منوچهر سخایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
منوچهر سخایی
Manouchehr Sakhaee.jpg
اطلاعات هنرمند
زادروز ۱۳۱۴ خورشیدی
تهران
درگذشت ۸ اردیبهشت ۱۳۹۰
کالیفرنیا, آمریکا
سبک‌ها موسیقی پاپ
کار(ها) خواننده و بازیگر سینما

سید منوچهر سخایی کاشانی معروف به منوچهر سخایی (زاده ۱۳۱۴ خورشیدی در تهران - درگذشته ۸ اردیبهشت ۱۳۹۰[۱] در کالیفرنیا، آمریکا) خواننده و بازیگر سینمای قبل از انقلاب، از قدیمی‌ترین چهره‌های موسیقی پاپ و از بازماندگان نسلی است که با اجرای ترانه‌های عاشقانه بر بستر ملودی‌های ایرانی، با ارکستراسیون غربی و کلام فارسی، در اواخر دهه ۳۰ خورشیدی، محبوبیت خیره کننده‌ای برای این سبک موسیقی به ارمغان آوردند.

از منوچهرسخائی جدای از بازی و خوانندگی او در چند فیلم فارسی، ترانه‌های بسیاری به یادگار مانده‌است، که در میان آنها، ترانه هاي «جووني»، «کلاغا» با کلام نوذر پرنگ و نيز آهنگ پرویز مقصدی، به امضای هنری او در عالم موسیقی بدل شده‌است.وی پس از انقلاب ایران (۱۳۵۷) به آمریکا کوچ کرد و گرچه در آنجا نیز ترانه‌ها و آلبومهایی خلق نمود، اما هرگز نتوانست موفقیت و محبوبیت گذشتهٔ خود را تکرار کند و نهایتاً برای سالها در سکوت به سر برد. وی همچنین در آستانهٔ شصت سالگی خویش به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست و با عنوان هنرمند مقاومت ترانه‌هایی در راستای اهداف این سازمان اجرا کرد. اقدام وی در پیوستن به سازمان مجاهدین خلق و اجرای ترانه در مدح رهبران این سازمان، گرچه از نظر عده‌ای عملی ممدوح و انقلابی تلقی شده، اما در مجموع انتقادهای تندی را متوجه وی ساخته‌است.

زندگینامه[ویرایش]

سید منوچهر سخایی، در سال ۱۳۱۴ در شهر تهران و در خانواده‌ای فرهنگی و متمایل به سیاست متولد شد.

برادر بزرگترش سرگرد سید محمود سخایی ( متولد: ۱۲۹۶ خورشیدی - مقتول: ۲۸ مرداد ۱۳۳۲) رئیس شهربانی برگزیدهٔ دکتر محمد مصدق در کرمان بود که در جریان وقایع ۲۸ مرداد ۳۲ در این شهر به طرز بسیار فجیعی به قتل رسید و مثله گردید. [۲]

منوچهر سخایی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران ادامه داد و از همان دوران تحصیل به مقولات هنری بویژه موسیقی علاقه و اشتیاق نشان داد. با این وجود وی قبل از آن که وارد دنیای موسیقی شود، برای مدتی در روزنامه کیهان مشغول به کار شد و به عنوان خبرنگار پارلمانی این روزنامه فعالیت کرد.وی دارای دو دوختر به نام های پرستو و لیلا میباشد منوچهر سخایی در روز پنج شنبه 8 اردیبهشت 1390 در امریکا بر اثر سرطان خون در گذشت .

سه منوچهر هنرمند ایرانی از راست : منوچهر سخایی ، منوچهر وثوق ، منوچهر والی زاده

زندگی هنری[ویرایش]

قبل از انقلاب[ویرایش]

دوستی او با پرویز ایرانفر نقطهٔ شروعی برای ورودش به دنیای هنر بود و با تشویق و هدایت همین دوست، منوچهر سخائی در اواسط دههٔ سی به موسیقی روی آورد. گرچه در آن زمان موسیقی پاپ در ایران چندان شناخته شده نبود، امّا سخائی با بهره از آثار موزیسین‌های خارجی از همان ابتدا نسبت به این نوع موسیقی گرایش نشان داد.در اواخر دهه ۳۰ منوچهر سخائی موفق شد که با ترانه‌ای به نام «کالسکه زرین» که به شکلی غیر حرفه‌ای به همراه کامبیز مژدهی به عنوان آهنگساز و پرویز وکیلی به عنوان ترانه سرا ضبط شده بود، از سد شورای سختگیر و محافظه کار موسیقی رادیو ایران در آن زمان عبور کند.

در واقع تا دههٔ سی شورای موسیقی رادیو در زمینه موسیقی پاپ بسیار سختگیربود و چون عمدتاً موسیقیدانان سنتی در آن شورا حضور داشتند، بندرت اجازهٔ پخش آهنگ‌هایی غیر از موسیقی سنتی و ملی از رادیو را صادر می‌کردند و بنابراین خیلی به ندرت آهنگ‌های پاپ از رادیو پخش می‌شد. طوریکه مثلا محمد نوری بعنوان یکی از نخستین خوانندگان پاپ ایرانی، ناچار بود که در برنامهٔ ارتش ترانه‌هایش را اجرا کند و در خود رادیو امکان اجرا نداشت. اما در جو پدید آمده بعد از وقایع ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و با پخش ترانهٔ معروف «مرا ببوس» [به خوانندگی حسن گل نراقی و آهنگسازی مجید وفادار و شعر حیدر رقابی (هاله)]جو دیگری در رادیو به وجود آمد و شورای سخت گیر و محافظه کار موسیقی در رادیو، با دیدن استقبال مردم از این نوع آهنگ‌ها، رویکرد جدیدی نسبت به موسیقی پاپ پیدا کرد و تصمیم گرفت تا مجوز پخش یک یا دو آهنگ پاپ را در هر ماه صادر کند .

از آن زمان پای خوانندگان پاپ به رادیو گشوده شد و ابتدا محمد نوری و بعد ویگن برای اجرای این ترانه‌ها انتخاب شدند و بعدها منوچهر سخائی و عباس مهرپویا نیز به آنها پیوسته و چهار نفر خواننده‌های پاپ موزیک رادیو در آن زمان را تشکیل می‌دادند که هر کدام در ماه یک برنامه اجرا می‌کردند.

بدین ترتیب منوچهر سخائی از سال ۱۳۳۷ به بعد فعالیت حرفه‌ای خود را به عنوان خواننده در رادیوایران آغاز کرد.

در همین سالها منوچهر سخائی فعالیت خود در سینمای ایران را نیز، نخست به عنوان خواننده و سپس به عنوان بازیگر آغاز نمود. یکی از نخستین اجراهای رسمی او، که اولین ترانهٔ او برای فیلمهای فارسی نیز محسوب می‌شود، در فیلمی به نام «زندگی شیرین است» (ساختهٔ مجید محسنی، محصول دیانا فیلم) بود که در سال ۱۳۳۵ اکران گردید. وی در سالهای بعد در فیلمهای دیگری همچون «دخترها اینطور دوست دارند» (ساخته اسماعیل پورسعید ،۱۳۴۱) و «خروس جنگی» (ساخته اسماعیل پورسعید ، ۱۳۴۴) ترانه‌هایی اجرا کرد و همچنین به عنوان بازیگر در فیلمهایی مثل «پستچی» (ساختهٔ رفیع حالتی ، ۱۳۴۰) ، «در انتهای ظلمت» (ساختهٔ ابوالقاسم ملکوتی) و «ببر کوهستان» (ساختهٔ خسرو پرویزی ظاهر شد.

در مجموع دوران اوج شهرت و محبوبیت منوچهر سخایی در دهه چهل خورشیدی بود. صدای او سبک و کلاس خاص خودش را داشت و او نیز همچون ویگن و عارف و محمد نوری طرفداران خاص خود را داشت.

در همین ارتباط محمدرضا شجریان در کارگاه آواز خود خاطره‌ای حکایت کرده‌است که نشان از شهرت و اهمیت سخایی در آن سالها دارد. وی می‌گوید:

«...من در دانشسرا بودم که منوچهر سخایی یک ابوعطا خواند که من خیلی خوشم آمد و آن را یاد گرفتم و بعدها چند بار آن را خواندم و همیشه هم گفته‌ام که این را از سخایی یاد گرفته‌ام...»

منوچهر سخایی همچنین درسال‌های فعالیت هنری اش در تلویزیون نیز شوی تلویزیونی «زنگوله‌ها» را برای تلویزیون ملی ایران تهیه کرد که در آن به معرفی چهره‌های جدید موسیقی پاپ می‌پرداخت.

بعد از انقلاب[ویرایش]

بعد از انقلاب ایران (۱۳۵۷) منوچهر سخائی نیز مانند بسیاری از دیگر خوانندگان و بازیگران قبل از انقلاب راهی آمریکا شد و ساکن شهر لوس آنجلس گردید و تلاش نمود تا فعالیت هنری اش را در آنجا ادامه دهد . از جمله در نخستین سالهای اقامتش در آمریکا اقدام به تهیهٔ چند ترانه و ارائهٔ آنها به صورت سه آلبوم استودیوئی نمود. اما وی در این آلبوم‌ها و به طورکلی در سالهای مهاجرت و اقامتش در شهر لس آنجلس هرگز نتوانست موفقیتهای گذشته اش را تکرار کند.

در ارتباط با اولین آلبومش در آمریکا خود او طی مصاحبه‌ای با رادیو فردا می‌گوید  :

«..من از چند آهنگ اولین آلبومم که در آمریکا تهیه کردم راضی نیستم. چون این آلبوم را در بدو ورودم به آمریکا ارایه دادم، هنوز به اوضاع و احوال اینجا آشنا نبودم و از نظر مالی هم بسیار محدود بودم، نمی‌توانستم به راحتی تصمیم بگیرم و این آلبوم را در شرایط کوچ اجباری و آن حالت گیج و ویجی تولید کردم!....»

اما وی بلافاصله پس از نخستین آلبومش در آمریکا، آلبومی دیگر به نام سکوت و نیز آلبوم همکلاس‌ها را نیز به بازار موسیقی عرضه کرده بود که گرچه در آنها آهنگ‌های خوبی وجود داشت اما بر اساس گفتهٔ خود او حتی ترانه‌های خوب موجود در این آلبومها هم وی را راضی نکرده بود و بدین ترتیب وی نهایتاً تصمیم گرفت که برای چند سال سکوت پیشه کند. در این ارتباط وی در همان مصاحبه می‌گوید:

«...بعد از آن آلبومها، اوضاع اینجا [در لوس آنجلس] به شکلی شد که من دیدم یا باید از این جماعت بزن بکوب پیروی کنم یا دوباره سکوت کنم ومن در آن زمان تصمیم گرفتم با موسیقی لس آنجلس همراهی نکنم و به کار تألیف روی بیاورم....»

حاصل سکوت طولانی مدت و غیبت منوچهر سخایی از صحنه موسیقی پاپ لس آنجلس، جمع آوری تعدادی مصاحبه از شخصیت‌های مختلف مطرح در موسیقی پاپ فارسی بود. وی همچنین در این سالها دست به تهیهٔ کتابی دربارهٔ موسیقی مدرن و موسیقی پاپ ایران زد که در آن تقریبا با همه کسانی که در دسترس او بودند از جمله با محمد نوری، حمید قنبری و نعمت مین باشیان گفت و گوهایی دربارهٔ این موضوعات انجام داده بود.

سخایی همچنین در واپسین سالهای فعالیتش و پس از مدت‌ها سکوت، آلبومی تهیه کرد که در آن از ترانه‌های اجتماعی استفاده کرده و به مضامینی نظیر حقوق بشر پرداخته بود... سخائی در این آلبوم، سعی کرد تا سبک خواندنش را تغییر داده و نت‌ها وگام‌هایی را اجرا کند که در گذشته بندرت مورد استفاده اش قرار گرفته بود. همکار آهنگساز وی در این آلبوم محمد شمس بود، که آهنگ‌های این آلبوم را از ادغام تم‌های کلاسیک ایرانی و غربی خلق نمود. اشعار ترانه‌های این آلبوم عمدتاً توسط ایرج فاطمی سروده شده بودند و به گفتهٔ خود سخایی برای ارائهٔ این آلبوم سه سال کار مداوم انجام شده و موسیقی آن با ارکستر سمفونی پاریس به شکل زنده ضبط گردیده بود.


پیوستن به مجاهدین خلق[ویرایش]

منوچهر سخایی در سالهای اقامت خویش در خارج از کشور و در همان دورانی که سکوت پیشه کرده و خبری از او نبود، با اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران ارتباط برقرار کرده و نهایتاً او نیز همچون برخی دیگر از خوانندگان و هنرمندان قبل از انقلاب مثل : عماد رام، مرضیه، مرجان و.... به این سازمان سیاسی پیوست.حرکتی که برخی آن را غیرمنتظره و حیرت آور توصیف نمودند و آن را خدشه‌ای بر کارنامهٔ هنری او در طی مدتی قریب به نیم قرن دانستند. هرچند عده‌ای نیز این اقدام او را تحسین کردند و از جمله اعضای سازمان مجاهدین به وی القابی چون «هنرمند مقاومت» و «خوانندهٔ مردمی» دادند. پیوستن او به سازمان مجاهدین خلق ایران به واکنشهای تندی گاه از جانب دوستان و هواداران قدیمی او نیز منجر گردید و از جمله بعنوان نمونه فرزاد فرزین فر در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۵ (۳۰ شهریور ۱۳۸۴) در سوئدمقاله‌ای بسیار تند با عنوان «سلام بر آن که دیده گشود» علیه منوچهر سخایی نوشت.

در مقابل این رویکرد برخی اقدام سخایی در پیوستن به مجاهدین را موجب محبوبیت بیشتر او دانسته‌اند واز جمله در سایت‌ها و نشریات و رسانه‌های وابسته به مجاهدین ضمن تجلیل از سخایی، از او با عنوان هنرمند مقاومت یاد کرده و به درج مقالاتی در تأیید اقدام او پرداخته‌اند و مصاحبه‌هایی با خود او و دیگران در این ارتباط انجام داده‌اند.

منوچهر سخایی علاوه بر نوشته‌های هنری، در سالهای اخیر مواضع سیاسی خود را نیز در قالب مقالاتی تحریر کرده و این مقالات را در وبسایت‌های وابسته به مجاهدین از جمله در وبسایت همبستگی ملی منتشر می‌سازد.

معروفترین آلبوم ها[ویرایش]

نوشتار اصلی: ترانه‌شناسی منوچهر سخایی
  • هم کلاسا
  • جان جان
  • کلاغ‌ها
  • خداحافظ
  • لاله
  • نمکی
  • سکوت
  • داغ بوسه و عروسی (صفحه ،۱۳۵۱)
  • وعده دور دور نمی‌خوام و دیدی از دستم رفت (صفحه ،۱۳۵۲)
  • گل و آروم آروم (صفحه، ۱۳۵۳)
  • گردن بند الله و شهر نور (صفحه، ۱۳۵۲)
  • برگرد برگرد و با گریه به سویش می‌روم (صفحه ،۱۳۵۱)
  • لالایی و کلاغها (صفحه، ۱۳۵۰)
  • لب دریا و بابا رو بوس کن (صفحه، ۱۳۵۰)
  • هفت ستاره

فیلم شناسی[ویرایش]

بعنوان بازیگر[ویرایش]

بعنوان خواننده[ویرایش]


پانویس[ویرایش]

  1. منوچهر سخایی خواننده قدیمی ایرانی درگذشت, مجله موسیقی ملودی
  2. [خیابان «سرهنگ سخایی» واقع در نواحی مرکزی تهران (حوالی میدان توپخانه) به نام اوست.]

منبع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]