تکنولوژی و ارتباط با مردم از نعمت پخش و حفظ آثارش در میان علاقه‌مندان بهره‌مند بوده و از هیچ آوازخوانی به جز او به این تعداد اثر در تک تک دستگاه‌ها و مایه‌های موسیقی با کیفیت مطلوب موجود نیست. به همین دلیل آوازهای او به کرات توسط علاقه‌مندان و به ویژه هنرجویان شنیده شده است.»[۹]

کنسرت‌ها[ویرایش]

محمدرضا شجریان، حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان در کنسرت لندن

شجریان کنسرت‌های زیادی برگزار کرده‌است، که کنسرت راست‌پنجگاه به همراه محمدرضا لطفی و ناصر فرهنگ‌فر جزء اولین‌ها و از مهم‌ترین آنها به شمار می‌رود. از کارهای دیگرش، همکاری با گروه عارف و شیدا و همچنین چاووش بود که آثاری به یادماندنی موسیقی ایران را شامل می‌شوند. کنسرت هم نوا با بم نیز از جمله کنسرت‌های به یاد ماندنی استاد شجریان می‌باشد که در آن کنسرت، سبک جدیدی از آواز مرغ سحر را با هم‌خوانی فرزندش اجرا نمود. پس از آن با اجرای کنسرت‌های بسیار به همراه استادان دیگر به شناساندن موسیقی ایران در جهان کارهای بسیاری انجام داد که هنوز هم ادامه دارد. به همراه پرویز مشکاتیان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، محمد موسوی، داریوش پیرنیاکان، حسن کسایی و دیگر استادان، کارهای بسیاری ضبط کرده‌است. وی در بهار ۱۳۸۶ به همراه مجید درخشانی، سعید فرج‌پوری، محمد فیروزی و فرزندش همایون شجریان، کنسرت‌هایی در چند کشور اروپایی انجام داد. این کنسرت، در تابستان و پاییز ۱۳۸۶ در تهران و اصفهان نیز اجرا شد. همچنین او در سال ۲۰۱۰ تور کنسرت‌های خود را به همراه گروه شهناز در چندین کشور مانند استرالیا، انگلستان، ترکیه، امریکا برگزار کرد. در سال ۲۰۱۱ او به همراه گروه شهناز در تعدادی از کشورهای اروپایی کنسرت اجرا کرد.

استادان آواز[ویرایش]

اسماعیل مهرتاش، عبدالله دوامی، نورعلی برومند از جمله استادانی بودند که محمدرضا شجریان ردیفها، گوشه‌ها، و دوره‌های آوازی موسیقی ایرانی را نزد آنها تمرین کرد.

وی همچنین نوازندگی سنتور را نزد جلال اخباری و استاد فرامرز پایور آموخت.

همکاری با رادیو و تلویزیون[ویرایش]

برای اولین بار در سن ۱۲ سالگی به تلاوت قرآن در رادیو محلی پرداخت و در سال ۱۳۳۷، ۱۸ ساله بود که مشغول به همکاری با رادیو خراسان شد. سال ۱۳۴۶ به تهران آمد و در اواخر دهه ۴۰ و تا سال ۵۶ با «رادیو ایران» همکاری کرد. به دلیل مخالفت خانواده با نام مستعار «سیاوش بیدگانی» در برنامه «برگ سبز» و «گلهای تازه» اجراهای بسیاری توسط کنسرت رادیو به همراه محمدرضا لطفی، جلیل شهناز، حسن ناهید، ناصر فرهنگ‌فر و دیگر نوازندگان آن دوره اجرا کرد. در سال‌های آخر حکومت محمدرضا پهلوی، شاه ایران، همکاری خود را به گفته خود به دلیل «پخش آهنگ‌های مبتذل» با رادیو و تلویزیون قطع کرد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و متعاقب آن انقلاب فرهنگی سال ۱۳۵۹ و قطع برنامه‌های موسیقی، همکاری او نیز با رادیو قطع شد.

در سال‌های اخیر و پس از اصلاحات، رادیو فرهنگ، در برنامه نیستان برخی از کارهای قدیمی و جدید او را پخش می‌کند، همچنین شبکه چهار جمهوری اسلامی در برنامه‌ای تحت عنوان آوای ایرانی، با استفاده از «گنجینه گلهای تازه رادیو ایران» آواز شجریان را همراه با تصاویری از خوشنویسی، نگارگری و همراه با معرفی ردیف‌ها و گوشه‌های آوازی پخش می‌کرد.

قطع همکاری با صدا و سیما[ویرایش]

پس از دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران، محمدرضا شجریان در نامه‌ای به عزت الله ضرغامی از وی خواست تا از پخش آثار او در صدا و سیما خودداری کند. وی گفت: «سرودهایی که خوانده به‌ویژه سرود ایران، ای سرای امید متعلق به سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ بوده و هیچ ارتباطی با شرایط کنونی ندارد». وی اعلام کرد سازمان صدا و سیما هیچ نقشی در تهیه این آثار نداشته و به حکم قانون و شرع از این سازمان خواسته صدا و آثار او را در هیچ‌یک از واحدهای رادیو و تلویزیون پخش نکند. صداوسیما در آستانه انتخابات و پس از آن به نحو گسترده‌ای از آثار شجریان (به ویژه سرود ایران، ای سرای امید) و سایر ترانه‌های با مضمون ملی استفاده می‌کرد.[۱۲] وی در گفتگو با بی‌بی‌سی گفت: «در شرایطی که مردم در بهت و حیرت هستند و به گفته آقای احمدی نژاد، خس و خاشاک به حرکت در آمده‌اند، صدای من در صدا و سیما جایی ندارد. صدای من صدای خس و خاشاک است و همیشه هم برای خس و خاشاک خواهد بود.» وی در گفتگو با بی‌بی‌سی گفت که هربار که صدای خود را از این رسانه می‌شنود احساس شرم می‌کند و بدنش می‌لرزد.[۱۳][۱۲] وی همچنین در تظاهرات اعتراضی انتخابات ۸۸ دیده شد.[۱۴][۱۳]

جوایز[ویرایش]

در سال ۱۳۷۸ موفق به دریافت جایزه پیکاسو و دیپلم افتخار از طرف سازمان یونسکو در پاریس شد. این جایزه هر پنج سال به هنرمندی که برای شناساندن فرهنگ و هنر کشورش می‌کوشد اهدا می‌شود. پیش از وی، این جایزه را نصرت فاتح‌علی‌خان خواننده قوالی از پاکستان دریافت کرده بود. استاد در سال ۲۰۰۶ نشان موتزارت را از سازمان یونسکودریافت کردند. استاد شجریان ۲ سال به خاطر آلبوم‌های فریاد و بی تو به سر نمی‌شود، نامزد جایزه گرمی شد. جایزه گرمی معتبرترین جایزه موسیقی در آمریکا می‌باشد. هرساله ۵ کاست از بخش موسیقی کلاسیک برای نامزدی این جایزه معرفی می‌گردند.

نشان شوالیه[ویرایش]

نشان شوالیهٔ ملی لیاقت در آیینی رسمی، شامگاه دوم تیر ۱۳۹۳ (۲۳ ژوئن ۲۰۱۴) در سفارت فرانسه در تهران به شجریان اهدا شد. در این آیین؛ شجریان نشان عالی وزارت فرهنگ و هنر دولت فرانسه را از برونو فوشه، سفیر فرانسه در تهران دریافت کرد و نامش در رتبه کسانی که این نشان را از دولت فرانسه دریافت کرده؛ ثبت شد.[۱۵]

در این آیین؛ کنار شجریان چهره‌هایی فرهنگی چون محمود دولت‌آبادی، جواد مجابی، محمد سریر، حمیدرضا نوربخش، عباس کیارستمی، لیلا حاتمی، سیمین بهبهانی و شاهرخ تویسرکانی حضور داشتند. تاکنون از ایران محمود حسابی (بنیانگذار فیزیک و مهندسی نوین در ایران)، عباس کیارستمی (کارگردان سینما)، پری صابری (کارگردان تئاتر)، جلال ستاری (اسطوره‌شناس)، محمدعلی سپانلو (شاعر) و لیلا حاتمی (بازیگر سینما)، و شهرام ناظری دیگر خواننده مطرح موسیقی ایران این نشان را دریافت کرده‌اند. البته در کنار این نشان، نشان «آفسیر» که نشانی بالاتر از شوالیه است را دولت فرانسه تاکنون به اصغر فرهادی (فیلمساز)، علیرضا سمیع‌آذر و پروفسور ناصر دارابی‌ها اهدا کرده است.

تجلیل[ویرایش]

از محمدرضا شجریان به عنوان استاد آواز ایرانی در مراسم متعددی تجلیل شده‌است از جمله در جمعه ۲۸ آبان ماه ۱۳۸۹ مراسمی با نام «سومین سال بزرگداشت ادب و هنر پارسی» در دانشگاه استنفورد آمریکا برگزار شد که طی آن جایزه این بزرگداشت توسط بنیان‌گذار آن بیتا دریاباری که همسر سابق امید کردستانی یکی از مدیران ارشد شرکت گوگل است به محمدرضا شجریان استاد موسیقی ایرانی تعلق گرفت. در این مراسم جایزه «بیتا» به محمدرضا شجریان که طی سالیان متمادی کنسرت‌های زیادی را در داخل ایران و کشورهای اروپایی، آمریکا و کانادا برگزار کرده‌است به دلیل تلاش فراوانش برای حفظ و ترویج موسیقی ایران اهدا شد.

در این مراسم محمدرضا شجریان پس از دریافت جایزه پشت تریبون قرار گرفت و ضمن تشکر از دانشگاه استنفورد و بیتا دریاباری به سوالات جمع حاضر در سالن که بیشتر ایرانی بودند پاسخ داد. لازم به گفتن است که این جایزه توسط بخش مطالعات ایرانی دانشگاه استنفورد آمریکا بنیان نهاده شده و در اولین سال برگزاری این مراسم، سیمین بهبهانی نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی این جایزه را دریافت کرده بود.

محتوای کاری[ویرایش]

بیشتر آوازها و تصنیف‌های اجرا شده گزیده‌ای بوده از سروده‌های شاعران بزرگ ایران چون سعدی، حافظ، مولوی،[۱۶] باباطاهر، خیام، عطار و برخی تصنیف‌های قدیمی با مضامین عاشقانه، و اجتماعی. وی همچنین، در برخی کنسرت‌ها و کارهای جدیدتر خود از «شعر نو» شاعرانی چون فریدون مشیری، نیما یوشیج، سهراب سپهری، شفیعی کدکنی، مهدی اخوان‌ثالث و هوشنگ ابتهاج استفاده کرده‌است. از جمله کارهای مشترک او گزیده‌ای است از رباعیات خیام با صدای شجریان و رباعی‌خوانی احمد شاملو. همچنین، وی تعدادی از دعاهای قرآنی را در اثر مشهور به ربّنا خوانده‌است که در هنگام افطارهای ماه رمضان از صدا و سیمای ایران پخش می‌شد.[۱۷] همچنین بعد از درگذشت پدرش که از اساتید و قاریان مشهور قرآن در مشهد بود دو کاست از تلاوت‌های قرآن خود را با عنوان «به یاد پدر» منتشر کرد.

خوشنویسی[ویرایش]

محمدرضا شجریان علاوه بر استعدادش در آوازخوانی، علاقه زیادی به خوشنویسی ایرانی دارد. او از سال ۱۳۴۴ به فراگیری نستعلیق نزد استادان ابراهیم بوذری، و حسین میرخانی پرداخت. او در حال حاضر دارای درجه ممتاز در خط نستعلیق می‌باشد.

سازهای ابداعی[ویرایش]

نوشتار اصلی: نمایشگاه سازهای ابداعی محمدرضا شجریان ۱۳۹۰

محمدرضا شجریان مبدع چند ساز جدید در موسیقی ایرانی است. وی در اردیبهشت ۱۳۹۰ در نمایشگاه در تهران این سازها را رسماً به نمایش عمومی در آورد.[۱۸] این سازها عبارتند از:

  • صراحی
  • شهر آشوب
  • ساغر
  • کرشمه
  • سبو
  • تندر
  • باربد
  • ارغنون

نمایشگاه‌ها نمایشگاه سازهای ابداعی شجریان ۱۳۹۰ نمایشگاهی از سازهای ابداعی محمدرضا شجریان (خواننده سنتی ایرانی) می‌باشد که در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ در تالار بهارخانه هنرمندان افتتاح گردید.[۱۹]

آلبوم‌ها[ویرایش]

نوشتار اصلی: ترانه شناسی محمدرضا شجریان
آلبوم‌ها
نام آلبوم سال اجرا / انتشار آهنگساز نوازندگان / گروه خواننده ناشر توضیحات
جان جان ۱۳۵۵ محمدرضا لطفی گروه شیدا YesY آوای شیدا اجرا در دستگاه سه‌گاه
چهره به چهره ۱۳۵۶ محمدرضا لطفی گروه شیدا YesY دل آواز اجرا در دستگاه نوا
گلبانگ ۱ (بت چین) ۱۳۵۷ علی‌اکبر شیدا YesY ماهور،دل آواز اجرای تصانیف علی‌اکبر شیدا با سنتور فرامرز پایور و تنظیم فریدون شهبازیان
گلبانگ ۲ (دولت عشق) ۱۳۵۷ حسن یوسف‌زمانی YesY دل آواز با همکاری احمد عبادی (سه‌تار) و علی‌اصغر بهاری (کمانچه)
چاووش ۱ (به یاد عارف) ۱۳۵۷ محمدرضا لطفی گروه شیدا YesY جهان موزیک،دل آواز اجرا در در آواز بیات ترک
چاووش ۲ ۱۳۵۷ محمدرضا لطفی گروه شیدا محمدرضا شجریان، شهرام ناظری موسسه فرهنگی و هنری چاووش اولین آلبوم انتشار یافته با آواز شهرام ناظری، شامل دو بخش: شب نورد (با صدای محمدرضا شجریان) و آزادی (با صدای شهرام ناظری)
چاووش ۳ ۱۳۵۷ محمدرضا لطفی گروه شیدا محمدرضا شجریان، بیژن کامکار، شهرام ناظری موسسه فرهنگی و هنری چاووش
چاووش ۷ ۱۳۵۸ محمدرضا لطفی، پرویز مشکاتیان، هوشنگ کامکار، حسین علیزاده گروه شیدا، گروه عارف محمدرضا شجریان، شهرام ناظری موسسه فرهنگی و هنری چاووش
خلوت گزیده ۱۳۵۸ فرامرز پایور پرویز مشکاتیان فرامرز پایور پرویز مشکاتیان YesY اجرا در دستگاه شور
سپیده ۱۳۵۸ محمدرضا لطفی گروه شیدا YesY دل آواز با همکاری هوشنگ ابتهاج و پرویز مشکاتیان
عشق داند ۱۳۵۹ محمدرضا لطفی YesY دل آواز بداهه‌نوازی تار، محمدرضا لطفی در آواز ابوعطا، انتشار آلبوم۱۳۷۶
پیوند مهر ۱۳۶۳ فرهنگ شریف، جهانگیر ملک YesY دل آواز اجرا در در دستگاه شور و آواز ابوعطا
بیداد ۱۳۶۴ پرویز مشکاتیان گروه شیدا و عارف YesY دل آواز از دو بخش تشکیل شده که بخش اول در دستگاه همایون و با آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان و بخش دوم در همایون و شور و با نوازندگی تار توسط غلامحسین بیگجه‌خانی است.
آستان جانان ۱۳۶۴ پرویز مشکاتیان پرویز مشکاتیان، ناصر فرهنگ‌فر YesY دل آواز در سال ۱۳۶۲ در سفارت ایتالیا در تهران اجرا و در سال ۱۳۶۴ منتشر شد.
سر عشق ۱۳۶۵ پرویز مشکاتیان پرویز مشکاتیان، محمد موسوی YesY دل آواز در سال ۱۳۶۱ اجرا و در سال ۱۳۶۵ منتشر شد. این آلبوم در دستگاه ماهور اجرا شده‌است.
نوا ۱۳۶۵ پرویز مشکاتیان گروه عارف YesY دل آواز این آلبوم در دستگاه نوا آغاز شده و سپس در گوشه‌هایی از شور، بیات ترک و سه‌گاه ادامه می‌یابد.
دود عود ۱۳۶۷ پرویز مشکاتیان ارکستر YesY دل آواز تنظیم این آلبوم با کامبیز روشن‌روان بود، در سال ۱۳۶۶ اجرا و در ۱۳۶۸ منتشر شد.
دستان ۱۳۶۷ پرویز مشکاتیان گروه عارف YesY دل آواز در دستگاه چهارگاه
ساز قصه‌گو ۱۳۶۷ فرامرز پایور گروه عارف YesY دل آواز کنسرتی به مناسبت بزرگداشت حافظ که در سال ۱۳۶۷ اجرا شد.
پیام نسیم ۱۳۷۰ YesY داریوش پیرنیاکان، مرتضی اعیان، جمشید عندلیبی YesY دل آواز اجرا در ابوعطا.
دل مجنون ۱۳۷۰ داریوش پیرنیاکان، مرتضی اعیان، جمشید عندلیبی YesY دل آواز اجرا در بیات زند و افشاری، تابستان ۱۳۶۹.
سرو چمان ۱۳۷۰ داریوش پیرنیاکان داریوش پیرنیاکان، مرتضی اعیان، جمشید عندلیبی YesY دل آواز اجرا در دستگاه ماهور.
آسمان عشق ۱۳۷۱ گروه آوا YesY دل آواز اجرا در در دستگاه سه گاه.
دلشدگان ۱۳۷۱ حسین علیزاده YesY دل آواز
رباعیات خیام فریدون شهبازیان YesY دل آواز در این اثر، احمد شاملو، ۳۰ رباعی از خیام را دکلمه می‌کند و محمدرضا شجریان، ۵ رباعی را با آواز می‌خواند.
چشمه نوش ۱۳۷۲ محمدرضا لطفی محمدرضا لطفی، مجید خلج YesY دل آواز بداهه نوازی در راست پنجگاه و مرکب خوانی. کنسرت پاریس سال ۱۳۷۲.
قاصدک ۱۳۷۳ پرویز مشکاتیان پرویز مشکاتیان، همایون شجریان YesY به صورت رسمی منتشر نشد.
یاد ایام ۱۳۷۴ داریوش پیرنیاکان، جمشید عندلیبی، همایون شجریان YesY دل آواز اجرا کنسرت سال ۱۳۷۱ آمریکا، در دستگاه شور
جان عشاق ۱۳۷۴ پرویز مشکاتیان محمدرضا درویشی، جواد معروفی YesY دل آواز تنظیم: محمدرضا درویشی
گنبد مینا ۱۳۷۴ پرویز مشکاتیان YesY دل آواز اجرادر مایه‌های دشتی، سه گاه، ماهور و چهارگاه.
پیغام اهل دل ۱۳۷۴ منصور صارمی YesY دل آواز پیغام اهل دل یا همایون مثنوی اجرا در آذر سال ۱۳۶۳، در دستگاه همایون و مرکب‌خوانی.
در خیال ۱۳۷۵ مجید درخشانی YesY دل آواز در دستگاه سه‌گاه و آواز بیات ترک.
رسوای دل ۱۳۷۵ گروه آوا YesY دل آواز
شب وصل ۱۳۷۶ داریوش طلایی، سعید فرجپوری، همایون شجریان YesY دل آواز در دستگاه ماهور
معمای هستی ۱۳۷۶ محمدرضا لطفی، عبدالنقی افشارنیا، همایون شجریان YesY دل آواز در دستگاه شور
راست‌پنجگاه ۱۳۷۷ محمدرضا لطفی محمدرضا لطفی، ناصر فرهنگفر YesY دل آواز اجرا ۱۳۵۴ / انتشار ۱۳۷۷
شب، سکوت، کویر ۱۳۷۷ کیهان کلهر YesY دل آواز نوازندگان:کیهان کلهر، قربان سلیمانی، علی آبچوری، حسین ببی، علیرضا سلیمانی، بیژن کامکار، حسین بهروزی‌نیا، اردوان کامکار، مرتضی اعیان، سیامک نعمت‌ناصر، همایون خسروی، بهزاد فروهری
آهنگ وفا ۱۳۷۸ گروه آوا محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز اجرا در در دستگاه ماهور.
آرام جان ۱۳۷۸ گروه آوا YesY دل آواز در مایهٔ افشاری.
بوی باران ۱۳۷۸ حسین یوسف زمانی YesY دل آواز اجرا در در دستگاه چهارگاه و افشاری.
زمستان است ۱۳۷۹ حسین علیزاده، کیهان کلهر، همایون شجریان محمدرضا شجریان دل آواز در مقام داد و بیداد.
بی‌تو بسر نمی‌شود ۱۳۸۱ حسین علیزاده، کیهان کلهر، همایون شجریان محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز در دستگاه نوا و آواز بیات کرد.
فریاد ۱۳۸۱ حسین علیزاده، کیهان کلهر، همایون شجریان محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز در دستگاه راست پنجگاه، شور و همایون.
جام تهی ۱۳۸۳ فریدون شهبازیان حبیب‌الله بدیعی، فرامرز پایور، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده YesY دل آواز این مجموعه سال‌ها پیش از آن، در اوایل دههٔ ۵۰، ساخته و تنظیم شده بود و از برنامهٔ گل‌های تازه با شمارهٔ ۷۷ از رادیو پخش شده بود و با نام «پر کن پیاله را» شناخته می‌شد. گوینده(آذر پژوهش)
ساز خاموش ۱۳۸۶ حسین علیزاده حسین علیزاده، کیهان کلهر، همایون شجریان محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز در آواز دشتی.
سرود مهر ۱۳۸۶ حسین علیزاده حسین علیزاده، کیهان کلهر، همایون شجریان محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز در آواز بیات ترک و افشاری.
غوغای عشق‌بازان ۱۳۸۶ سعید فرج‌پوری گروه آوا محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز در دستگاه شور و افشاری.
کنسرت محمدرضا شجریان و گروه آوا ۱۳۸۷ گروه آوا محمدرضا شجریان، همایون شجریان دل آواز آلبوم تصویری (کنسرت) شامل دو بخش: در بخش اول که سخن عشق نام دارد قطعاتی از ساخته‌های محمدرضا شجریان و مجید درخشانی بر اساس اشعاری از سعدی اجرا شده است و بخش دوم در قالب آلبوم استودیویی غوغای عشق‌بازان انتشار یافته است.
آه باران ۱۳۸۸ فرهنگ شریف، فخری ملک‌پور، همایون شجریان YesY دل آواز تنظیم:مزدا انصاری
رندان مست ۱۳۸۸ گروه شهناز YesY دل آواز اجرا در دستگاه همایون.
مرغ خوش‌خوان ۱۳۹۰ YesY گروه شهناز YesY دل آواز اجرا در دستگاه شور
کنسرت گروه شهناز در دبی در سال ۲۰۱۱ گروه شهناز YesY دل آواز آلبوم تصویری (کنسرت) در دستگاه‌های همایون و ماهور

برنامه‌های اجرا شده در رادیو[ویرایش]

برنامه‌های رادیو
نام برنامه شماره برنامه
برنامه گلها[۲۱][۲۲]
برنامه گلهای رنگارنگ ۴۷۲، ۵۴۱ الف، ۵۴۱ ب، ۵۴۴ ب، ۵۶۲ ب، ۵۶۷، ۵۷۲ ب، ۵۷۴، ۵۷۵، ۵۷۸، ۵۸۰ الف، ۵۸۰ ب
برنامه گلهای تازه ، ۲۳، ۲۵، ۳۱، ۳۷، ۴۲، ۴۸، ۵۳، ۵۴، ۵۸، ۶۰، ۶۵، ۶۶، ۷۱، ۷۲، ۷۵، ۷۷، ۸۵، ۸۷، ۹۲، ۹۷، ۱۰۰، ۱۰۲، ۱۰۴، ۱۰۶، ۱۰۷، ۱۲۱، ۱۲۳، ۱۲۵، ۱۲۸، ۱۳۳، ۱۳۸، ۱۴۰، ۱۴۲، ۱۴۴، ۱۴۷، ۱۵۱، ۱۵۳ الف، ۱۵۳ ب، ۱۵۴، ۱۵۶، ۱۵۸، ۱۶۰، ۱۶۲، ۱۶۶، ۱۶۹، ۱۷۱، ۱۷۵، ۱۷۶، ۱۷۸، ۱۸۰، ۱۸۴، ۱۸۲ الف، ۱۸۲ ب، ۱۸۵، ۱۸۷، ۱۸۸، ۱۹۰
برنامه گلچین هفته ۲، ۳، ۶، ۷، ۱۰، ۱۴، ۱۷، ۱۸، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴، ۲۶، ۲۹، ۳۰، ۳۲، ۳۴، ۳۷، ۳۸، ۴۰، ۴۱، ۴۲، ۴۳، ۴۴، ۴۷، ۴۸، ۴۹، ۵۰، ۵۲، ۵۳، ۵۴، ۵۵، ۵۷، ۵۸، ۶۰، ۶۱، ۶۶، ۶۷، ۶۸، ۷۰، ۷۱، ۷۲، ۷۳، ۷۶، ۷۷، ۷۸، ۷۹، ۸۰، ۸۱، ۸۲، ۸۳، ۸۴، ۸۵، ۸۶، ۸۸، ۸۹، ۹۳، ۹۴، ۹۶، ۹۸، ۱۰۰، ۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۷، ۱۰۹، ۱۱۱، ۱۱۴
برنامه برگ سبز ۲۱۶، ۲۴۲، ۲۴۵، ۲۴۶، ۲۴۷، ۲۴۸، ۲۴۹، ۲۵۰، ۲۵۱، ۲۵۵، ۲۵۸، ۲۶۱، ۲۷۱، ۲۷۹، ۲۸۳، ۲۸۷، ۲۸۸، ۲۹۲، ۳۰۶، ۳۰۸ الف
برنامه یک شاخه گل ۴۰۲، ۴۰۷، ۴۱۰، ۴۱۲، ۴۱۳، ۴۱۷، ۴۱۸، ۴۲۵، ۴۳۹، ۴۴۶، ۴۴۷، ۴۵۰، ۴۵۷
برنامه موسیقی ایرانی ، ۲، ۹، ۱۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۵۳، ۵۴، ۵۵، ۹۶، ۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۶، ۱۰۷، ۱۰۸، ۱۰۹، ۱۱۰، ۱۱۱، ۱۱۲، ۱۱۳، ۱۱۴، ۱۱۵، ۱۱۶، ۱۱۷

شاگردان سرشناس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. وب‌گاه جامعهٔ آسیا
  2. ونکوور سان
  3. «دربارهٔ خانه موسیقی». وب‌گاه رسمی خانهٔ موسیقی ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در مهر ۱۳۹۰. 
  4. «آشنایی با گروه شهناز». همشهری آنلاین. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱۴ آبان ۱۳۹۰. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ همشهری آنلاین
  6. پارس‌تایم
  7. طنین ربنای استاد شجریان پس از ۳۰ سال
  8. تور آمریکای شمالی شجریان
  9. برگرفته از کتاب خسرو خوبان، گردآورنده: مهران حبیبی‌نژاد.
  10. وب‌گاه دل‌آواز
  11. وب‌گاه دل‌آواز
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ «شجریان بار دیگر رادیو و تلویزیون را از پخش آثارش منع کرد». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۶ خرداد ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «شجریان: صدای مرا پخش نکنید، این صدای خس و خاشاک است!». وب‌گاه رسمی موج سوم، ۲۷ خرداد ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در خرداد ۱۳۸۸. 
  14. «محمدرضا شجریان در تجمع امروز». گویا نیوز. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. 
  15. نشان شوالیه به «محمدرضا شجریان» اهدا شد موسیقی ایرانیان
  16. http://parvizmeshkatian.ir/Cassettes/Dood_e_ood.htm
  17. http://www.parsine.com/fa/pages/?cid=45800
  18. «سازهای ابداعی شجریان رونمایی شد». پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۱۱. 
  19. سال اول، شماره ۱۵. روزنامه هفت، ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۰. ۱۸ و ۱۹. 
  20. طنین ربنای استاد شجریان پس از ۳۰ سال
  21. برنامه‌های موجود در آرشیو رادیو گلهای هفت‌نوا. http://www.7nava.com/. 
  22. «اطلاعات کامل در مورد برنامه گلها شامل نام، نوازندگان، خواننده، شاعر، دستگاه، گوینده، مطلع شعر آواز و...». http://www.7nava.com/.+بایگانی‌شده+از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۱. 
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ ۲۳٫۴ ۲۳٫۵ ۲۳٫۶ ۲۳٫۷ ۲۳٫۸ ۲۳٫۹ «همه شاگردان شجریان (۱)». وب‌گاه آفتاب، ۱۴ تیر ۱۳۸۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۰ فوریه ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در مرداد ۱۳۹۰. 
  24. صائبی، مرجان. «گفتگو با سینا سرلک، خواننده:اعتقادی به خواننده سالاری ندارم». شرق،۸ آبان ۱۳۹۰، شماره ۱۳۸۱، ص ۱۲.

پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد محمدرضا شجریان اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار