هایده
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| هایده | |
|---|---|
 هایده در سال ۱۹۸۸
|
|
| اطلاعات هنرمند | |
| نام اصلی | معصومه دده بالا |
| نام مستعار | هایده |
| تولد | ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ کرمانشاه ، ایران  |
| اصل/ملیت | ایرانی |
| مرگ | ۳۰ دی ۱۳۶۸ سانفرانسیسکو ، ایالت کالیفرنیا آمریکا  سکته قلبی |
| سبکها | موسیقی پاپ فارسی |
| فعالیت(ها) | خواننده |
| نوع(های) صوت | کنترآلتو |
هایده، (۲۱ فروردین ۱۳۲۱ - ۳۰ دی ۱۳۶۸) خواننده ایرانی با صدای کنترآلتو است که بیست و یک سال در زمینه موسیقی دستگاهی و موسیقی پاپ ایرانی فعالیت داشت.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] فعالیت حرفهای
هایده در تهران متولد شد. نام اصلی او معصومه دده بالا بود.[۱]
خواهر کوچکتر او، مهستی نیز از خوانندگان معروف ایرانی است که حدود سه سال پیش از هایده خوانندگی را آغاز کرد.
هایده در ۱۳۴۷، فعالیت حرفهای خود را با خواندن ترانه «آزاده» اثر استادش علی تجویدی که بر روی آخرین سروده رهی معیری ساخته شده بود آغاز کرد[۲]. اجرای ترانه «آزاده» با ارکستر بزرگ گلها در رادیو تهران آغاز کار هایده بود. وی پس از اجرای چندین اثر دیگر از تجویدی و دیگر آهنگسازان در برنامه گلها، از نخستین سالهای دهه ۱۳۵۰ به خواندن ترانههای پاپ علاقهمند شد که بیشتر از ساختههای فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، محمد حیدری و انوشیروان روحانی بودند.
هایده در شهریور ۱۳۵۷ چندین ماه پیش از پیروزی انقلاب ایران را به مقصد انگلستان ترک کرد. او تا پایان عمر از این رویداد به عنوان تلخترین خاطره زندگی خود یاد میکرد.[۱] .
هایده از ۱۳۶۱ در لس آنجلس به فعالیت ادامه داد.
[ویرایش] آلبومها
در دهه های 1340 و 1350 آثار هایده در ایران به صورت صفحه گرامافون و نوار کاست منتشر شد. بیشتر این آثار و همچنین کارهایی که هایده در دهه 1980 در آمریکا خواند، در دهه 1990 و همچنین 2000 از نو روی سی.دی منتشر شد. قرار دادن ترانهها در سی.دیها اغلب از نظم ویژهای پیروی نمیکند.
دو آلبوم پایانی هایده «ای زندگی سلام» و «سوگند» رسما به شکل آلبوم روی نوار و سی.دی منتشر شدهاند.
نام سی.دیهای منتشر شدهء دیگر از هایده که بیشتر نام یکی از ترانههای سی.دی را بر خود دارند عبارتند از:
«روزای روشن»، «خراباتی»، «پادشه خوبان»، «خداحافظ»، «شب عشق»، «فریاد»، «گلواژه»، «آزاده»، «بزن تار»، «رفتم»، «شانههایت را برای گریه»، «آشنایی»، «بلبلی که خاموش شد»، «ناشنیدهها»، «اومدنت محاله»، «دشتستانی» و «بزم نوروز 1364».
سه سی.دی نیز از ترانههای هایده همراه با معین، ویگن و مهستی به نامهای «گلهای غربت»، «همخونه» و «اوج صدا» منتشر شده است.
[ویرایش] کنسرتها
هایده به جز برنامههای معمول خود در کشورهای گوناگون، در دانشگاه یو.سی.ال.ای در کالیفرنیا، و در تالارهایی با شهرت جهانی مانند رویال آلبرت هال (به رهبری فرنوش بهزاد) در لندن و موزیک هاله (هامبورگ) کنسرتهایی اجرا کرد.
بیشتر ترانههای هایده در سالهای پیش از انقلاب در تلویزیون ملی ایران و پس از انقلاب در تلویزیون جامجم در لس آنجلس و بخشی دیگر نیز در تلویزیون ایرانیان و تلویزیون جنبش ملی ایران در جنوب کالیفرنیا به صورت نماهنگ (موزیک-ویدئو) در آمد.
[ویرایش] مرگ
هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ دی ماه ۱۳۶۸ فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سان فرانسیسکو، بر اثر سکته قلبی درگذشت.
هایده در گورستان وست وود در لوس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد. هما سرشار (روزنامهنگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.
ویدئوی مراسم به فاصله کوتاهی، مخفیانه در ایران پخش شد.
[ویرایش] مستند
پژمان اکبرزاده فیلم مستندی درباره فعالیت های هنری و آثار هایده ساخته که در ژانویه 2009 برای نخستین بار در آمستردام اکران شد.
این مستند یکصد دقیقهای با عنوان «سخن از هایده» دربرگیرنده بررسی فعالیت های هایده، گزیدهای از اجراهای او در سبکهای گوناگون و گفتگو با دوستان و همکاران نزدیک اوست. مستند در جشنواره فیلم نور در لوس آنجلس نامزد دریافت جایزه بهترین مستند شد اما به گزارش تلویزیون فارسی بیبیسی، «برخی از بستگان و دوستداران هایده به دلیل بازگویی بی پرده برخی مسایل به آن اعتراض کردند»؛ از سویی در تهران، مستندساز از سوی خبرگزاری فارس به دلیل ساخت فیلم درباره «خواننده معلوم الحال طاغوتی» مورد انتقاد قرار گرفت.
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] پیوندهای بیرونی
- سالروز درگذشت هایده (برنامه ویژه از پژمان اکبرزاده در رادیو زمانه)
- تریلر فیلم مستند «سخن از هایده»
- سخن از هایده در هلند (رادیو فردا)
- نخستين نمايش مستند "هايده" در آمستردام، ۲۴ ژانويه
- In Memory of the Persian Legendary Diva HAYEDEH
[ویرایش] منابع
- ↑ پژمان اکبرزاده (در تاریخ ۳۰ دی ۱۳۸۵). هفدهمین سالروز درگذشت هایده. رادیوزمانه. بازدید در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۰۸.
- ↑ انوشیروان روحانی و خاطراتی از هایده (فارسی). وبگاه رادیوزمانه (در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۸۷). بازدید در تاریخ بهمن ۱۳۸۷.
